Biển là không gian chiến lược phát triển đất nước
Ngày 2/10, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao tổ chức Diễn đàn Biển Việt Nam với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”. Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội dự diễn đàn; cùng dự có lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế tại Việt Nam; chuyên gia, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nêu rõ, đối với Việt Nam, biển gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước, với chủ quyền, không gian sinh tồn và tương lai phát triển của dân tộc. Biển cũng là cửa ngõ kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới.
Trong tiến trình hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm, biển được xác định là một không gian chiến lược. Để khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế đó, Việt Nam cần mở rộng không gian phát triển, tạo lập động lực tăng trưởng mới và nâng cao sức mạnh tổng hợp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh khẳng định, Nghị quyết số 20-NQ/TW của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, được ban hành tháng 7/2026, đánh dấu bước chuyển chiến lược từ tư duy khai thác tài nguyên đơn thuần sang quản trị biển hiện đại, phát triển kinh tế biển xanh và quản trị thống nhất không gian biển.
Trong đó, kinh tế biển là nền tảng quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia; khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính để làm chủ tri thức và công nghệ biển, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường và bảo đảm vững chắc chủ quyền, an ninh quốc gia.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Việt Nam đang hội nhập sâu rộng hơn, có vị trí và vai trò ngày càng quan trọng, đóng góp tích cực hơn vào nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và nền văn minh nhân loại. Trong tiến trình đó, Việt Nam vừa tiếp nhận tri thức, nguồn lực và cơ hội từ thế giới để phát triển đất nước; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất sáng kiến và gánh vác trách nhiệm chung.
“Một Việt Nam mạnh hơn về biển cũng phải là một Việt Nam đóng góp nhiều hơn cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nêu rõ.
Thời gian tới, Việt Nam mong muốn tiếp tục chủ động, tích cực tham gia giải quyết các thách thức chung đối với biển và đại dương phù hợp với luật pháp quốc tế; chủ động đóng góp định hình môi trường khu vực và quốc tế. Cách tiếp cận định hình của Việt Nam là cùng kiến tạo thông qua đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế, xây dựng lòng tin, kết nối lợi ích và mở rộng đồng thuận.
Việt Nam cũng sẽ tiếp tục cùng ASEAN và các đối tác đóng góp cho một Biển Đông hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Hiến chương Liên Hợp Quốc và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
Phát biểu dẫn đề tại diễn đàn, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng cho rằng, yêu cầu trọng tâm hiện nay là chuyển các định hướng chiến lược của Nghị quyết số 20-NQ/TW thành chương trình hành động, nguồn lực, năng lực và kết quả cụ thể.
Theo đồng chí, muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam trước hết phải xây dựng được nội lực biển mạnh. Điều đó đòi hỏi chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu tư sang phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và con người; đồng thời huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế để nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.
Tăng cường hợp tác để mở rộng không gian tri thức
Tại diễn đàn, các tham luận chuyên ngành tiếp tục làm rõ những lĩnh vực có ý nghĩa then chốt đối với mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, từ khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đến du lịch, bảo vệ môi trường và quản trị đại dương.
Đề cập vai trò của khoa học-công nghệ trong phát triển biển, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh, muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam trước hết phải trở thành quốc gia mạnh về tri thức biển, dữ liệu biển và công nghệ biển.
Theo Thứ trưởng Trần Trung Tính, biển và đại dương là không gian liên thông toàn cầu, nên không một quốc gia nào có thể đơn độc giải quyết những thách thức ngày càng phức tạp về tài nguyên, môi trường, khí hậu và phát triển bền vững.
Do đó, hợp tác quốc tế cần trở thành một trụ cột chiến lược của khoa học-công nghệ biển; ngoại giao khoa học biển đóng vai trò cầu nối để Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham gia mạng lưới nghiên cứu toàn cầu và đóng góp sáng kiến vào việc giải quyết các vấn đề chung.
Ở lĩnh vực văn hóa và du lịch, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong đề cập những lợi thế của Việt Nam về đường bờ biển, cảnh quan, hệ thống vịnh biển, di sản văn hóa và bản sắc của cộng đồng dân cư ven biển. Đây là những nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch, tạo thêm động lực cho nền kinh tế.
Bên cạnh đó, phát triển du lịch biển cũng cần gắn với bảo tồn tài nguyên, gìn giữ di sản và bảo đảm lợi ích lâu dài của cộng đồng địa phương. Việc tăng cường hợp tác quốc tế có thể góp phần mở rộng thị trường, trao đổi kinh nghiệm quản lý điểm đến, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hình ảnh Việt Nam như một điểm đến biển có trách nhiệm.
Tại diễn đàn, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam Pauline Tamesis cho rằng đại dương là không gian giao thoa giữa chủ quyền, an ninh, lương thực, sinh kế, khí hậu và phát triển. Những thách thức như ô nhiễm, biến đổi dòng hải lưu và suy giảm hệ sinh thái biển đòi hỏi các quốc gia tăng cường phối hợp hơn nữa.
Bà tin tưởng Việt Nam có nhiều tiềm năng trong thúc đẩy kết nối Đông Nam Á với không gian Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng lớn hơn và các quốc đảo Thái Bình Dương, trên cơ sở những lợi ích chung về thực thi UNCLOS 1982, phát triển bền vững và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, những kinh nghiệm của Việt Nam trong ứng phó với nước biển dâng, xâm nhập mặn và các tác động đối với cộng đồng, hệ sinh thái ven biển cũng có thể đóng góp thiết thực cho các nỗ lực thích ứng với biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu.
