Giới chức nước này cho rằng, Avril Haines là một sự lựa chọn mạo hiểm của Tổng thống Obama bởi vì nữ cố vấn 43 tuổi này không phải là dân tình báo chuyên nghiệp. Thế nhưng, bằng lối tư duy khác người và tầm nhìn chiến lược trong mọi mặt của cuộc sống thể hiện qua sự đa dạng trong những công việc bà từng làm đã cho thấy: với người phụ nữ này không có gì là không thể!
Cửa hiệu "Đêm cuồng nhiệt" ở tuổi 20
Hiếm người biết được người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, nhân vật quyền lực thứ hai của CIA lại từng là người dẫn chương trình, người kể những câu chuyện của Anne Rice (tác giả của các truyện khiêu dâm nổi tiếng). Hai mươi năm trước, Avril Haines đã cùng người bạn thân mở một quán cà phê sách tên là Andrian tại Baltimore gần Fells Point. Bà mở quán Erotica Night (tạm dịch: Đêm cuồng nhiệt) sau khi bỏ ngang chuyên ngành vật lý tại Trường đại học Johns Hopkins.
Hiệu sách được biết tới với đặc điểm chính là đem đến cho các vị khách "những đêm cuồng nhiệt", dịch vụ gồm có bữa tối dưới ánh nến và sau đó là một chuỗi các câu chuyện có thể do khách mời hoặc chính tác giả kể trực tiếp. Bà Haines cho biết, tuy là một cô gái trẻ nhưng lại kinh doanh dịch vụ nhạy cảm như vậy, ban đầu bà cũng gặp nhiều khó khăn. Chính bản thân bà và người bạn đồng sáng lập lúc đầu đã lo ngại rằng sẽ chỉ có những gã đàn ông dày dạn, trải đời mới dám bước chân vào đây. Trong khi đó, rất nhiều bạn bè của bà đã can ngăn và cho rằng, làm cách này có thể bà sẽ châm ngòi cho một cuộc truy hoan tập thể bất hợp pháp trong hiệu sách.
Thế nhưng, với định hướng rõ ràng và những nguyên tắc nghiêm ngặt, bà đã thành công với dịch vụ này khi ở tuổi 20. Hiệu sách của Avril Haines chưa bao giờ bị xem như một nơi chứa văn hóa phẩm đồi trụy do mọi cuốn sách đều được chọn lọc, phân loại giữa "tự phục vụ", "làm cha mẹ" và rất nhiều các thể loại khác của các nhà xuất bản nhỏ và tác giả trong vùng. Cái được của cửa hiệu chính là khả năng cung cấp một không gian đầy đam mê và giàu tính nghệ thuật cùng với cà phê và sách. Chính vì vậy Avril Haines rất được tôn trọng và có mối quan hệ khăng khít với những người ở Fells Point.
Với thành công của mình, Avril Haines đã được mời trả lời phỏng vấn báo Baltimore Sun. Bà phát biểu: "Văn học gợi dục trở nên thịnh hành hơn bao giờ hết bởi vì người ta đang muốn trải nghiệm những cảm giác mới như thử quan hệ mà không làm tình. Một số khác lại thích sự thay đổi độc đáo khiến người kia được thỏa mãn hơn. Những gì thể loại văn học này đem đến đều mang tính tự phát và bản năng, có cao trào và kết thúc bất ngờ. Và quan trọng là nó gây ảnh hưởng theo hướng tinh tế nhất tới tất cả mọi người".
Một số người biết Haines trong vùng tán dương rằng cô là người thông minh, có chỉ số IQ của một thiên tài nhưng lại rất dễ chịu khi làm việc cùng, đáng tin cậy và rất có đạo đức nghề nghiệp. Nếu so với những bức e-mail mùi mẫn trong vụ bê bối tình ái của cựu Giám đốc CIA David Petraeus, hiệu sách của Avril Haines tỏ ra lôi cuốn hơn nhiều, mới lạ và khác biệt là điều mà độc giả có thể tìm thấy trong các cuốn tiểu thuyết của Lewis Libby và Jim Webb.
Việc cô chủ của hiệu sách nhỏ trong thị trấn năm nào giờ đã trở thành một trong những nhân viên tình báo cao cấp nhất đã phần nào gây bất ngờ cho những người ở Fells Point. Với họ đó thật sự là một phép màu và họ tin rằng chắc chắn Avril Haines sẽ làm tốt nhiệm vụ của mình ở CIA.
Người sẽ thanh lọc bộ máy CIA
Sau sự kiện 11/9, CIA trở nên giàu hơn và mạnh hơn bao giờ hết, hơn thế, tổ chức này còn được tạo rất nhiều điều kiện trong việc săn đuổi và hạ gục những kẻ bị tình nghi là khủng bố. Tuy nhiên, nhiệm vụ chống khủng bố vốn là việc của bên quân đội chứ không phải của những người làm tình báo.
Tổng thống Obama cho biết ông muốn đưa cơ quan này trở lại là một tổ chức do thám chuyên biệt như trước kia chứ không phải biến nó thành lực lượng giết chóc. Sau 25 năm giám sát các nhân viên tình báo, ngài Tổng thống tin rằng mọi điều tốt đẹp sẽ đến theo thời gian. Định hướng của ông Obama thật sự là tin tốt cho những ai muốn tổ chức tình báo này quay trở về nhiệm vụ ban đầu của nó là thu thập và phân tích tình báo. Cánh cửa của một kỷ nguyên giam cầm bí mật, tra tấn và bắt cóc, thực hiện bởi cơ quan này sẽ được khép lại với quyết định đó.
Đây có thể là tin xấu đối với những người theo chủ nghĩa "giết sạch bọn khủng bố", "để Chúa định tội bọn chúng" và có thể sẽ trở thành đề tài béo bở cho các học giả theo học thuyết âm mưu trong Quốc hội. Phó Giám đốc Mike Morell đã bị loại ra khỏi cuộc chơi. Morell bắt đầu làm việc ở CIA từ năm 1980 với nhiệm vụ phân tích tình báo cùng với Giám đốc John Brennan hiện giờ và sau đó là cố vấn chống khủng bố cho Nhà Trắng đến khi ông đảm nhận nhiệm vụ Phó giám đốc tại CIA.
Sau khi Osama bin Laden tiến hành vụ khủng bố 11/9, Morell đã bị điều ra nước ngoài làm việc theo một sự bổ nhiệm bí mật và tiếp tục công tác chống khủng bố - "mặt đen tối" như Phó tổng thống Dick Cheney lúc đó đã gọi. Ông Morell trở thành người bảo trợ cho những kỹ thuật thẩm vấn dã man nhất của CIA đối với các nghi phạm khủng bố thời đó và kể cả trong vụ tấn công Benghazi, Libya gần đây nhất.
Chính Morell cũng là người đã chỉnh sửa những điểm quan trọng trong cuộc đàm phán Benghazi, vì vậy ông đã không may mắn trở thành tâm điểm của cuộc mổ xẻ quyết liệt trong các cuộc tranh luận nảy lửa của phe bảo thủ. Sự việc này khiến Morell trở thành người phải chịu trách nhiệm trước rất nhiều sai lầm trong vụ Benghazi. Mới đây, ông Morell tuyên bố sẽ về hưu vào đầu tháng 8 tới với lý do "muốn dành nhiều thời gian cho gia đình", kết thúc 33 năm cống hiến cho CIA, trong đó có hai lần giữ quyền Giám đốc CIA vào các năm 2011 và 2012.
Trong khi đó, bà Avril Haines, 43 tuổi, kém ông Morell 15 tuổi, lại xuất hiện vào một thời điểm khác và với một tư duy hoàn toàn khác. Bà là luật sư của Nhà Trắng về các vấn đề an ninh quốc gia từ năm 2010, cố vấn chống khủng bố của Tổng thống Obama. Với tư cách một luật sư an ninh quốc gia, bà luôn phải đánh vật giữa việc làm sao để hợp pháp hóa các chương trình máy bay không người lái ở nước ngoài và việc thu thập các tin tức tình báo trong nước.
Hơn nữa, bà còn dẫn đầu nhóm tác giả cho các bài phát biểu của Tổng thống Obama ngày 23/5 tại Học viện An ninh Quốc gia với điểm then chốt của bài nói là nhấn mạnh vào việc đã đến lúc Chính phủ Mỹ cần đưa các biện pháp chống khủng bố vào khuôn khổ luật pháp chiến tranh. Tổng thống Obama cũng cho biết, ông muốn biết rõ về kẻ thù trước khi tiêu diệt bọn chúng. Ông nói: "Chúng ta phải đưa ra các quyết định không phải dựa trên nỗi sợ hãi mà là từ những kinh nghiệm học được sau những sự việc đó. Điều đó bắt đầu bằng việc phải hiểu rõ những mối đe dọa mà chúng ta đang phải đối mặt. Cuộc chiến này, cũng giống như bao cuộc chiến khác sẽ phải kết thúc. Đó là điều lịch sử luôn khuyên nhủ chúng ta và đó là khao khát lớn nhất của mọi nền dân chủ".
Tổng thống đã ra lệnh cho Giám đốc CIA - ông Brennan việc cải tổ bộ máy cơ quan tình báo này theo như mục tiêu ban đầu của nó là: tạo ra những biệt đội điệp viên tinh nhuệ nhất, tập trung cao độ vào nhiệm vụ tình báo và tạo ra một hệ thống tình báo tốt nhất phục vụ Tổng thống. Với chiến lược này, nhiệm vụ của Avril Haines là sẽ giúp CIA thực hiện các công việc khó khăn, nguy hiểm trên, diễn ra trong khuôn khổ pháp luật hoặc hợp pháp hóa các công việc đó.
Về phần Avril Haines, tháng 4 vừa qua, Tổng thống Obama đã chỉ định bà giữ vị trí cố vấn pháp lý của Bộ Ngoại giao, một chức vụ cũng được cho là lần đầu tiên do nữ giới đảm trách. Tuy nhiên, mọi chuyện thay đổi khi ông Morell quyết định về hưu, do vậy ông Obama đã bổ nhiệm Avril Haines làm phó giám đốc - vị trí vốn không phải trải qua cuộc xác nhận ở Thượng viện.
Trải qua hai năm làm việc trong Nhà Trắng, bà Haines cũng đã hiểu rõ các chương trình tình báo cũng như quen biết Giám đốc CIA John Brennan khi ông là cố vấn chống khủng bố cho Tổng thống Obama. Tại NSC, Avril Haines được đánh giá là "cánh tay phải" của ông Brennan trong suốt 3 năm qua.
Theo nhận xét của John Brennan, trong 2 năm qua, bà Haines đã tham gia hầu hết các cuộc họp của những quan chức hàng đầu trong chính phủ cũng như đã chủ trì nhóm luật sư vốn đưa ra đánh giá về những hoạt động nhạy cảm nhất của CIA. Với tấm bằng cử nhân luật và vật lý tại Trường đại học Georgetown, bà Haines từng làm việc trong vai trò cố vấn cho Ủy ban Đối ngoại Thượng viện khi Phó tổng thống Joe Biden và Ngoại trưởng John Kerry có được sự tôn trọng rộng rãi trong cộng đồng luật sư an ninh quốc gia và bà còn được mọi người biết đến là một người phụ nữ cực kỳ thông minh, trung lập, tận tụy và khiêm tốn.
Với những trải nghiệm tại CIA và NSC, John Bellinger, cựu quan chức cấp cao và là cố vấn pháp lý tại Bộ Ngoại giao cũng như Nhà Trắng cho biết ông có thể khẳng định rằng CIA không dễ cho "kẻ ngoại đạo" thích nghi, song vẫn tin Avril Haines sẽ tạo sự khác biệt và các quan chức CIA sẽ nhanh chóng yêu mến cũng như tôn trọng bà
