Đây là cuộc chạy đua của hai người phụ nữ có nhiều duyên nợ. Họ là bạn, là đối thủ của nhau trên chính trường Chile.
Người “thích” CHLB Đức, người “yêu” CHDC Đức
Theo luật pháp Chile, để xác định ứng cử viên của mình, các đảng phái và liên minh có thể tiến hành các cuộc bầu cử sơ bộ bằng tiền ngân sách nhà nước. Sau các cuộc bầu cử sơ bộ, với 73% số phiếu ủng hộ, bà Michelle Bachelet - cựu Tổng thống Chile đã trở thành ứng cử viên của liên minh trung tả "Đa số mới".
Cựu Thượng nghị sĩ và Bộ trưởng Pablo Longeira trở thành ứng cử viên của liên minh trung hữu với 51% phiếu ủng hộ. Nhưng do bị trầm cảm không rõ nguyên nhân, Pablo Longeira đã từ bỏ cuộc đua và bà Evelyn Matthei được thay thế. Theo Hiến pháp, Tổng thống Chile đương nhiệm Sebastian Pinera không thể tranh cử tiếp.
Michelle Bachelet và Evelyn Matthei là đại diện của hai lực lượng chính trị chủ chốt ở Chile: bà Bachelet - cánh tả, bà Matthei - cánh hữu. Người dân Chile phải lựa chọn một trong hai người phụ nữ có cuộc sống gắn bó chặt chẽ với nhau, và vì vậy, các cuộc bầu cử sẽ diễn ra với nhiều kịch tính.
Cả hai người phụ nữ này được sinh ra trong những gia đình giàu có, cùng là con gái của các tướng lĩnh quân đội, họ là bạn bè, đều được học tập trong một nền giáo dục với nhiều ưu đãi. Mặc dù bất đồng về tư tưởng - một người bảo thủ, người kia theo cánh tả - nhưng, các ông bố của họ lại là những người bạn thân thiết.
Tại một khu quân sự gần căn cứ Không quân Cerro - Moreno, hai gia đình đã sống cạnh nhau, Michelle và Evelyn cùng học, cùng chơi. Nhưng sau cuộc đảo chính quân sự năm 1973 của tướng Pinochet lật đổ Tổng thống Salvador Allende, số phận của hai gia đình này đã hoàn toàn trái ngược.
Sau cuộc bầu cử tổng thống vòng hai vào ngày 15/12 tới đây, một trong hai người phụ nữ này sẽ xác định con đường đi của Chile trong 4 năm tới. Có một điều thú vị, cả hai người đều coi nền kinh tế Đức là mẫu mực. Điểm khác nhau của họ là Evelyn Matthei gần gũi hơn với CHLB Đức và đường lối cứng rắn của bà Angela Merkel, còn Michelle Bachelet hứa hẹn đem lại cho cử tri cuộc sống như thời CHDC Đức trước đây.
Con gái của chính quyền
Bà Evelyn Matthei là người Chile gốc Đức. Bà là con gái của tướng không quân Fernando Matthei - dưới thời Pinochet. Tên tuổi của vị tướng này bắt đầu nổi lên từ năm 1988, khi chính quyền Chile buộc phải tiến hành trưng cầu dân ý, theo đó người dân được quyết định việc giữ nguyên hay xóa bỏ chế độ độc tài. Trong các cuộc bỏ phiếu, người dân Chile đã nói "không". Nhưng, Augusto Pinochet có ý định che giấu và chính quyền từ chối công bố kết quả cuộc bỏ phiếu trước công chúng.
Là người đầu tiên bước ra khỏi lâu đài La-Moneda, tướng Fernando Matthei công khai thừa nhận rằng, nhân dân Chile đã bỏ phiếu chống lại chế độ độc tài. Vào thời điểm đó, để có được hành động như vậy, đòi hỏi phải có lòng dũng cảm thực sự.
Evelyn Matthei bắt đầu sự nghiệp chính trị vào những năm cuối cùng của chính quyền độc tài, phần nhiều là nhờ vào các mối quan hệ và vị trí của cha mình. Khi Pinochet bị bắt ở London, theo yêu cầu của Tòa án Tây Ban Nha, Evelyn Matthei dẫn đầu phong trào đòi trả tự do cho Pinochet.
Sau khi Pinochet về nước, bà tích cực vận động chống lại việc tước bỏ quyền miễn trừ tư pháp của Pinochet; tiếp tục ủng hộ các cuộc cải cách tự do và dứt khoát không đồng ý xem xét lại bản Hiến pháp đã được thông qua dưới thời Tổng thống Pinochet, theo đó quy định chính phủ dân sự hạn chế gây ảnh hưởng tới quân đội, giữ nguyên những ưu đãi cho các cựu sĩ quan cấp tướng của Pinochet…
Nhưng có một chi tiết đáng chú ý là nhờ sự bênh vực và bảo lãnh của cha bà, Michelle Bachelet và mẹ mới được trở về nước vào năm 1979. Tướng Fernando Matthei cũng công khai thừa nhận rằng ông đã không đủ dũng cảm để cứu người bạn của mình - cha của cựu Tổng thống Michelle Bachelet.--PageBreak--
Người bị trục xuất
Michelle Bachelet sinh ra trong gia đình người Pháp di cư. Cụ tổ của bà là người sản xuất rượu vang vùng Burgundy. Sau khi tới Chile sinh sống, cụ đã mở công ty sản xuất rượu vang đầu tiên ở đây. Bố bà là tướng không quân Alberto Bachelet, ông đã trung thành đến cùng với Tổng thống Chile Salvador Allende. Sau cuộc đảo chính quân sự, Alberto Bachelet đã bị bắt và bị kết tội phản bội Tổ quốc, qua đời hơn một năm sau khi bị bắt.
Michelle Bachelet và mẹ đã bị các cơ quan đặc biệt bắt giữ và đưa đến Villa Grimaldi - trung tâm giam giữ bí mật ở Santiago. Tại đây, hai mẹ con bà bị giam giữ riêng, bị thẩm vấn và nhục hình.
Năm 2004, khi trả lời phỏng vấn báo chí, Michelle Bachelet kể khá chi tiết về những điều mà bà đã phải trải qua khi đó. Sau gần một năm bị giam giữ tù đày, nhờ sự can thiệp của Chính phủ Úc, nơi anh trai bà sinh sống, và của các đồng sự của cha bà, Michelle Bachelet được trả tự do.
Bà rời khỏi Chile, trước tiên đến Úc, sau đó đến CHDC Đức. Chính phủ CHDC Đức khi đó đã cấp cho Bachelet và mẹ bà các căn hộ ở Potsdam và Leipzig. Cũng tại đây, bà đã tiếp tục theo học ngành y của Trường đại học Tổng hợp Humboldt - Berlin.
Năm 2000, Tổng thống Ricardo Lagos đã bổ nhiệm Michelle Bachelet, người phụ nữ chưa được ai biết đến vào thời điểm đó, làm Bộ trưởng Y tế Chile. Nhiệm vụ đặt ra cho bà là phải xóa bỏ tình trạng xếp hàng trong hệ thống bệnh viện công lập. Bà đã rút ngắn tình trạng chờ đợi ở bệnh viện tới 90%, nhưng không thể loại bỏ được hoàn toàn. Đến năm 2002, bà trở thành Bộ trưởng Quốc phòng.
Trước đó, Michelle Bachelet đã tốt nghiệp Đại học Quân sự tại Hoa Kỳ và Học viện Quân sự Chile. Bà là người phụ nữ đầu tiên ở Mỹ Latinh giữ chức vụ này. Là Bộ trưởng Quốc phòng, bà làm được rất nhiều việc nhằm làm dịu các mâu thuẫn đã tồn tại trong quân đội, mâu thuẫn giữa những người đã từng phục vụ Pinochet và các nạn nhân của chế độ độc tài. Bà kiên trì đấu tranh và đã thông qua được tuyên bố không dùng biện pháp quân sự để lật đổ nền dân chủ ở Chile.
Người ta cho rằng chìa khóa để mở cánh cửa cho bà bước đến chiếc ghế tổng thống lần đầu tiên là trận lũ lụt vào phía bắc Santiago năm 2002. Năm ấy, với tư cách là Bộ trưởng Quốc phòng, bà là người đứng đầu chiến dịch cứu trợ. Hình ảnh bà mặc bộ áo mưa sĩ quan, đi ủng, đứng trên xe thiết giáp lội nước đã chinh phục được người dân Chile.
Giữa lúc uy tín đang lên cao, bà tuyên bố sẵn sàng ra tranh cử tổng thống, đại diện cho liên minh "Đồng thuận dân chủ". Sau khi giành được 53,5% phiếu bầu tại vòng hai, bà đã chính thức trở thành người phụ nữ đầu tiên làm Tổng thống Chile vào tháng 3/2006.
Tháng 12/2006, nhà cựu độc tài Augusto Pinochet qua đời. Bà từ chối việc chôn cất cho Pinochet theo nghi thức quốc tang. Bà chỉ đồng ý cho tổ chức theo nghi thức quân đội. Sau khi nắm quyền, bà đã từng bước thực hiện lời hứa trong các quá trình tranh cử; năm 2008, bà ký Dự án Luật, theo đó đảm bảo cho các công dân được nhận tiền lương hưu cơ bản, khi họ đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ hoặc là không đóng.
Chương trình bảo hiểm trước đây chỉ thanh toán khoản lương hưu tối thiểu cho những người đóng bảo hiểm xã hội ít nhất 20 năm; chi trả 50% lương hưu tối thiểu cho những người không tham gia đóng bảo hiểm xã hội nhưng trên 65 tuổi, người không có khả năng lao động trên 18 tuổi và người tàn tật mọi lứa tuổi. Còn Luật do bà ban hành đảm bảo chi trả khoản lương hưu tối thiểu cho gần 60% tầng lớp dân cư nghèo khổ nhất. Việc cải cách cũng dự định cấp tiền thưởng cho những phụ nữ đã nghỉ hưu, trẻ em sinh ra còn sống.
Năm 2009, bà còn giới thiệu dự luật khác, theo đó bảo đảm trả lương bằng nhau cho cùng một loại lao động trong khu vực tư nhân, không phụ thuộc vào giới tính. Ngoài ra, bà còn lập ra Quỹ Bình ổn phúc lợi Quốc gia nhờ đó đảm bảo tích lũy thặng dư cho ngân sách. Chiến lược này đã tạo sự kích thích cho nền kinh tế vào năm 2008, khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính ở nước này.
Trong những tháng đầu mới nhậm chức, thường được người ta gọi là "tuần trăng mật", bà đã nhận được sự ủng hộ của hơn 50% dân số. Sau các cuộc phản đối của học sinh và sinh viên, uy tín của bà bắt đầu giảm sút. Sự cố lở đất phá hủy thành phố Chikiyant đã làm cho uy tín của bà bị sụt giảm thảm hại. Ngay sau đó lại xảy ra sự cố tương tự, thành phố Aisen bị sóng thần phá hủy, Thị trưởng thành phố này đã công khai đòi bà "phải ra đi". Nhưng ngay sau đó, ông này đã phải có lời xin lỗi.
Vào tháng 9/2007, bà chỉ đạt tỷ lệ ủng hộ tối thiểu 35% và chỉ số này tiếp tục dao động ở mức như vậy cho đến trước cuộc khủng hoảng năm 2008. Vào lúc gay gắt nhất của cuộc khủng hoảng, bà đã thành công trong việc giữ cho đất nước ổn định. Người dân Chile bắt đầu đánh giá cao người phụ nữ mạnh mẽ và đầy nghị lực này. Khi rời khỏi chức vụ vào tháng 3/2010, sự ủng hộ của người dân đối với bà ở mức cao kỷ lục - 84%.
Trong cuộc tranh cử tổng thống năm nay, Michelle Bachelet đại diện cho liên minh theo đường lối trung tả. Ngoài hàng loạt các đảng cánh tả, lần đầu tiên sau cuộc đảo chính 1973, Đảng Cộng sản Chile cũng tham gia vào liên minh này.
Khẩu hiệu tranh cử của bà Michelle Bachelet là "Merkel hay Honecker - CHLB Đức hay CHDC Đức". Khẩu hiệu này rõ ràng đề cập đến Evelyn Matthei - đối thủ chính của bà, một người Chile gốc Đức và cũng đề cập đến kinh nghiệm sống của bà ở CHDC Đức trước đây. Bằng khẩu hiệu này, bà kêu gọi cử tri Chile phải lựa chọn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư nhân.
Theo kết quả thăm dò xã hội trước bầu cử, người dân Chile nghiêng về việc lựa chọn chủ nghĩa xã hội với tỷ lệ ủng hộ bà Bachelet là 48%. Còn bà Evelyn Matthei chỉ nhận được 21%. Đây là một thảm họa đối với liên minh trung hữu cầm quyền, vì kể từ khi Pinochet ra đi, liên minh này chưa từng phải nhận tỷ lệ ủng hộ thấp như vậy.
Chile sẽ phải tổ chức bầu cử tổng thống vòng hai vào ngày 15/12 tới đây, nhưng có lẽ, không ai nghi ngờ vào chiến thắng của bà Michelle Bachelet
