Ngày 20/2 (tức ngày mồng 7 tháng Giêng năm Canh Dần), sau khi đã làm lễ cúng Thần Nông, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đích thân vén áo nâu sồng, dẫn trâu cày ruộng trên cánh đồng Bãi (thôn Đọi Tín, xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, Hà Nam), khai mạc Lễ hội Tịch điền năm 2010. Đây là lễ hội xuân truyền thống có từ ngàn năm trước, được khôi phục gần đây, nhằm khích lệ nông dân phát triển nông nghiệp.
Tham dự lễ hội năm nay còn có đại diện lãnh đạo các Bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương, địa phương và đông đảo người dân.
Từ sáng sớm 20/2, hàng vạn người dân háo hức chen chân quanh cánh đồng bãi rộng, bằng phẳng của xã Đọi Sơn. Không chỉ người địa phương, có nhiều người từ tỉnh khác vượt hàng chục cây số tìm đến Đọi Sơn để mong tận mắt được chứng kiến việc tái hiện sự kiện "Nhà vua đi cày". Các ngả đường đều đông nghìn nghịt người và xe, khiến lực lượng Công an địa phương rất vất vả trong công tác phân luồng, chống ùn tắc, đảm bảo an ninh cho lễ hội. Khi những con trâu được trang trí rồng, phượng, hoa văn sặc sỡ được đưa ra sân bãi, hàng trăm người háo hức hướng ánh mắt về, cố chen vai chụp ảnh bằng được.
Một người dân địa phương phấn khởi cho biết: "So với các năm trước, năm nay lễ hội đông người hơn, nô nức hơn rất nhiều. Khâu tổ chức cũng tốt hơn, có nhiều hoạt động vui xuân phong phú như đấu vật, chơi đu, đặc biệt là cuộc thi trang trí trâu, với rất nhiều họa sĩ trong và ngoài nước tham dự".
Đúng 9h sáng, lễ dâng hương lên Thần Nông và vua Lê Đại Hành diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính. Tiếp đó là màn trống hội hùng tráng với gần 100 chiếc trống, màn múa rồng hào hứng, làm cho không khí lễ hội càng thêm sôi động. Lão nông Đinh Trọng Tế, 82 tuổi, một người đức cao vọng trọng được nhân dân địa phương tín nhiệm giao cho việc khoác áo long bào, đeo mặt nạ, hóa thân làm vua Lê Đại Hành cày những đường cày đầu tiên.
Ông Đinh Trọng Tế phấn khởi cho biết: "Tôi rất vinh dự được là người khai cày của Lễ hội Tịch điền năm nay. Dù 82 tuổi, tay cày của tôi vẫn còn chắc lắm, luống cày còn sâu lắm. Mong sao năm nay mưa thuận, gió hòa. Mong sao bà con luôn giữ tinh thần trọng nông như trong ngày Lễ Tịch điền này, để thóc gạo đầy bồ, cơm no áo ấm".
Thời khắc quan trọng nhất cũng đến, hàng vạn ánh mắt cùng hướng về trung tâm thửa ruộng lớn trong tiếng vỗ tay vang rền. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết trong bộ quần áo nâu sồng, điều khiển con trâu mộng đen bóng thành thạo thực hiện những đường cày. Theo sau Chủ tịch nước là đội thanh nữ với những giỏ hạt lúa, nhanh nhẹn gieo vào các luống cày. Nhìn đất xới lên từ đường cày dài chừng 100m tạo thành những luống cày thẳng băng, nhiều người dân trầm trồ: "Chưa bao giờ chúng tôi nghĩ Chủ tịch nước có thể thành thạo việc nhà nông như thế. Thật ngạc nhiên và kính phục!".
Sau những đường cày, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tiến về phía bà con nông dân, vui vẻ bắt tay thăm hỏi, chúc sức khỏe mọi người. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết động viên bà con: Nước ta có truyền thống trọng nông từ ngàn năm nay. Hiện tại và trong tương lai, nông nghiệp và nông dân vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội. Thông qua lễ hội Tịch điền này, bà con cần coi trọng hơn nữa sự phát triển của ngành nông nghiệp.
Theo sách Việt sử lược - cuốn sử biên niên soạn vào thời Trần, Lễ Tịch điền được tiến hành đầu tiên dưới thời vua Lê Đại Hành. Khi đó, vua và các quan lần lượt xuống ruộng cày một vài đường đất thể hiện tinh thần coi trọng phát triển nông nghiệp. Sau khi đã làm lễ cúng Thần Nông, nhà vua đích thân xuống cày 3 luống, các vương tôn cày 7 luống, công khanh cày 7 luống, sĩ phu cày 9 luống. Sau đó thửa ruộng này sẽ được chăm sóc và sản phẩm sẽ dùng để tế lễ năm sau.
Tương truyền vào năm Đinh Hợi niên hiệu Thiên Phúc thứ 7 (năm 987), khi vua Lê Đại Hành đích thân xuống ruộng cày ở vùng Đọi Sơn đã đào được một hũ vàng. Đến năm 988, vua cày ở vùng Bàn Hải lại được một hũ bạc, vì vậy hai thửa ruộng trên được đặt tên là "Kim ngân điền" (ruộng vàng bạc). Từ đó, phong tục tốt đẹp này được các vua đời sau noi theo, tổ chức long trọng hơn và là một trong những ngày hội chính của đất nước vào mùa xuân.
Sử gia Ngô Sĩ Liên từng nói: "… Cày ruộng tịch điền để nêu gương cho thiên hạ, trên thì để cúng tôn miếu, dưới thì để nuôi muôn dân, công hiệu trị nước dẫn đến của giàu dân đông, nên thay!". Đó cũng là ý nghĩa thiết thực của Lễ hội Tịch điền mà chúng ta đang khôi phục, tiếp nối truyền thống trọng nông từ ngàn năm trước của cha ông.
Lễ hội diễn ra trong ba ngày (từ mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng). Trong lễ khai hội sáng mùng 5 Tết có lễ rước nước từ giếng làng lên chùa Đọi, buổi tối tại đình Đọi Tam làm lễ cáo yết xin thành hoàng cho mở hội và lễ sái tịnh tại chùa Đọi. Sáng mùng 6 Tết diễn ra hoạt động thi vẽ và trang trí trâu; buổi tối trên chùa Đọi tổ chức Đại lễ giải hạn cầu an, đốt pháo bông, biểu diễn nghệ thuật. Ngày mùng 7 Tết tổ chức Lễ Tịch điền - hoạt động trọng tâm của lễ hội. Sau lễ dâng hương là nghi lễ cày tịch điền, khai mở một năm lao động, cày cấy với mong ước mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, nhà nhà no đủ…
Cùng ngày, trong không khí ấm áp đầu Xuân tại Khu công nghiệp Đồng Văn (tỉnh Hà Nam), Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã phát động Tết trồng cây Đời đời nhớ ơn Bác Hồ lần thứ 50. Tết trồng cây năm nay mang chủ đề "Trồng cây để giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu"
