Chuyên gia khuyến cáo cách phòng, chống bệnh do virus Nipah

Trước tình hình ghi nhận các trường hợp viêm não do virus Nipah tại bang Tây Bengal (Ấn Độ), Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết chiều nay (27/1) đã tổ chức cuộc họp khẩn với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) cùng các chuyên gia nhằm đánh giá tình hình diễn tiến bệnh, các yếu tố nguy cơ, rà soát năng lực đáp ứng và xây dựng biện pháp phòng, chống dịch.

27/01/2026 20:16

Theo báo cáo của OUCRU và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, virus Nipah chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết ở ca bệnh nặng hoặc từ động vật mang mầm bệnh như dơi, heo; không lan truyền qua không khí.

Từ năm 1996 đến 2018, các nghiên cứu tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố phía Nam trên bệnh nhân viêm não, bao gồm các nghiên cứu sử dụng kỹ thuật hiện đại như metagenomic, khối phổ, giải trình tự gen đều không ghi nhận sự hiện diện của virus Nipah.

TP Hồ Chí Minh triển khai các hoạt động giám sát và phòng, chống bệnh do virus Nipah -0 — Virus Nipah là một trong những nguyên nhân gây tình trạng viêm não.

Đến thời điểm hiện tại, TP Hồ Chí Minh chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Tuy nhiên nguy cơ xâm nhập vẫn hiện có đối với người nhập cảnh từ vùng dịch hoặc nhóm có tiếp xúc với động vật nguy cơ.

Tuy nhiên, theo BS. Trương Hữu Khanh, cố vấn chuyên môn khoa Nhiễm - Thần kinh và Trưởng Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Nhi đồng 1, Nipah không phải loại virus mới. Từ những năm 1990 cho đến nay, trên thế giới đã xuất hiện rải rác các đợt dịch do virus Nipah gây ra tại các khu vực như Ấn Độ, Bangladesh…, bắt nguồn từ thói quen ăn uống trong môi trường tiếp xúc gần với động vật hoang dã.

Theo BS Trương Hữu Khanh, sở dĩ tỷ lệ tử vong cao do mắc phải Nipah vì đây là chủng virus bắt nguồn từ động vật hoang dã, do đó rất dễ tấn công vào sức đề kháng của con người. Vì số lượng ca bệnh ít nên chưa có các nghiên cứu biện pháp điều trị đặc hiệu, hiện các cơ sở y tế chỉ có thể điều trị triệu chứng của viêm não.

TTND.TS.BS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng, Nipah dễ bị bỏ sót vì vài ngày đầu có thể giống cảm cúm: sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi, đau họng, nôn ói; một số người có triệu chứng ho hoặc khó thở.

Các chuyên gia nhận định, điểm nguy hiểm là bệnh có thể chuyển nhanh sang viêm não. Vì vậy, nếu có yếu tố dịch tễ như vừa đi từ vùng đang có cảnh báo hoặc tiếp xúc gần người bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân, người dân cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu ban đầu gồm lơ mơ bất thường, ngủ gà, lú lẫn, nói không rõ, thậm chí là sốt, co giật, hôn mê, ngưng thở hoặc rối loạn ý thức tăng nhanh. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần được đưa đi khám ngay tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức.

Dù vậy, BS. Trương Hữu Khanh khuyến nghị người dân không nên hoang mang trước những thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. “Nguồn lây rất rõ ràng và gần như không có nguy cơ lây từ người sang người. Người dân cần bình tĩnh vì gần như virus Nipah rất khó có khả năng tạo thành đại dịch như cách virus COVID-19 lây lan qua đường hô hấp từ người sang người”, BS. Trương Hữu Khanh nói.

Cùng ý kiến, TTND.TS.BS Lê Quốc Hùng cũng cho rằng người dân không cần hoang mang, nhưng nên cảnh giác đúng cách: rửa sạch và ưu tiên gọt vỏ trái cây, không ăn trái cây có dấu bị động vật cắn; hạn chế dùng đồ uống/sản phẩm tươi sống không bảo đảm vệ sinh và tránh tiếp xúc gần với dơi hay động vật ốm/chết bất thường.

Nếu trong nhà có người sốt kèm ho/khó thở hoặc có dấu lơ mơ, người chăm sóc nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần, rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào đờm dãi/đồ bẩn, không dùng chung vật dụng dễ dính nước bọt/đờm, hạn chế tụ tập thăm bệnh trong phòng kín và đưa người bệnh đi khám sớm. Khi đến cơ sở y tế, cần chủ động khai báo việc đi lại hoặc tiếp xúc gần đây để được phân luồng và hướng dẫn phòng lây phù hợp.