Chính quyền tiến thoái lưỡng nan
Vụ xét xử Bạc Hy Lai tạo ra tình thế tiến thoái lưỡng nan cho ban lãnh đạo mới ở Bắc Kinh: Mục tiêu là giương cao ngọn cờ chống hối lộ nhưng lại không tránh khỏi phơi bày một phần sự tha hóa đạo đức của một bộ phận không nhỏ cán bộ có chức có quyền ở Trung Quốc và tình trạng hối lộ lan tràn. Nhưng có lẽ, đối với ban lãnh đạo mới muốn tạo dựng hình ảnh mới, đây có thể là một ca phẫu thuật đau đớn không tránh khỏi.
Dư luận Trung Quốc và nước ngoài quan tâm đến việc xét xử vụ án này trong bối cảnh tại Trung Quốc đang diễn ra những cuộc tranh luận gay gắt về phương hướng chính trị của đất nước cũng như cách thức chống tham nhũng của ban lãnh đạo mới.
Ít ngày trước phiên tòa xét xử cựu Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc kiêm Bí thư Thành ủy Trùng Khánh Bạc Hy Lai, ông Tập Cận Bình, Chủ tịch nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã kêu gọi các quan chức phụ trách công tác tuyên truyền của nước này đưa ra một thông điệp đoàn kết tới các cán bộ cốt cán và dân chúng. Lời kêu gọi được đưa ra trong một bài phát biểu tại một hội nghị toàn quốc về công tác tư tưởng và tuyên truyền được tổ chức ở Bắc Kinh trong hai ngày 19 và 20/8.
Trong những tháng gần đây, các nhà cải cách đã bị vướng vào một cuộc tranh luận với những người thuộc cánh tả về chủ nghĩa hợp hiến - đòi hỏi quyền lực được kiểm soát bởi những luật pháp.
Theo Tân Hoa xã, ông Tập Cận Bình đã nói rằng, cần phải có những nỗ lực lớn hơn nhằm giúp các cán bộ và người dân nhận thức rõ ranh giới giữa cái đúng và cái sai. Các đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc nên giữ vững niềm tin của họ vào chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa Cộng sản. Tư tưởng là "một vấn đề hết sức quan trọng đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc".
Ông Tập Cận Bình nêu rõ: "Trung Quốc đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có, các cơ quan tuyên truyền nên củng cố và tăng cường truyền bá tư tưởng và ý kiến chính thống… để khuấy động toàn thể xã hội đoàn kết và làm việc cùng nhau".
Dư luận Trung Quốc và quốc tế quan tâm đến ba vấn đề chính đối với vụ Bạc Hy Lai: tình trạng sức khỏe và tinh thần của ông Bạc, ai sẽ ra làm chứng trong vụ xử này, bản án nào dành cho ông Bạc.
Tìm kiếm một kịch bản lưỡng toàn
Các cáo trạng khoanh về không gian và thời gian: Các cáo buộc tham nhũng tiêu điểm vào thời kỳ ông Bạc Hy Lai làm Thị trưởng và Bí thư Thành ủy thành phố Đại Liên; còn lạm dụng quyền lực là khi làm Bí thư Thành ủy Trùng Khánh.
Khác với các vụ án tham nhũng cấp cao trước đây, vụ Bạc Hy Lai liên quan đến cuộc đấu tranh nội bộ về con đường phát triển của Trung Quốc và việc khắc phục những mâu thuẫn xã hội, bất bình đẳng giàu nghèo đang mở rộng. Ông Bạc là một nhân vật thuộc một thế hệ lãnh đạo "con ông cháu cha" của Trung Quốc, tiến thân trong thời kỳ Trung Quốc diễn ra cuộc đại nhảy vọt về kinh tế. Quyền lực và lợi ích kinh tế rất to lớn dồi dào. Ông Bạc tuy tham nhũng nhưng chưa hẳn là tham nhũng lớn nhất. Là Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, Bạc Hy Lai khởi xướng một chiến dịch "Đỏ" nhằm thúc đẩy sự hoài niệm về tư tưởng của Mao Trạch Đông để tập hợp lực lượng cánh tả mới ở Trung Quốc.
Tình hình đó buộc giới lãnh đạo phải "đi trên dây" với một phán quyết cân bằng. Các chứng cứ được lựa chọn đưa ra trước tòa ở mức vừa phải: Không quá cao để phơi bày những vấn đề nội bộ đầy bất cập; không quá thấp để đủ để kết tội ông Bạc. Ông Bạc có thể thoát tội chết nhưng cũng có thể bị kết án tới 20 năm tù.
Phiên tòa kéo dài hơn so với dự kiến ban đầu, được dàn dựng rất công phu. Bạc Hy Lai là người cao lớn; chính quyền đã phải chọn hai trung tá công an cao to hơn (đến 2m) để làm cho hình ảnh Bạc Hy Lai trở nên nhỏ bé.
Phiên tòa xử ông Bạc Hy Lai được xem là một chương mới của vụ bê bối chính trị lớn nhất Trung Quốc hơn 30 năm qua. Tuy nhiên, màn tự bào chữa quyết liệt cùng với việc Bạc Qua Qua (con trai) bị nêu tên cho thấy, dấu hiệu "kịch bản" bị chệch hướng.
Diễn biến phiên tòa được trang mạng Weibo chính thức của Tòa án Tế Nam cập nhật, kể cả "truyền hình trực tiếp" cũng chỉ là chiếu lại trang Weibo trên. Phán quyết có thể được đưa ra vào đầu tháng 9.
Dù vụ án kết thúc nhưng hậu quả của nó vẫn còn dai dẳng với những vết nhơ và rạn nứt không dễ hàn gắn
