Vụ việc xảy ra vào một ngày trung tuần 3/2012. Không hề có mưa to, gió lớn, trong điều kiện thời tiết rất bình thường, toà hậu cung của đình Đồng Dụ, huyện An Dương, TP Hải Phòng bỗng dưng đổ sập xuống, rất may không có tai nạn về người. Đình Đồng Dụ bị đổ không chỉ tạo ra "cơn địa chấn" về tâm linh đối với nhân dân địa phương, nhất là những người xa quê mà còn gây choáng váng cho những người yêu quý di sản văn hoá nước nhà.
Điều đáng trách là từ khi ngôi đình nổi tiếng tan hoang đến nay, chính quyền và nhân dân địa phương chỉ biết bảo nhau giữ nguyên... "hiện trường" và huy động nhân đinh đem tượng thành hoàng làng, các đồ tế khí, nghi trượng... đi gửi nhờ nơi khác. Động thái được coi tích cực nhất là gửi đơn kêu cứu đến các cơ quan chức năng Trung ương và địa phương. Chỉ sau khi có văn bản của Cục Di sản - Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đề nghị UBND TP Hải Phòng tiến hành kiểm tra, đánh giá thực trạng của di tích, các cơ quan chức năng của thành phố và huyện An Dương mới cử người về khảo sát thực địa và hứa sẽ cấp kinh phí cho việc chống xuống cấp và trùng tu, phục dựng lại ngôi đình.
Qua tìm hiểu được biết, đình Đồng Dụ nằm trên địa bàn xã Đặng Cương, huyện An Dương, Hải Phòng được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia năm 1991 với các giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và cảnh quan. Đình hiện tồn có bố cục mặt bằng hình chữ "đinh" quen thuộc, gồm toà tiền đường 5 gian và toà hậu cung 3 gian ẩn hiện dưới bóng cổ thụ.
Theo thần tích, đình Đồng Dụ thờ 6 cha con Nguyễn Đại Phạm, người huyện Hoa Phong (Cát Hải ngày nay), có công lớn phò giúp triều Trần (1388-1398). Nguyễn Đại Phạm đỗ khoa thi năm Quảng Thái thứ 9 (1397), được bổ chức Thừa tuyên phủ Nam Sách, lộ Hải Đông. 6 cha con Nguyễn Đại Phạm đều hy sinh trong trận thuỷ chiến ở cửa Nam Triệu, được nhân dân trang Đồng Dụ lập đình miếu phụng thờ từ đó đến nay...
Về nguyên nhân toà hậu cung đình Đồng Dụ bị sập đổ, ông Nguyễn Sinh Suý, Trưởng "Làng văn hoá" kiêm Trưởng ban Khánh tiết đình Đồng Dụ cho biết: Di tích tọa lạc trên địa bàn vốn là "tổ mối" của huyện An Dương, do trong quá trình tu sửa, tôn tạo, chính quyền và nhân dân địa phương chưa chú trọng đúng mức đến việc "diệt mối mọt" ở khu di tích chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự kiện đau buồn này. Cách đây vài năm, dân làng Đồng Dụ phát hiện thấy sự xuống cấp của di tích đình Đồng Dụ và đã liên tục gửi đơn trình báo đến lãnh đạo chính quyền và cơ quan chuyên môn các cấp, nhưng không nhận được bất cứ sự hồi âm nào.
Trước nguy cơ sụp đổ của di tích, dân làng Đồng Dụ đã quyên góp được hơn 200 triệu đồng để xử lý hiện tượng này, nhưng đình Đồng Dụ là di sản văn hoá cấp quốc gia, căn cứ vào Luật Di sản văn hoá thì công tác sửa chữa, tu bổ, tôn tạo đều phải có sự phê duyệt của Cục Di sản - Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và UBND thành phố nên dân làng không dám tự ý "hạ giải" di tích để tu sửa.
Về giải pháp khắc phục, ông Lê Tất Thắng, Chủ tịch UBND xã Đặng Cương cho biết: Đảng uỷ và UBND xã Đặng Cương đã phê duyệt chủ trương của chính quyền và nhân dân 3 thôn thuộc làng văn hoá Đồng Dụ trong việc huy động sức dân để khôi phục, tôn tạo nâng cấp đình Đồng Dụ, nhưng khó khăn nhất hiện nay là cần có sự hướng dẫn, phê duyệt của các cấp có thẩm quyền.
Ngôi đình tan hoang vẫn nằm đó. Câu hỏi đặt ra, bao giờ phương án khôi phục mới được phê duyệt?
