Chương trình hành động bảo tồn Ca trù của Bộ VH – TT – DL: Bao giờ phát huy hiệu quả?

Cũng như những di sản khác, sau khi được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, Ca trù cũng có riêng một chương trình hành động do Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch ban hành. Thế nhưng, sau gần 5 năm được vinh danh, những nỗ lực bảo tồn trên thực tế dường như chỉ là tự phát của các câu lạc bộ rải rác tại 15 tỉnh có di sản Ca trù. Chứ chương trình hành động không tác động là mấy đến việc bảo tồn di sản.

Có thể điểm qua những nội dung cơ bản trong chương trình hành động bảo tồn Ca trù, đó là: xây dựng kế hoạch kiểm kê, nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể hát Ca trù; Củng cố, duy trì hoạt động và thường xuyên kết nạp thành viên mới; Hàng năm tổ chức lớp học để truyền dạy và xây dựng lớp nghệ nhân kế cận; ban hành chính sách đãi ngộ, phong tặng nghệ nhân dân gian cho các cá nhân có tài năng, có đóng góp quan trọng trong việc giữ gìn, phát huy giá trị di sản ca trù…

Lý thuyết là vậy, nhưng thực tế chưa làm được bao nhiêu. Trung tâm của nghệ thuật hát Ca trù - Thủ đô Hà Nội luôn được những ca nương, kép đàn trong nghề quan tâm, học hỏi vì đây là nơi hội tụ sức sống, tập trung tinh hoa ngón nghề từ xa xưa. Ngoài 3 câu lạc bộ khác chỉ lưu giữ trong khuôn khổ gia đình, Hà Nội cũng là địa phương duy nhất có hai điểm biểu diễn- câu lạc bộ, giới thiệu Ca trù tại đình Kim Ngân - Hàng Bạc và ngôi nhà di sản 87 Mã Mây. Thế nhưng, tính đến thời điểm này, ngoài kỳ liên hoan cuối năm 2012 và chương trình tặng thiết bị âm thanh đến 5 câu lạc bộ Ca trù (trị giá 40 triệu đồng mỗi bộ) thì hầu như thành phố Hà Nội chưa có hoạt động cụ thể nào khác. Dẫu biết rằng có còn hơn không nhưng so với 9 mục tiêu hành động mà Bộ Văn hoá đề ra nhằm bảo tồn Ca trù ngay sau khi được vinh danh thì xem ra là quá ít ỏi. Ông Nguyễn Khắc Lợi- Phó Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Hà Nội cũng phải thừa nhận: “Việc quan tâm này chưa đủ so với yêu cầu, sự cần thiết để chống lại mai một của loại hình này, kể cả về mặt chính sách, kinh phí, lực lượng”.

Nghệ thuật Ca trù cần được sự quan tâm đúng mức của các cơ quan chức năng để bảo tồn và phát triển.
Nghệ thuật Ca trù cần được sự quan tâm đúng mức của các cơ quan chức năng để bảo tồn và phát triển.

Hàng năm, Viện Âm nhạc cũng phối hợp với Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức mở lớp "Truyền dạy ca trù” theo từng đợt. Tuy nhiên, mỗi khóa học chỉ vẻn vẹn trên dưới 10 ngày- thời gian quá ngắn ngủi để đào tạo nên một người hát Ca trù. Nghệ nhân dân gian Phạm Thị Huệ khẳng định: “Câu lạc bộ Ca trù Thăng Long truyền nghề từ 2006 đến giờ mà vẫn trong tình trạng chưa đến nơi đến chốn, vẫn thường xuyên biểu diễn, mỗi tuần 3 buổi, 4 năm trời và để nói đến mức độ tiến bộ thì vẫn phải cố gắng nhiều chứ chưa thể lên đỉnh cao ngay. Còn đây chúng ta chỉ tổ chức dạy học một vài tuần, hoặc là một tháng thì không giải quyết được cái gì”.

Nghệ nhân dân gian Phạm Thị Huệ cũng khẳng định: chương trình hành động bảo tồn Ca trù đến nay vẫn mang tính lý thuyết. Chính bà cũng không biết đến chương trình này. “Tại một cuộc hội thảo do Sở Văn hóa tổ chức và yêu cầu các câu lạc bộ có bản tham luận, trong đó có tham khảo chương trình hành động. Đọc chương trình hành động đó xong thì mình mới giật mình. Lẽ ra chương trình hành động đó, sau khi Ca trù được UNESCO công nhận thì phải được đưa về các Sở, đến được các câu lạc bộ và rót được kinh phí cho câu lạc bộ hoạt động. Bởi vì truyền nghề thì chỉ có câu lạc bộ mới truyền nghề được”, nghệ nhân dân gian Phạm Thị Huệ nói.

Nhà nghiên cứu âm nhạc Đặng Hoành Loan cũng khẳng định: lợi thế của việc bảo tồn Ca trù chính là cộng đồng- những cái nôi Ca trù. Trải dài 15 tỉnh thành phố, điều đó ít nhiều nói lên sức sống của Ca trù vốn đâu chỉ riêng Hà Nội. Thế nhưng, hỗ trợ cộng đồng, đặc biệt từ phía quản lý văn hóa dành cho Ca trù trong những năm qua còn rất yếu: “Các địa phương hầu như chưa có động thái nào, chương trình hành động nào quán xuyến cả. Khi nào có vụ việc thì các tỉnh mới ngó ngàng một chút thôi. Cho nên việc phát triển Ca trù do tổ chức của nhà nước, của chính quyền các địa phương thì phải nói hầu như không được quan tâm”.

Nhà nghiên cứu âm nhạc Đặng Hoành Loan dẫn chứng thêm: “Tôi đã làm việc với đôi ba đồng chí ở Sở Văn hóa thì họ nói rất muốn chi nhưng không có cơ sở để chi. Bởi vì chi tiền của nhà nước là phải chi theo ngành nào, ngạch nào, chi theo quyết định nào, thông tư nào. Hiện nay chúng ta không có thông tư, không có chỉ thị. Thành thử các tỉnh có muốn làm cũng không được. Ở đây chúng ta thiếu hẳn mặt pháp lý cho các tỉnh. Có lẽ Bộ Văn hóa phải làm việc này”.

Bấy lâu nay chúng ta vẫn giữ quan niệm, thậm chí đòi hỏi những người nghệ nhân phải sống được bằng nghề. Thực tế, với loại hình âm nhạc như Ca trù thì làm sao họ tự sống được bằng việc đi hát? Cũng vậy, làm sao Tuồng tự kiếm sống được, làm sao cồng chiêng Tây Nguyên tự kiếm sống được… Bởi vì có những thể loại không nhiều người nghe nữa. Và cũng có những thể loại không phải là nhạc chuyên nghiệp đi biểu diễn kiếm tiền mà là nhạc nghi lễ. Nếu không có chính sách bảo trợ cho những nghệ nhân đó thì sự mai một của di sản sẽ tiếp tục ra đi cùng với sự qua đời của những lớp nghệ nhân cao tuổi

Bảo Vũ

Các tin khác

“Sáng mãi tên Người” – chương trình nghệ thuật giàu cảm xúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

“Sáng mãi tên Người” – chương trình nghệ thuật giàu cảm xúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tối 19/5, chương trình nghệ thuật chính luận “Sáng mãi tên Người” đã diễn ra tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ, Hà Nội. Đây là sự kiện do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chủ trì, Báo Văn hóa phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026).

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Nhiều hoạt động ý nghĩa kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhiều hoạt động ý nghĩa kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2026) và 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại TP Hồ Chí Minh diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm ý nghĩa.

Khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026

Khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026

Tối 17/5, tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Lễ khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026. Chương trình do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cùng các đơn vị liên quan tổ chức.

Khởi dựng vở kịch đặc biệt về lực lượng An ninh nhân dân

Khởi dựng vở kịch đặc biệt về lực lượng An ninh nhân dân

Hội tụ những gương mặt “thương hiệu” của Nhà hát Kịch CAND, vở kịch nói “Cờ tàn” (tên gọi khác là “Dòng sông khuất”) chính thức khởi công vào ngày 18/5. Đây cũng là tác phẩm đặc biệt về được Nhà hát Kịch CAND đầu tư dàn dựng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân.

Công an Hà Nội: Hành trình đến ngôi vương

Công an Hà Nội: Hành trình đến ngôi vương

Chức vô địch của CLB Công an Hà Nội (CAHN) tại V.League mùa 2025/26 không chỉ gây ấn tượng bởi việc đăng quang sớm 3 vòng đấu, mà còn bởi cách thầy trò HLV Mano Polking chinh phục ngôi vương bằng bản lĩnh, sự ổn định và tinh thần tập thể của một đội bóng lớn.

Các VĐV hào hứng vào cuộc đua.

Hình ảnh đẹp về Hải Phòng qua các hoạt động văn hóa, thể thao nổi bật

Ngày 17/5, tại đảo Vũ Yên (TP Hải Phòng) đã diễn ra giải chạy “Hải Phòng Legacy Marathon 2026 - Dấu chân thành phố Cảng”, hoạt động nằm trong chuỗi các sự kiện chào mừng kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng (13/5/1955 – 13/5/2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).

Sôi nổi Giải Pickleball lực lượng Cảnh sát kinh tế năm 2026

Sôi nổi Giải Pickleball lực lượng Cảnh sát kinh tế năm 2026

Giải đấu năm nay quy tụ hơn 80 vận động viên tranh tài ở hai nội dung đôi nam và đôi nam - nữ. Các trận đấu diễn ra sôi nổi, hấp dẫn với tinh thần đoàn kết, trung thực, cao thượng, cống hiến nhiều pha bóng đẹp mắt cho khán giả.

Tái bản tác phẩm “Lịch sử nước ta” của Bác Hồ

Tái bản tác phẩm “Lịch sử nước ta” của Bác Hồ

Cuốn sách “Lịch sử nước ta” với 208 câu thơ lục bát giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật tái bản với diện mạo mới, cùng hệ thống tranh minh họa sinh động, nhiều trang tô màu, giúp bạn đọc nhỏ tuổi vừa đọc, vừa khám phá lịch sử bằng trí tưởng tượng của riêng mình.

U17 Việt Nam dừng bước tại tứ kết châu Á, HLV Cristiano Roland động viên học trò hướng tới World Cup

U17 Việt Nam dừng bước tại tứ kết châu Á, HLV Cristiano Roland động viên học trò hướng tới World Cup



Sáng 17/5 theo giờ Việt Nam, đội tuyển U17 Việt Nam đã khép lại hành trình tại Vòng chung kết U17 châu Á 2026 sau thất bại 0-3 trước U17 Australia ở trận tứ kết. Dù không thể tiến sâu hơn, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn tạo nên cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên giành quyền tham dự FIFA U17 World Cup 2026.

Nhà hát Kịch CAND “trình làng” 4 tác phẩm kịch ngắn

Nhà hát Kịch CAND “trình làng” 4 tác phẩm kịch ngắn

4 tác phẩm kịch ngắn: “Ngôi sao may mắn”; “30 phút sinh tử”; “Lớp học trên bản thung sa”; “Đằng sau sự hi sinh” được Nhà hát Kịch CAND biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm vào tối 16/5. Đây cũng là thành quả sau quá trình tập huấn mới nhất của nhà hát nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn của các nghệ sĩ, diễn viên trong đơn vị.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn Đỗ Kỳ Phong (Johnnie To) - nhà làm phim gạo cội và là người góp công lớn trong việc bảo tồn bản sắc điện ảnh xứ Cảng Thơm, đưa dòng phim thể loại của khu vực này hiện diện tại các liên hoan phim lớn trên thế giới như Cannes, Venice hay Berlin - sẽ làm Chủ tịch Ban giám khảo hạng mục Phim Châu Á dự thi tại Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV).

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ngày 15/5, CNA Creative Arts chính thức ra mắt nhằm đáp ứng xu hướng thưởng thức nghệ thuật chất lượng cao và hưởng ứng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa quốc gia theo Nghị quyết 80/NQ-TW của Bộ Chính trị. Sự kiện đánh dấu bước đi tiên phong trong việc kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất, đào tạo và phát triển nhạc kịch chuyên nghiệp mang đậm bản sắc Việt Nam.

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Chiến tích giành vé dự FIFA U17 World Cup 2026 mang đến niềm tự hào lớn cho bóng đá Việt Nam, nhưng phía sau cảm xúc ấy còn là một bài toán dài hạn cho tương lai. Từ một thế hệ cầu thủ trẻ giàu tiềm năng đến mục tiêu World Cup 2034 sẽ là hành trình kéo dài gần một thập kỷ, nơi tài năng chỉ mới là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn cả là tạo ra một môi trường đủ tốt để những “viên ngọc thô” được trưởng thành, được thi đấu và đủ bản lĩnh tồn tại ở đỉnh cao bóng đá chuyên nghiệp.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.