Chuyển đổi số để trại giam thông minh, an toàn, hiện đại và nhân văn

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Trung tướng, GS.TS Trần Minh Hưởng cho biết, hội thảo góp phần triển khai các định hướng chỉ đạo quan trọng của Nhà nước và của Bộ Công an về chuyển đổi số quốc gia.

Đây cũng là một trong chuỗi các hoạt động của lực lượng CAND trong lĩnh vực chuyển đổi số, đúng với định hướng chỉ đạo của Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban Chỉ đạo của Bộ Công an về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 (Ban Chỉ đạo 57 Bộ Công an).

“Lực lượng CSND nói chung và lực lượng Cảnh sát thi hành án và hỗ trợ tư pháp nói riêng cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới. Đồng thời, lực lượng Cảnh sát thi hành án và hỗ trợ tư pháp sẽ tiếp tục thực hiện tốt hơn nữa các nhiệm vụ trọng tâm như tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật, chuẩn hóa quy trình giam giữ, giáo dục, cải tạo phạm nhân; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo vào công tác; xây dựng các trại giam thông minh, hiện đại, an toàn và nhân văn. Chính vì thế hội thảo “Chuyển đổi số tại các trại giam Bộ Công an" thực sự cần thiết và có ý nghĩa quan trọng”, Trung tướng GS.TS Trần Minh Hưởng cho biết.

Theo Đại tá Phạm Minh Phong, Phó Cục trưởng Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trại giáo dưỡng, thời gian qua, Bộ Công an đã và đang có những chỉ đạo rất quyết liệt trong việc triển khai trại giam thông minh, đẩy mạnh chuyển đổi số ở trong các trại giam. Chính vì thế, chuyển đổi số trong hoạt động thi hành án hình sự là nhiệm vụ cấp bách.

“Hiện nay, vẫn đang có những ý hiểu rằng số hóa chỉ đơn thuần là "scan" bản hồ sơ dày cộp lên máy tính, nhưng điều này chưa phải là số hóa thực sự. Số hóa phải đi kèm với phần mềm quản lý, có chỉ mục rõ ràng (khám sức khỏe, bản án, quyết định khởi tố) để tra cứu nhanh chóng và không bị nhầm lẫn trang”, Đại tá Phạm Minh Phong, Phó Cục trưởng Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trại giáo dưỡng nói.

Theo Đại tá Phạm Minh Phong, hiện nay Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trại giáo dưỡng đang quản lý một lượng hồ sơ khổng lồ. Do đó, khối lượng công việc rất lớn. Ngoài ra, Bộ Công an cũng đang xây dựng dự án số hóa hồ sơ sống, tức là thông tin sẽ được số hóa ngay từ đầu quá trình điều tra, liên thông giữa Công an, Viện kiểm sát và Tòa án. Việc số hóa này sẽ giảm thiểu đáng kể công tác giấy tờ.

“Để xây dựng trại giam thông minh, Bộ Công an sẽ tập trung vào những ứng dụng công nghệ chính như: Camera giám sát an ninh tích hợp AI; xây dựng ứng dụng (app) cho gia đình phạm nhân đăng ký thời điểm thăm gặp; chuyển đổi từ điện thoại cố định sang hình thức gọi điện như video call (Zalo/Viber), tạo thuận lợi cho thân nhân nhưng vẫn phải đảm bảo an ninh mạng và bảo mật”, Đại tá Phạm Minh Phong cho hay.

Trong khi đó, Đại tá Nguyễn Thị Quế Thu, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng cũng khẳng định, việc chuyển đổi số trong hệ thống lực lượng Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng là một mục tiêu lớn được Đảng, Nhà nước và ngành Công an đặt ra. 

Hệ thống lực lượng Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng nắm giữ vai trò rất quan trọng. Do đó, các cơ sở dữ liệu về người bị tạm giữ, tạm giam có tầm quan trọng chiến lược. Song việc chuyển đổi số sẽ có không ít thách thức, trong đó có thách thức về “nhân lực số”. 

Đồng quan điểm “nhân lực số” là một thách thức, tuy nhiên Đại tá Phạm Minh Phong còn cho rằng, các giải pháp quan trọng được đặt ra để vượt qua thách thức bao gồm thay đổi nhận thức; tiếp tục đầu tư hạ tầng đồng bộ, hiện đại hóa, đảm bảo đường truyền ổn định và an toàn mạng; phát triển nguồn nhân lực số cần có đội ngũ cán bộ am hiểu về khoa học công nghệ để vận hành hệ thống...

Theo ông Bùi Công Quang, Phó Vụ trưởng Vụ tổ chức công vụ, Văn phòng Chính phủ, để phục vụ chuyển đổi số cần có đột phá chính sách thu hút nhân tài. Chuyển đổi số không chỉ là cuộc cách mạng về công nghệ mà còn là cuộc cách mạng về con người, đòi hỏi một lộ trình thay đổi và phát triển. Yêu cầu tiên quyết để thực hiện chuyển đổi số là phải có dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung.

“Yêu cầu về nhân sự chất lượng cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Chuyển đổi số "không dành cho người không có đào tạo". Quá trình đào tạo cần được tiếp cận dưới góc độ đào tạo suốt đời, học tập suốt đời và đào tạo liên tục. Chúng ta cần có những đột phá chính sách để thu hút nhân tài từ khung pháp lý, phương thức tuyển dụng và chế độ đãi ngộ tương xứng. Đối với lực lượng vũ trang như CAND, việc thu hút nhân tài còn phải đối mặt với yêu cầu khắt khe về bảo mật thông tin và nhiệm thức chính trị”, ông Quang phân tích.

TS Bùi Thị Tú Oanh, Vụ Kiểm sát thi hành án phạt tù và hỗ trợ tư pháp (Viện Kiểm sát nhân dân tối cao) khẳng định, mô hình trại giam thông minh là bước tiến vượt bậc, nhưng giá trị của nó phụ thuộc vào sự đồng bộ của hệ thống pháp luật. Do đó, để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả, TS Bùi Thị Tú Oanh cho rằng, cần ban hành quy chế liên ngành giữa Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về truy cập, giám sát và khai thác dữ liệu số hóa trong trại giam. Xây dựng hướng dẫn nghiệp vụ kiểm sát chuyên biệt cho môi trường số hóa, cập nhật các công nghệ như AI và quy trình xác minh điện tử.

Phát biểu kết luận hội thảo, Thiếu tướng, PGS.TS Trần Quang Huyên cho rằng, các ý kiến tham luận tại hội thảo đã làm rõ thêm về thành tựu, kết quả bước đầu trong xây dựng “Trại giam thông minh” hiện đại, an toàn và nhân văn đáp ứng yêu cầu công tác trong tình hình mới hiện nay. Đồng thời, các đại biểu cũng chỉ ra được những cơ hội và thách thức khi áp dụng mô hình này. Các ý kiến thảo luận cũng làm rõ hơn về các hoạt động cụ thể trong đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin vào mọi mặt công tác quản lý, điều hành, xây dựng hoàn thiện các quy định của pháp luật để triển khai chuyển đổi số tại các trại giam.

"Các ý kiến góp phần làm giàu thêm nguồn căn cứ khoa học giúp Học viện CSND xây dựng báo cáo khoa học một cách đầy đủ, toàn diện tham mưu lãnh đạo Bộ Công an xây dựng đường lối, chủ trương chính sách phù hợp, hiệu quả”, Thiếu tướng, PGS.TS Trần Quang Huyên kết luận.