Theo thống kê của Công an tỉnh Thanh Hoá, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã xảy ra 27 vụ cháy, gây thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 2,7 tỷ đồng. Điều đáng chú ý là phần lớn các vụ cháy đều xuất phát từ sự chủ quan, lơ là của con người trong sinh hoạt và sản xuất.
Trong đó, hơn 50% số vụ cháy có nguyên nhân từ sự cố hệ thống, thiết bị điện; trên 11% số vụ cháy xuất phát từ việc bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Những con số này thêm một lần nữa cho thấy cháy, nổ không phải là những sự cố bất ngờ, khó lường, mà phần lớn đều bắt nguồn từ những sơ suất tưởng chừng rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.
Thực tế cho thấy, bước vào mùa nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện của người dân tăng đột biến. Các thiết bị làm mát như điều hòa nhiệt độ, quạt điện, tủ lạnh, máy bơm nước hoạt động liên tục trong thời gian dài khiến hệ thống điện phải chịu tải lớn. Nếu dây dẫn điện đã xuống cấp, ổ cắm điện không bảo đảm chất lượng hoặc việc đấu nối điện không đúng kỹ thuật sẽ rất dễ xảy ra hiện tượng chập điện, phát sinh tia lửa và dẫn đến cháy.
Không chỉ trong các hộ gia đình, nguy cơ cháy, nổ còn hiện hữu tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực may mặc, giày da, sản xuất vật liệu xây dựng thường xuyên sử dụng lượng lớn nguyên vật liệu dễ cháy. Chỉ một sơ suất nhỏ trong quá trình vận hành máy móc hoặc sử dụng nguồn nhiệt cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Điều đáng lo ngại là mặc dù công tác tuyên truyền, cảnh báo đã được các ngành chức năng triển khai thường xuyên, song ở không ít nơi, ý thức phòng cháy của người dân vẫn còn chủ quan. Nhiều hộ gia đình vẫn có thói quen cắm sạc các thiết bị điện qua đêm, sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một ổ cắm hoặc không ngắt nguồn điện khi ra khỏi nhà.
Tại nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh, tình trạng hàng hóa được sắp xếp sát nguồn nhiệt, lối thoát nạn bị che chắn, hệ thống điện không được kiểm tra định kỳ vẫn còn tồn tại. Một số nơi đã được trang bị bình chữa cháy nhưng người lao động lại không nắm được kỹ năng sử dụng khi xảy ra sự cố.
Thực tế từ các vụ cháy đã xảy ra cho thấy, nhiều trường hợp đám cháy ban đầu có quy mô nhỏ nhưng do phát hiện muộn hoặc người dân lúng túng trong xử lý nên nhanh chóng bùng phát thành cháy lớn. Không ít vụ việc gây thiệt hại nặng nề về tài sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân.
Trước thực trạng đó, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Bởi phòng cháy luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất.
Đối với mỗi hộ gia đình, việc thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, thay thế kịp thời các thiết bị đã xuống cấp, sử dụng dây dẫn, ổ cắm đạt tiêu chuẩn chất lượng là những biện pháp cần được thực hiện thường xuyên. Các nguồn lửa, nguồn nhiệt trong sinh hoạt phải được quản lý chặt chẽ, tuyệt đối không để gần các vật liệu dễ cháy. Đồng thời, mỗi gia đình cần trang bị bình chữa cháy và chủ động tìm hiểu kỹ năng xử lý các tình huống cháy, nổ ngay từ ban đầu.
Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có hơn 1.875 cơ sở sản xuất, kinh doanh, trong đó có 324 cơ sở thuộc diện nguy hiểm về cháy, nổ. Đây là những địa điểm tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được kiểm soát chặt chẽ các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy.
Nhận thức rõ những nguy cơ đó, thời gian qua lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát huy vai trò nòng cốt trong công tác phòng ngừa. Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở khắc phục tồn tại, lực lượng Công an còn đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy đến từng khu dân cư, từng hộ gia đình. Đồng thời, Công an tỉnh đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp chỉ đạo quyết liệt công tác phòng cháy, chữa cháy; huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn dân theo phương châm “4 tại chỗ”, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa ngay từ cơ sở.
Một trong những điểm sáng trong công tác phòng cháy, chữa cháy thời gian qua là việc xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản về phòng cháy tại cộng đồng dân cư. Các mô hình như “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “Điểm chữa cháy công cộng”, “Nhà tôi có bình chữa cháy” đã từng bước phát huy hiệu quả, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của người dân.
Thông qua các mô hình này, người dân không chỉ được trang bị kiến thức, kỹ năng xử lý các tình huống cháy, nổ mà còn nâng cao tinh thần trách nhiệm trong việc bảo vệ an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Đây chính là lực lượng tại chỗ quan trọng, góp phần phát hiện sớm và xử lý hiệu quả các sự cố ngay từ khi mới phát sinh.
Thượng tá Lê Như Cường, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, trong mùa nắng nóng, đơn vị đã thường xuyên phối hợp với Công an các xã, phường tăng cường tuyên truyền, cảnh báo người dân và doanh nghiệp về các nguy cơ cháy, nổ. “Chúng tôi đề nghị người dân thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, kịp thời sửa chữa những hư hỏng dù là nhỏ nhất để tránh phát sinh sự cố lớn. Đối với việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt trong sinh hoạt, cần bố trí cách xa các vật liệu dễ cháy. Đồng thời, mỗi gia đình nên duy trì lối thoát nạn thứ hai để bảo đảm an toàn khi có sự cố xảy ra”, Thượng tá Lê Như Cường khuyến cáo.
Cháy, nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào và ở bất cứ đâu. Tuy nhiên, phần lớn các vụ cháy đều có thể được ngăn chặn nếu mỗi người dân nâng cao ý thức trách nhiệm, không chủ quan, lơ là trước những nguy cơ tiềm ẩn.
Trong cuộc chiến với “giặc lửa”, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa đang ngày đêm bám sát cơ sở, “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, tuyên truyền, hướng dẫn và kiểm tra để kéo giảm nguy cơ cháy, nổ từ sớm, từ xa. Nhưng để xây dựng một môi trường sống an toàn, hiệu quả bền vững nhất vẫn là sự chung tay của mỗi người dân.
