Nhân Bộ GTVT tổ chức Hội thảo Phát triển công tác xã hội hóa bến xe ôtô khách, phóng viên chuyên mục “Trò chuyện Chủ nhật” dành cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường về chủ đề nói trên đang được người dân và đông đảo các nhà quản lý quan tâm.
Nhà xe chọn tiền, khách không được chọn dịch vụ!
Phóng viên (PV): Thưa Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường, đề nghị Thứ trưởng có một vài đánh giá về chất lượng dịch vụ xe khách hiện nay?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Cũng như nhiều lĩnh vực khác của một đất nước đang đổi mới, phát triển, GTVT khách hiện nay bên cạnh mặt được, phát triển đúng hướng, nhiều tuyến và nhà xe có chất lượng, uy tín, thì cũng còn có khâu, có nhà xe phục vụ chưa tốt, gây bức xúc trong nhân dân. Biểu hiện rõ nhất là vào các dịp nghỉ lễ, Tết, dung lượng hành khách lớn, chất lượng phục vụ của dịch vụ vận tải khách chưa tốt, tình trạng để khách chen chúc, bán khách, thậm chí ẩu đả khách...vẫn còn. Đôi khi hành khách bỏ tiền chọn nhà xe chất lượng cao, nhưng dịch vụ thì không tương xứng. Chẳng hạn như tình trạng quá tải bến xe Mỹ Đình, khách phải xếp hàng quá vất vả dịp 30-4 vừa qua như báo chí đã phản ánh. Điều này chúng ta phải sớm khắc phục.
PV: Vậy tại sao Bộ GTVT chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực đầu tư vào bến xe khách thời điểm này mà không sớm hơn như kinh nghiệm thành công trong lĩnh vực này của Thái Lan hay Indonesia?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Trước đây chưa tư nhân hóa xe khách, các bến xe thuộc quyền quản lý của các Sở GTVT, các công ty Nhà nước quản lý. Nhưng từ khi đổi mới, đến nay hình thành hai loại bến xe khách: Với các bến đầu tư bằng nguồn xã hội hóa, do các hợp tác xã hoặc công ty cổ phần quản lý (chiếm trên 60%); còn thứ hai, là các bến xe khách do các Sở GTVT hoặc các phòng chức năng cấp huyện quản lý. Sở dĩ Bộ GTVT kêu gọi đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư cho bến xe khách thời điểm này vì ưu điểm của nó đem lại. Cụ thể, trên cơ sở quy hoạch mạng lưới bến xe được phê duyệt thì vị trí các bến xe ở các địa phương, nhất là các đô thị lớn rất có lợi thế thương mại nên hấp dẫn các nhà đầu tư; mặt khác, khi xã hội hóa thì nguồn lực do doanh nghiệp bỏ vốn, quản lý đầu tư và khai thác, gắn kết lợi ích giữa nhà xe, nhà quản lý, các chủ phương tiện nên rất hiệu quả. Xã hội hóa nguồn lực đầu tư giúp giảm bớt sức ép từ nguồn ngân sách đầu tư cho lĩnh vực này, và khơi thông được nguồn lực to lớn từ xã hội vào hạ tầng giao thông nói chung, bến xe khách nói riêng. Bên cạnh đó, các bến xe do các Sở GTVT và bến xe do cấp huyện quản lý vẫn có vai trò của nó, nhưng có hạn chế là sử dụng nguồn ngân sách hạn hẹp nên chất lượng phục vụ không được tốt. Từ thực tiễn quản lý và trình độ phát triển GTVT của nước ta, chúng tôi nhận thấy, đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông nói chung, bến xe khách nói riêng vào thời điểm này là phù hợp để đáp ứng nhu cầu phát triển.
Bỏ tiền xây bến, gọi xe không về
PV: Thưa Thứ trưởng, dư luận gần đây bức xúc bởi sự kiện Công ty Đức Long Đà Nẵng bỏ 130 tỷ đồng xây bến xe khách hiện đại đúng theo quy hoạch của thành phố nhưng không thu hút được các đầu phương tiện. Đây là bài học không chỉ cho doanh nghiệp, mà nó tác động không nhỏ tới nhiệt huyết của các nhà đầu tư. Thứ trưởng bình luận gì về sự việc này để qua đó “hâm nóng” nhiệt huyết của nhà đầu tư vào bến xe theo chủ trương của Bộ GTVT?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Đây là dự án đầu tư theo đúng quy hoạch của thành phố nên không có vấn đề gì sai về quản lý Nhà nước. Đáng tiếc, bến xe hiện đại hoàn thành nhưng không thu hút được nhiều nhà xe. Cái này có liên quan đến tính toán phương án tài chính, lưu lượng xe khách, khả năng thu hồi vốn... khi đặt ra yêu cầu đầu tư. Dễ thấy nhất là vì song song tồn tại hai bến xe khách trong cùng một thành phố, bến xe khách nằm ở trung tâm có trước đó có lợi thế thương mại hơn nên bến mới dù hiện đại cũng chưa thu hút được nhiều xe, trong khi lưu lượng xe khách thì chỉ có vậy. Với trách nhiệm quản lý ngành, Bộ GTVT đang có nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn này của doanh nghiệp, đảm bảo minh bạch, công bằng cho mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư.
PV: Mấu chốt cho sự thành công của việc thu hút đầu tư vào bến xe khách là nhà đầu tư sẽ “trông giỏ, bỏ thóc”. Nghĩa là họ chỉ đầu tư khi thấy rõ luồng tuyến xe chạy dành cho bến mình để thu hồi vốn. Trong khi phê duyệt và công bố quy hoạch mạng lưới tuyến vận tải hành khách cố định liên tỉnh theo Thông tư 18/2013/TT-BGTVT thuộc thẩm quyền của Bộ GTVT. Thứ trưởng nói gì thể hiện cam kết quản lý của ngành để cho các nhà đầu tư có niềm tin bỏ vốn vào đầu tư các bến xe?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Để thực hiện chủ trương này, trên cơ sở Nghị định 91/NĐ, các Thông tư 18/2013, Thông tư 41/2012 đã quy định rất rõ quy chuẩn bến xe, điều kiện, cũng như những vấn đề khác liên quan đến vận tải khách bằng nguồn vốn xã hội hóa. Tôi xin nhấn mạnh về những ưu đãi khi đầu tư vào bến xe khách, đó là: Bến xe được quy hoạch ở những vị trí thuận lợi, có lợi thế thương mại cho các nhà đầu tư; thứ hai, Nhà nước hỗ trợ một phần công tác đền bù, giải phóng mặt bằng cho các dự án bến xe; đảm bảo điện, nước đến chân hàng rào công trình. Ngoài ra, quá trình đầu tư, căn cứ vào tình hình từng địa phương, khu vực, Nhà nước xem xét miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 3 đến 5 năm...
PV: Thực tế tại Đà Nẵng, đến nay, nhà đầu tư vẫn loay hoay tìm nhà xe để thu hồi vốn, còn bến xe Mỹ Đình quá tải, Bộ GTVT và TP Hà Nội ra quân rất quyết liệt nhưng“đâu vẫn đóng đấy”, trong khi nhiều bến xe khác tại Hà Nội thì chưa hết 50% công suất bến. Động thái cụ thể của Bộ GTVT sẽ như thế nào để giải quyết vấn đề trên, thưa Thứ trưởng?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Đối với bến xe ở Đà Nẵng, tôi được biết, Bộ GTVT đã có ý kiến đề nghị thành phố Đà Nẵng tạo mọi điều kiện giải phóng nốt mặt bằng cho bến xe này, đồng thời tính toán đến luồng tuyến để làm sao phân bổ cân bằng các tuyến xe trong khu vực. Yêu cầu Sở GTVT Đà Nẵng nghiên cứu, tham mưu cho UBND thành phố giải bài toán khi có hai bến xe cùng hoạt động, đảm bảo thông suốt, tránh ùn tắc mất an ninh trật tự.
Còn đối với bến xe Mỹ Đình quá tải, Bộ GTVT và Hà Nội đã vào cuộc. Thực tế, Tổng cục Đường bộ đã cùng Hà Nội thanh tra, làm rõ việc cấp phép cho các nhà xe ở đây. Qua đó, cho thấy cả Bộ và Hà Nội chưa kiểm soát chặt các đầu xe vào bến Mỹ Đình. Đến nay, Hà Nội chưa điều chuyển được tất cả các đầu xe khỏi bến Mỹ Đình đi bến khác như đã công bố là thuộc trách nhiệm của Sở GTVT và UBND TP Hà Nội. Riêng với bến xe “chui” phía sau bến Mỹ Đình, Tổng cục Đường bộ đã cùng Sở GTVT Hà Nội ngăn chặn, dừng hoạt động trước đó nhưng nay lại tái hoạt động trái phép, cần phải xử lý triệt để.
Cam kết công khai, minh bạch luồng tuyến
PV: Băn khoăn của đông đảo các nhà đầu tư đang nghiên cứu bỏ vốn xây dựng bến xe khách là luồng tuyến có ổn định để thu hồi vốn. Thứ trưởng có thể chia sẻ với họ về điều này?
Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Đây là mong muốn chính đáng. Đối với các thành phố lớn, tôi xin nhấn mạnh là chúng tôi luôn đồng tình và kiên định chỉ đạo xây dựng các bến xe ở cửa ngõ Thủ đô. Chẳng hạn như Hà Nội là các hướng Đông, Bắc, Tây, Nam. Xe khách liên tỉnh chạy theo đúng luồng tuyến đó, tránh chạy xuyên tâm (hoặc có thì bắt buộc phải chạy trên đường vành đai III). Việc người dân đi vào trung tâm bằng các dịch vụ xe buýt, tàu điện ngầm... Còn đối với các dự án mới, khi lập dự án chắc chắn phải gắn với luồng tuyến xe chạy mới thu hút được nhà đầu tư. Bộ GTVT sẽ cùng các địa phương quản lý chặt luồng tuyến xe khách theo quy định, công khai, minh bạch. Như thế, lợi ích “ba nhà”: nhà nước, nhà đầu tư, người dân được bảo đảm.
PV: Xin cảm ơn Thứ trưởng!
