Ngoài ra tại các cụm công nghiệp còn có thêm khoảng 95.000 công nhân. Trong khi đó, hiện trên địa bàn mới chỉ có 6KCX-KCN hoàn thành việc xây dựng khu lưu trú công nhân. Các khu nhà lưu trú trong KCX-KCN trên địa bàn TP Hồ Chí Minh cũng mới chỉ giải quyết chỗ ở cho khoảng15% công nhân.
Theo khảo sát của Sở Xây dựng, đến nay TP Hồ Chí Minh đang có khoảng 60.470 dãy nhà trọ do cá nhân, hộ gia đình tự đầu tư xây dựng cho công nhân, người lao động thuê và có thể đáp ứng chỗ ở cho 1.430.000 người. Đa số các khu nhà trọ này thường lụp xụp, không đảm bảo chất lượng, rất thiếu tiện ích, không đảm bảo an ninh, an toàn và PCCC. Trong số này, chiếm phần lớn là loại phòng trọ nằm trong dãy phòng trọ cho thuê độc lập, tách biệt hẳn với nơi ở của chủ sở hữu có diện tích tối thiểu 10m2 theo Thông tư 20/2016/TT-BXD.
Loại dãy phòng trọ cho thuê độc lập này tập trung chủ yếu trên địa bàn quận 7, quận 12, Gò Vấp, Bình Tân, TP Thủ Đức và các huyện Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh với 34.800 công trình, tổng số phòng trọ cho thuê là 357.246 phòng, tổng diện tích sàn xây dựng 6.275.913 m2 có thể giải quyết được nhu cầu thuê chỗ ở cho 943.341 người. Loại phòng trọ khác nằm chung trong nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân và họ dành một phần nhà, ngăn chia thành từng phòng để cho thuê…
Theo Hiệp hội bất động sản (BĐS) TP Hồ Chí Minh, loại toà nhà phòng trọ chất lượng và bài bản hiện có rất ít nên cần được khuyến khích và tạo điều kiện để phát triển. Tuy nhiên, do Luật Nhà ở 2014 và Nghị định 100/2015/NĐ-CP chỉ cho phép hộ gia đình, cá nhân đầu tư kinh doanh chứ không cho phép doanh nghiệp được đầu tư xây dựng, kinh doanh phòng trọ nên doanh nghiệp không thể tham gia. Trong khi đó, nếu cho phép doanh nghiệp được đầu tư xây phòng trọ cho thuê sẽ đảm bảo chất lượng hơn và tạo sức ép cạnh tranh để buộc các hộ gia đình, cá nhân phải đầu tư xây dựng khu nhà trọ tốt hơn.
Hiệp hội BĐS thành phố cho rằng, nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là do trước đây Thông tư số 08/2014/TT-BXD và Thông tư số 20/2016/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định chưa chặt chẽ về tiêu chuẩn xây dựng, thiết kế phòng trọ. Góp ý với Bộ Xây dựng về thực trạng nhà trọ hiện nay, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS thành phố cho rằng, với số lượng phòng trọ thuộc các khu nhà trọ cho thuê rất lớn tại TP Hồ Chí Minh cũng như trên phạm vi cả nước hiện nay, rất cần thiết phải ban hành quy định về tiêu chuẩn tối thiểu đối với phòng ở. Nhất là tiêu chuẩn tối thiểu đối với phòng trọ thuộc khu nhà trọ cho thuê để “chuẩn hóa” phòng trọ, góp phần cải thiện điều kiện ở, đảm bảo an ninh, an toàn và phòng, chống dịch bệnh cho công nhân, người lao động tại các khu nhà trọ do cá nhân, hộ gia đình đầu tư kinh doanh.
Những năm qua, công nhân, người lao động đến thành phố thuê trọ trong các dãy trọ của tư nhân đều hầu như không được hưởng ưu tiên, ưu đãi gì về giá thuê nhà trọ, mà còn chịu cảnh giá thuê nhà trọ tăng theo giá nhà, đất. Để hỗ trợ công nhân, người lao động vượt qua khó khăn, góp phần ổn định sản xuất sau đại dịch, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 08/2022/QĐ-TTg về hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động. Thực hiện quyết định này, UBND TP Hồ Chí Minh cũng đã dành hơn 1.244 tỷ đồng để TP Thủ Đức và 21 quận, huyện thực hiện gói hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động.
Chỉ sau thời gian ngắn triển khai, Bảo hiểm xã hội thành phố đã công bố con số hơn 15.383 đơn vị, doanh nghiệp làm thủ tục xác nhận bảo hiểm xã hội cho hơn 500.000 người lao động để làm thủ tục hưởng chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà. Trong đó có 478.850 người lao động đang làm việc tại 12.482 đơn vị, doanh nghiệp được hỗ trợ mức 500 nghìn đồng/tháng và 21.425 người lao động mới quay trở lại thị trường lao động ở 2.901 đơn vị, doanh nghiệp được hỗ trợ mức 1 triệu đồng/tháng trong thời gian tối đa 3 tháng.Hiện việc tiếp nhận hồ sơ từ doanh nghiệp vẫn được Bảo hiểm xã hội thành phố thực hiện đến hết ngày 15/8.
Đánh giá cao khoản hỗ trợ kịp thời này từ Chính phủ, nhưng ông Hữu đại diện một doanh nghiệp có đông công nhân ở quận Bình Tân cho rằng, việc này mới chỉ giải quyết khó khăn cho công nhân, người lao động trong ngắn hạn. Về lâu dài, TP Hồ Chí Minh và các địa phương có đông lao động ngoại tỉnh đến làm việc như Đồng Nai, Bình Dương… cần có những chương trình bình ổn, giám giá thuê nhà trọ theo thời gian khấu hao đối với công trình, giống như chương trình bình ổn giá điện tại phòng trọ mà TP Hồ Chí Minh đã triển khai hiệu quả nhiều năm qua.
Nhà ở xã hội, nhà trọ công nhân làm nóng phiên chất vấn 
Công nhân chật vật trong "bão giá" 
