Không để chậm một ngày
Ở cửa ra vào hay những góc phòng, các cán bộ chiến sĩ (CBCS) Công an nhẹ nhàng hướng dẫn từng người là thân nhân của các liệt sĩ hoàn thiện hồ sơ, đối chiếu thông tin rồi lấy mẫu sinh phẩm ADN. Dù giờ đây, việc làm này chỉ mất vài phút cho một lần lấy mẫu, nhưng phía sau đó là hành trình chờ đợi kéo dài hàng thập kỷ của biết bao gia đình liệt sĩ.
Thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", lực lượng Công an trên cả nước đang khẩn trương triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Với những CBCS tham gia thực hiện nhiệm vụ, đây là cuộc chạy đua không chỉ với tiến độ công việc mà còn với thời gian. Bởi thực tế, nhiều thân nhân trực hệ của các liệt sĩ nay đã ở tuổi ngoài 80, 90 và thậm chí có những người đã hơn trăm tuổi. Ngay sau khi Bộ Công an ban hành Kế hoạch số 453/KH-BCA-C06 ngày 8/6/2026 về mở đợt “Cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin”, Công an các tỉnh, thành phố đã đồng loạt triển khai.
Ở nhiều địa phương, cán bộ Công an cơ sở phối hợp với chính quyền địa phương, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Tổ dân phố và các đoàn thể rà soát từng danh sách, đối chiếu từng thông tin, tìm đến từng gia đình để bảo đảm không bỏ sót bất kỳ trường hợp nào đủ điều kiện lấy mẫu.
Điều luôn trăn trở, khi thân nhân của nhiều liệt sĩ hiện đều đã cao tuổi, sức yếu. Nếu chậm một ngày, cơ hội thu nhận nguồn mẫu ADN cũng có thể mất đi. Chính vì vậy, ở nhiều địa phương, việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin được triển khai linh hoạt. Ngoài các điểm thu nhận tập trung, lực lượng Công an còn trực tiếp đến tận nhà hoặc bố trí phương tiện đưa đón những trường hợp già yếu, đi lại khó khăn.
Tại phường Bồ Đề (TP Hà Nội), cuối tháng 6 vừa qua, nhiều ngày trước thời điểm lấy mẫu, cán bộ Công an đã chia thành từng tổ công tác đến từng hộ dân hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, kiểm tra thông tin và thông báo thời gian cụ thể để người dân không phải chờ đợi lâu.
Ngay sau lễ phát động của Bộ Công an được tổ chức trực tuyến tới toàn bộ công an cấp xã trên cả nước, Công an phường Bồ Đề đã xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, huy động tối đa lực lượng Cảnh sát khu vực, cán bộ quản lý hành chính và các tổ công tác cơ sở rà soát, thống kê, lập danh sách thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính hài cốt để tuyên truyền, vận động tham gia cung cấp mẫu sinh phẩm ADN.
Trung tá Nguyễn Thị Ngọc Hoa - Phó Trưởng Công an phường Bồ Đề cho biết, mỗi mẫu ADN được thu nhận sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ công tác xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
"Đối với chúng tôi, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự tri ân đối với các Anh hùng liệt sĩ và trách nhiệm trước những gia đình đã mòn mỏi chờ tin người thân suốt nhiều thập kỷ", Trung tá Nguyễn Thị Ngọc Hoa chia sẻ.
Chiều 8/7, tại hội trường UBND xã Thanh Ba (tỉnh Phú Thọ), khu vực thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin được Công an hai xã Thanh Ba, Quảng Yên và Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH (Công an tỉnh Phú Thọ) phối hợp tổ chức. Không khí làm việc diễn ra khẩn trương.
Những bước chân không quản mưa nắng
Bên trong khu vực lấy mẫu, cán bộ y tế và lực lượng Công an liên tục hướng dẫn người dân hoàn thiện các bước theo quy trình. Bên ngoài, các tổ công tác vẫn tiếp tục lên đường đón những trường hợp cuối cùng. Có cụ già đã ngoài 90 tuổi. Có người sức khỏe yếu phải ngồi xe lăn. Cũng có những gia đình ở cách trung tâm xã hàng chục cây số.
Không để người dân phải vất vả đi lại nhiều lần, cán bộ Công an trực tiếp đến tận nhà xác minh thông tin, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, đưa đón đến điểm lấy mẫu hoặc thực hiện các thủ tục cần thiết ngay tại nơi ở. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, Công an xã Quảng Yên đã hoàn thành thu nhận mẫu ADN của 89 thân nhân thuộc 86 liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đạt 100% chỉ tiêu.
Thượng tá Nguyễn Anh Ngọc - Trưởng Công an xã Quảng Yên cho biết, điều đơn vị quan tâm nhất là không để bất kỳ thân nhân liệt sĩ nào bị bỏ sót chỉ vì tuổi cao, sức yếu hay hoàn cảnh khó khăn. Chính sự chủ động ấy đã mang lại kết quả tích cực. Trên địa bàn xã, có những cụ là mẹ Anh hùng liệt sĩ năm nay đã 108 tuổi. Quá trình thực hiện nhiệm vụ, đơn vị cũng đã đến thăm hỏi động viên và thực hiện thu nhận mẫu sinh phẩm ADN ngay tại nhà.
“Việc thu nhận mẫu ADN không chỉ phục vụ ứng dụng khoa học công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mà còn góp phần thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" bằng những hành động cụ thể. Thời gian tới, Công an xã Quảng Yên sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, gần dân, sát dân trong công tác tuyên truyền, rà soát, cập nhật thông tin và phối hợp thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phục vụ Nhân dân, góp phần tri ân các Anh hùng liệt sĩ và củng cố niềm tin của nhân dân đối với lực lượng Công an nhân dân”, Thượng tá Nguyễn Anh Ngọc chia sẻ.
Sáng sớm 9/7, khi những cơn mưa lớn bất ngờ trút xuống địa bàn xã Bao La (tỉnh Phú Thọ), nhưng những bước chân của các CBCS Công an xã Bao La vẫn không ngừng nghỉ khi tiếp tục hành trình thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", để đưa các liệt sĩ về với gia đình.
Những chiếc áo mưa thấp thoáng trên các tuyến đường liên thôn. Có đoạn đường nhỏ xe phải dừng lại để CBCS đi bộ vào nhà dân. Có cụ già nắm chặt tay cán bộ Công an, xúc động chia sẻ sau nhiều năm, gia đình cảm thấy hy vọng có thể biết được nơi người thân mình đang yên nghỉ. Đến cuối ngày, Công an xã Bao La hoàn thành thu nhận 70 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin, hoàn thành 100% nội dung công việc.
Dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn hàng vạn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Phía sau mỗi phần mộ vô danh là một gia đình chưa nguôi khắc khoải, là những người mẹ, người vợ, người con vẫn đau đáu một mong ước được gọi đúng tên người thân của mình. Trong hành trình ấy, mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là một mắt xích quan trọng để khoa học nối lại những mối liên hệ đã bị chiến tranh chia cắt.
Cuộc chạy đua của lực lượng Công an vì thế không chỉ nhằm hoàn thành chỉ tiêu của một chiến dịch. Đó còn là cuộc chạy đua để giữ lấy những nguồn mẫu quý giá trước sự khắc nghiệt của thời gian. Để rút ngắn hành trình tìm kiếm của các cơ quan chức năng và hơn hết, để thêm một gia đình có cơ hội đón người thân trở về trong vòng tay những người thân yêu và mảnh đất nơi mình sinh ra.
Khi ngôi mộ được khắc đúng tên người nằm xuống, đó không chỉ là thành quả của khoa học hay của những người làm công tác giám định. Đó còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", là lời tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
