Cuộc chiến xóa những “điểm đen” rác thải ven đô
Những đống xà bần chất cao bên các khu đất trống, những chiếc tủ cũ, nệm hỏng, bàn ghế gãy bị vứt ngổn ngang ven đường hay các bãi rác tự phát xuất hiện sau một đêm không còn là hình ảnh hiếm gặp tại một số khu vực của TP Đà Nẵng.
Phía sau những đống rác ấy không chỉ là câu chuyện về ý thức của một bộ phận người dân mà còn là áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải của thành phố.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng, mỗi ngày thành phố phát sinh khoảng 1.600 - 1.700 tấn chất thải sinh hoạt. Vào mùa du lịch cao điểm hoặc các dịp lễ, Tết, khối lượng rác còn tăng thêm hàng trăm tấn. Trong khi đó, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, lượng phế thải xây dựng, rác thải cồng kềnh và các loại chất thải phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng ngày càng nhiều, tạo sức ép không nhỏ lên hệ thống vệ sinh môi trường đô thị.
Tại các khu vực đang phát triển mạnh về hạ tầng và công nghiệp như phường Hải Vân, Liên Chiểu, Hòa Khánh, áp lực đối với công tác thu gom, xử lý rác thải ngày càng gia tăng.
Ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội – Chi nhánh Miền Trung cho biết mỗi ca trực, nhiều công nhân phải thu gom từ 8 đến 10 tấn rác, chưa kể các loại phế thải xây dựng, vật dụng gia đình cũ hoặc rác thải cồng kềnh bị người dân bỏ lại không đúng quy định.
Hiện đơn vị đang đảm nhận thu gom khoảng 150 tấn rác mỗi ngày, phục vụ hơn 40.000 hộ dân trên địa bàn. “Khối lượng công việc tăng nhanh nhưng nhân lực lại không tăng tương ứng. Công việc nặng nhọc, làm việc ngoài trời trong mọi điều kiện thời tiết, trong khi đơn giá dịch vụ vệ sinh môi trường còn thấp nên việc tuyển dụng và giữ chân lao động gặp rất nhiều khó khăn”, ông Quảng chia sẻ.
Trong khi đó, chỉ cần một vài hành vi thiếu ý thức như đổ trộm xà bần, tập kết rác sai quy định hay vứt bỏ đồ cồng kềnh ra nơi công cộng cũng đủ làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc thu gom.
Không chỉ ở khu vực ven đô, tình trạng rác thải vẫn còn xuất hiện tại một số tuyến đường, khu dân cư thuộc các phường Sơn Trà, Hải Châu và Cẩm Lệ (TP Đà Nẵng). Rác sinh hoạt, phế thải xây dựng và rác cồng kềnh bị bỏ tại khu đất trống, tuyến đường nội đô, gây ảnh hưởng mỹ quan đô thị và đời sống người dân. Dù lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, thu gom, xử lý, tình trạng xả rác sai quy định vẫn tái diễn, tạo áp lực lớn cho công tác vệ sinh môi trường. Những hành vi này tích tụ dần, nhanh chóng hình thành các điểm ô nhiễm kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến mỹ quan đô thị và chất lượng sống của người dân.
Trước thực trạng trên, chính quyền TP Đà Nẵng liên tục chỉ đạo các địa phương, đơn vị chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về vệ sinh môi trường.
Công an cơ sở vào cuộc từ sớm, từ xa xóa điểm đen "rác thải"
Nhận diện rõ tình hình, lực lượng Công an cơ sở được xác định là tuyến nòng cốt trong công tác ngăn chặn từ sớm, từ xa các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường ngay tại địa bàn.
Theo Trung tá Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Công an phường Hòa Khánh, tại phường Hòa Khánh, Công an phường đã tham mưu thành lập 3 tổ kiểm tra chuyên trách do Công an phường làm Tổ trưởng, tăng cường tuần tra, kiểm soát cả ngày lẫn đêm tại các khu vực thường xuyên phát sinh tình trạng đổ trộm rác thải, xà bần, phế thải xây dựng.
Công tác bảo đảm trật tự, vệ sinh môi trường không chỉ dừng ở xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là “đi tận gốc” nguyên nhân, chủ động tham mưu giải pháp phòng ngừa, xử lý bền vững, góp phần triệt tiêu các “điểm đen” về môi trường ngay từ cơ sở.
Các tổ công tác phối hợp chặt chẽ với tổ dân phố và lực lượng an ninh cơ sở tăng cường tuần tra, mật phục tại các khu đất trống, tuyến đường vắng, kịp thời phát hiện, bắt quả tang các hành vi đổ trộm rác, phế thải xây dựng. Các trường hợp vi phạm đều được lập biên bản, xử lý nghiêm; vụ việc nghiêm trọng được củng cố hồ sơ xem xét xử lý hình sự về tội gây ô nhiễm môi trường.
Điển hình, Công an phường Hòa Khánh phát hiện xe tải BKS 43C-205.xx đổ phế thải trái phép tại kiệt 34/87 đường Mẹ Suốt, đã lập biên bản xử lý theo quy định. Trước đó, nhiều vụ việc tương tự cũng được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, góp phần hạn chế hình thành các “điểm đen” về môi trường.
Song song, hệ thống camera giám sát tại các khu vực trọng điểm được đưa vào vận hành, hỗ trợ ghi nhận vi phạm, phục vụ xử phạt nguội, tăng tính răn đe. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh tại 29 điểm nóng về môi trường, với sự phối hợp của Công an phường, tổ dân phố và các lực lượng liên quan, vận động người dân bỏ rác đúng nơi, đúng giờ, không tự ý tập kết rác thải.
Tuy nhiên, công tác xử lý rác thải cồng kềnh, phế thải xây dựng trong khu dân cư hiện còn một số bất cập về quy trình tiếp nhận, khiến người dân lúng túng trong thực hiện.
"Do đó, bên cạnh tăng cường chế tài xử phạt, việc đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn và nghiên cứu hình thành các điểm tập kết tạm thu gom “rác thải cứng” được xem là giải pháp quan trọng, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân chấp hành đúng quy định, phòng ngừa vi phạm từ gốc", Trung tá Nguyễn Duy Ngọc nhận định.
Người dân cũng được khuyến khích tham gia giám sát cộng đồng qua các nhóm Zalo khu dân cư, fanpage Công an phường hoặc cung cấp trực tiếp hình ảnh, video phản ánh vi phạm. Nhiều vụ việc đổ trộm rác thải đã được phát hiện từ chính nguồn tin của người dân.
Theo Trung tá Nguyễn Duy Ngọc, việc xây dựng ý thức cộng đồng giữ vai trò then chốt trong xử lý bền vững vấn đề môi trường.
Khi người dân trở thành “tai mắt” tại cơ sở, hiệu quả quản lý sẽ được nâng lên rõ rệt. Cuộc chiến xóa những “điểm đen” rác thải ven đô vì thế không chỉ là nhiệm vụ của ngành môi trường hay lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Chỉ khi ý thức được nâng cao, thói quen xả rác đúng quy định được hình thành, những “điểm đen” môi trường mới thực sự bị xóa bỏ, trả lại diện mạo xanh – sạch – đẹp cho đô thị.
Công khai danh tính người vi phạm, phạt nguội qua camera
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng yêu cầu áp dụng biện pháp mạnh nhằm lập lại trật tự vệ sinh môi trường, xử lý dứt điểm tình trạng rác thải nhếch nhác tại khu dân cư và các điểm công cộng.
Ông Hưng nhấn mạnh, không thể để một thành phố du lịch mà người dân, du khách phải chịu cảnh rác thải, mùi hôi trên các tuyến đường ven sông Hàn, đồng thời yêu cầu các địa phương triển khai biện pháp xử lý nghiêm từ tháng 6.
Theo đó, người xả rác sai quy định sẽ bị công khai danh tính trên hệ thống loa truyền thanh phường, xã và bị xử phạt nguội qua camera giám sát. Các hành vi đổ rác sai giờ, sai nơi quy định phải lập biên bản, xử lý nghiêm để tăng tính răn đe.
Lãnh đạo thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường biên soạn tờ rơi ngắn gọn, phát đến từng hộ dân, cơ sở kinh doanh, nhà hàng, khách sạn nhằm nâng cao ý thức chấp hành quy định về vệ sinh môi trường.
Thông điệp được nhấn mạnh: rác phải thu gom hằng ngày; điểm tập kết trái phép phải xóa bỏ; vi phạm phải xử lý nghiêm, không để phát sinh “điểm nóng” môi trường. Thành phố triển khai đồng bộ camera giám sát, xử phạt nguội và huy động giám sát cộng đồng.
Đáng chú ý, lực lượng Công an cơ sở được xác định là nòng cốt trong phát hiện, ngăn chặn hành vi đổ trộm rác, hình thành điểm tập kết tự phát thông qua tuần tra, mật phục tại địa bàn trọng điểm, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm.
