Trong một cuộc phỏng vấn, hai quan chức công ty Abbott tuyên bố thiết bị gọi là “SoToxa” có thể kiểm tra chính xác mẫu nước bọt để phát hiện chất ma túy trong cơ thể một người chỉ trong vòng 5 phút và hoạt động tốt cả trong thời tiết lạnh.
Christine Moore, chuyên gia độc chất của Abbott nhấn mạnh thiết bị là công cụ tùy chọn cho lực lượng cảnh sát sử dụng nếu họ muốn kiểm tra sự hiện diện của tetrahydrocannabinol (THC), tức thành phần trong cần sa tác động đến trí tuệ và hành vi người dùng, trước khi thực hiện các bước bổ sung cần thiết để buộc tội tài xế theo luật lái xe có sử dụng ma túy của Canada.
Abbott là công ty Mỹ về chăm sóc sức khỏe có trụ sở tại Illinois đã mua lại Alere - một công ty ở Massachusetts sản xuất các thiết bị thử nước bọt phát hiện chất gây nghiện - với giá 5,3 tỷ USD vào năm 2017.
Abbott quảng cáo SoToxa cho phép cảnh sát kiểm tra nhanh nước bọt đối với tài xế ôtô ngay trên đường. Thiết bị được kiểm tra bởi một ủy ban chuyên môn của Hiệp hội Khoa học Pháp y Canada (CSFS).
 |
| Một trạm kiểm soát trên đường của cảnh sát Canada. |
Trước đây, chỉ có một thiết bị gọi là Draeger DrugTest 5000 được phê duyệt cho lực lượng Cảnh sát giao thông chính thức sử dụng vào tháng 8-2018. Thiết bị cầm tay SoToxa được cho là bản nâng cấp từ thiết bị duy nhất hiện được phê duyệt - Drager DrugTest 5000.
Trong thử nghiệm, Drager mất khoảng 8 phút để có kết quả trong bài kiểm tra nước bọt, trong khi SoToxa chỉ mất trong 5 phút. Tuy nhiên, lực lượng Cảnh sát Canada cho biết họ vẫn thận trọng khi đặt hàng một phần vì chi phí khá cao (khoảng 6.000 USD mỗi chiếc), một phần khác vì họ muốn thấy nhiều thiết bị hơn được phê duyệt sử dụng dưới dạng tùy chọn.
Thiết bị SoToxa được dùng để sàng lọc bên lề đường xem có tài xế có sử dụng cần sa trong thời gian gần đây hay không, và kết quả có thể là căn cứ để cảnh sát bắt giữ các tài xế và đưa họ đi kiểm tra thêm để đánh giá tình trạng suy giảm trí tuệ khi lái xe.
Cảnh sát vẫn có thể bắt giữ một tài xế nếu nghi ngờ người này bị suy giảm trí tuệ do sử dụng ma túy mà không cần xét nghiệm nước bọt. Họ có thể sử dụng biện pháp đánh giá mức độ tinh thần tỉnh táo của tài xế được tiêu chuẩn hóa, bao gồm các bài kiểm tra cơ bản như đi trên một đường thẳng hoặc theo dõi hành vi đối tượng bằng mắt.
Tuy nhiên, trước khi yêu cầu đánh giá khả năng trí tuệ hoặc xét nghiệm nước bọt, họ phải có sự nghi ngờ hợp lý người lái xe đã sử dụng ma túy - chẳng hạn như đôi mắt đỏ ngầu hoặc mùi cần sa. Điều đó khác với yêu cầu kiểm tra hơi thở để đánh giá nồng độ cồn đối với rượu.
Năm 2018, chính phủ liên bang Canada đã sửa đổi luật cho phép cảnh sát yêu cầu kiểm tra hơi thở từ bất kỳ tài xế nào, mà không cần có sự nghi ngờ nào về việc tài xế đã uống rượu. Công ty Abbott khẳng định sản phẩm của họ xử lý nhanh hơn và dễ sử dụng hơn đối với những cảnh sát không hiểu biết nhiều về công nghệ.
Abbott cam kết có đủ khả năng đáp ứng đơn đặt hàng từ chính phủ Canada và sẵn sàng các khóa đào tạo cảnh sát bằng cả hai ngôn ngữ Anh và Pháp - Fred Delfino, giám đốc khu vực Bắc Mỹ của Abbott cho biết.
 |
| Khói từ máy xông hơi dầu cần sa được nhìn thấy khi người lái xe ngồi sau tay lái của một chiếc ôtô ở Vancouver vào ngày 14-11-2018. |
Cảnh sát có thể sử dụng các thiết bị kiểm tra tại các trạm kiểm soát bên đường ngay cả khi không ngửi thấy mùi cần sa trong ôtô. Nhưng vào tháng 1-2019, trường hợp của nữ tài xế tên là Michelle Gray ở Sackville thuộc tỉnh New Brunswick miền đông Canada đã gây chú ý khi cảnh sát cáo buộc cô bị suy giảm khả năng nhận thức trong một cuộc kiểm tra bên đường.
Luật sư của Gray cho biết: “Xét nghiệm nhanh nước bọt cho thấy tàn dư THC trong cơ thể của cô và cảnh sát đã giữ giấy phép lái xe trong một tuần, còn chiếc xe bị kéo đi”. Nhưng khi cảnh sát đưa Gray về đồn để kiểm tra đánh giá hành vi, họ xác định Gray không bị suy giảm chức năng nhận thức.
Luật sư của Gray lập luận: “Thiết bị không chính xác. Nó không giống như xét nghiệm độ cồn đối với tài xế đang tham gia giao thông”. Luật sư cũng nói rằng chỉ là vấn đề thời gian trước khi vụ kiện của Gray chuyển đến Tòa án tối cao.
Theo luật mới Canada, giấy phép lái xe có thể bị giam và ôtô bị tạm giữ ở một số tỉnh nếu xét nghiệm nhanh cho thấy có ít nhất 0,2 nanogram THC trong mẫu nước bọt.
