Áp lực tiền thuê
Tại các tuyến phố trung tâm của giới kinh doanh như Kim Mã, Phố Huế, Chùa Bộc, Tôn Đức Thắng hay Phạm Ngọc Thạch…, tình trạng mặt bằng bỏ trống, treo biển cho thuê, sang nhượng rất phổ biến. Không khí kinh doanh tại nhiều nơi ảm đạm.
Tại phố Kim Mã, chỉ một đoạn đường ngắn khoảng 50m đã ghi nhận tới 4 mặt bằng đóng cửa, im lìm chờ chủ mới. Tương tự đi dọc trên tuyến phố Tôn Đức Thắng, chỉ dài chừng 1 cây số nhưng đếm sơ cũng đã có hơn 40 cửa hàng đóng cửa treo biển cho thuê nhà. Còn tại Phố Huế, tuyến phố trung tâm với những căn nhà mặt tiền đắc địa trước đây luôn tấp nập khách ra vào thì nay cũng có không ít cửa hàng treo biển cho thuê. Nguyên nhân nhiều cửa hàng treo biển cho thuê, sang nhượng là giá thuê mặt bằng neo ở mức rất cao, từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, nhưng hiệu quả kinh doanh mang lại không tương xứng.
Chị Nguyễn Hà Thu, một chủ cửa hàng đồ ăn nhanh trên phố Kim Mã chia sẻ, mặt bằng kinh doanh của chị chỉ khoảng 30m2 nhưng mức giá thuê hiện nay đang là 25 triệu đồng/tháng, chưa kể điện nước. Hiện nay, với quy định chặt chẽ về trật tự vỉa hè, khách muốn ngồi ngoài để vừa ăn vừa ngắm phố phường là không được phép. Diện tích trong nhà nhỏ, chỉ kê được vài bàn khiến lượng khách giảm xuống khiến doanh thu cũng giảm mạnh.
"Với tình hình kinh doanh như hiện nay thì kinh doanh nhỏ lẻ như chúng tôi cũng chỉ cố gắng duy trì, "lấy công làm lãi". Nếu tình hình không cải thiện thì chắc chắn khó có thể duy trì lâu dài được", chị Thu chia sẻ.
Tình hình kinh doanh cũng không mấy khả quan đối với kinh doanh ở các khối đế nhà chung cư. Quan niệm trước đây "cứ có cư dân là có khách" cũng không còn đúng khi không ít chung cư hiện nay, các kiot cho thuê ở khối đế kinh doanh cũng rơi vào tình trạng đóng cửa. Đơn cử như tại khu chung cư Hateco Xuân Phương, nơi từng là điểm kinh doanh sôi động, hiện tại số lượng mặt bằng trống tại tầng một cũng không ít. Nhiều ô cửa kính bị che kín bằng những tấm biển cho thuê hoặc khóa cửa bỏ trống kéo dài. Tình trạng này cũng xuất hiện tại các dự án lớn như Discovery Complex (Cầu Giấy), diện tích gian hàng bị bỏ trống nhìn sơ qua cũng lên đến quá nửa. Mật độ dân cư cao không còn đồng nghĩa với việc kinh doanh chắc chắn thành công. Giá thuê mặt bằng tại khối đế chung cư đang dựa trên kỳ vọng lợi nhuận quá cao của chủ đầu tư, vượt xa sức chịu đựng của các hộ kinh doanh vừa và nhỏ.
Thị trường bán lẻ đô thị đang tái cấu trúc mạnh mẽ
Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế quốc dân) nhận định, trong bức tranh ảm đạm này, ngành thực phẩm và đồ uống là lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất, và cũng là ngành kinh doanh trả mặt bằng nhiều nhất hiện nay. Những quán cà phê, trà sữa hay đồ ăn nhanh từng mọc lên như nấm nay lại là nhóm rút lui nhanh nhất. Khó khăn của ngành này không chỉ đến từ chi phí mặt bằng chiếm tỷ trọng quá lớn (thường chỉ cần doanh thu giảm 20 - 30% là bài toán kinh doanh sẽ bế tắc), mà còn từ sự thay đổi trong thói quen của người dân. Nhiều gia đình hiện nay đang thắt chặt chi tiêu, thay vì ra ngoài ăn uống cuối tuần, họ ưu tiên những lựa chọn tiết kiệm hơn tại nhà. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của các ứng dụng giao đồ ăn đã tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt. Các quán truyền thống phải đối mặt với mức hoa hồng cao từ ứng dụng, đồng thời phải cạnh tranh với các "bếp online" hoặc "thương hiệu ảo" - những mô hình không cần mặt tiền đắt đỏ, chi phí vận hành thấp và linh hoạt hơn rất nhiều.
Chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh thì cho rằng, làn sóng trả mặt bằng hiện nay không chỉ là hiện tượng nhất thời mà là biểu hiện của một quá trình tái cấu trúc thị trường. Thị trường bán lẻ đang tự điều chỉnh để phù hợp với thực tế mới. Ông Thịnh cho rằng, thị trường kinh doanh truyền thống ảm đạm là dễ hiểu khi hiện "kinh doanh số" đang lên ngôi. Thói quen mua sắm trực tuyến đã khiến các vị trí mặt tiền dần mất đi lợi thế độc tôn. Những cửa hàng truyền thống phụ thuộc hoàn toàn vào khách vãng lai đang dần bị đào thải.
"Chính vì thế nhiều người phải dịch chuyển vị trí kinh doanh, rút lui vào các ngõ nhỏ hoặc lên tầng cao để làm kho hàng/văn phòng phục vụ bán hàng online. Thay vì trả hàng chục triệu cho mặt phố, họ chỉ mất vài triệu cho một không gian đủ để vận hành và tiếp khách quen", ông Thịnh nói.
Theo ông Thịnh, trước tình trạng kinh doanh truyền thống khó khăn hiện nay cũng đặt ra vấn đề phải thay đổi tư duy của các chủ sở hữu mặt bằng như điều chỉnh về giá thuê, nếu tiếp tục neo giá theo kỳ vọng cũ trong khi thị trường đã bước sang chu kỳ mới thì tình trạng mặt bằng "tối đèn", đóng cửa sẽ còn kéo dài.
Tạo thuận lợi, minh bạch để hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế 
