"Chợ đen" ngoại tệ âm thầm hoạt động trở lại

Trông mặt, nhặt khách

"Chợ ngoại tệ" trên phố Đinh Tiên Hoàng - Đinh Lễ thời gian này vắng hoe, khi đội ngũ ngót nghét chục người mua bán USD "bỗng dưng biến mất", khiến cho góc phố này quang quẻ hẳn ra. Lượn đi lượn lại mấy vòng, cố tìm một người nào đó khả nghi, ngó lom lom vào mặt họ để gây sự chú ý, chúng tôi cũng chỉ nhận được vài cái nhìn hờ hững, không quan tâm.

Nghĩ rằng "chợ đen" đã thành "chợ trắng", chúng tôi yên tâm rút lui. Thế nhưng, đúng lúc đó, có một vị khách xuất hiện. Đó là một người phụ nữ mang bầu. Cũng như chúng tôi, chị đảo hai vòng quanh phố nghe ngóng nhưng không tìm được người giao dịch, bèn dừng lại hỏi người xe ôm đứng đầu phố.

Nhìn người phụ nữ mang bầu nặng nề, đoán chắc là khách có nhu cầu thực, không phải là Công an, nhà báo "cài cắm", nên người xe ôm này sốt sắng bảo cho đợi, anh ta sẽ đi tìm người bán đứng quanh đây... Trong khi đang chờ đợi, thì người bán thuốc lá phía bên trong gọi ới ời "Ỏng ơi, ỏng ơi (cách gọi vui những người mang bầu - PV) lại nghe điện thoại".

Dựng xe bên hè, chị phụ nữ mang bầu nhanh chóng vào nghe điện thoại từ chiếc di động của người bán thuốc. "Ỏng à, em định mua bao nhiêu đô?" "Chị có nhiều không?" "Bao nhiêu cũng có" "Giá cả thế nào?" "21.400đ em à". Thấy người phụ nữ chê đắt, đầu dây kia ngọt nhạt: "Chị mua vào đã 21.200đ rồi, bán chênh có 200 đồng, nếu mua nhiều, thì chị bớt cho. Đồng ý, sau 2 phút, chị sẽ mang ra cho em, dạo này bị "quét" ghê quá, nên chị ở nhà, có khách mới mang hàng ra".

Người phụ nữ đồng ý mua 2.000 USD với giá 21.350 đồng. Đúng hai phút sau, một người phụ nữ ngoài 30 tuổi xuất hiện, cuộc mua bán diễn ra hết sức chóng vánh phía dưới quầy thuốc lá.

Rõ ràng, tinh thần cảnh giác của những người mua bán ngoại tệ ở đây rất cao, không phải ai cũng dễ mà mua, bán được. Đợi người phụ nữ giao dịch xong, chúng tôi hỏi chị cần mua USD để làm gì, và tại sao lại không vào ngân hàng (NH) mà mua, chị than thở: trót vay của người quen 2.000 USD cho chồng đi du lịch nước ngoài từ trước, đến giờ, không còn cách nào để mua USD ở NH, trong khi nợ đến hạn thì phải trả, mà quy ra tiền Việt thì chẳng biết giá cả thế nào, theo NH thì bên cho vay không đồng ý, thế nên chị đành tìm ra chợ đen.

Chúng tôi hỏi: "Thế không sợ tiền giả à", chị chắc lép: "Họ đã mua bán bao nhiêu năm nay rồi, mà mình cũng làm gì có cách kiểm tra đâu, thôi thì hy vọng là tiền thật vậy"?!

Cũng vẫn chiêu "nhìn mặt bắt khách", tại phố ngoại tệ Hà Trung, sau khi đi mấy cửa hàng hỏi, chúng tôi đều nhận được những cái lắc đầu. Đến cửa hàng T., khi hỏi đã bán USD trở lại chưa, một người đàn ông đứng ở ngay vỉa hè gật đầu nhẹ và vẫy chúng tôi đi vào phía trong cửa hàng.

Khi biết khách có nhu cầu mua 2.000 USD, ông chủ này phát giá 21.120 đồng/USD và nhanh chân đứng chắn ở cửa để che không cho người đi ngoài đường nhìn thấy hai bên đang giao dịch. Lục tung một hồi và thảng thốt vì quên ví tiền, chúng tôi đánh bài chuồn và hẹn buổi chiều quay lại trước thái độ rất thất vọng của những người trong cửa hàng.

Chị Hậu, nhà ở phố Lê Văn Lương, một khách "ruột" hay giao dịch ngoại tệ trên phố Hà Trung cho biết: dù bây giờ các cửa hàng đều công khai đóng cửa với ngoại tệ nhưng bên trong, các hoạt động giao dịch ngầm vẫn được tiến hành. Chỉ có điều, các cửa hàng đều dè dặt và chủ yếu bán cho khách quen, còn với người lạ, việc mua được USD không hề dễ.

Chị khẳng định: nếu cần, chị có thể mua hoặc bán giúp USD với số lượng không hạn chế... Giá cả phụ thuộc vào thị trường, nhưng so với giá niêm yết ở trong NH, thì giá USD tự do đã được kéo về khá gần, chỉ chênh vài chục đồng.

Mua USD trong ngân hàng: cửa vẫn hẹp

Trước những nhu cầu thực tế của người dân, đã có một số NH công bố sẽ đáp ứng nhu cầu ngoại tệ của người dân để ra nước ngoài như chữa bệnh, học tập, đi du lịch… NH đầu tiên phải kể là NH Thương mại cổ phần Kiên Long, tiếp theo là NH Đông Á (DAB), và sau đó là NH Thương mại Cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).

Các NH này đều có văn bản chỉ đạo Giám đốc Sở giao dịch, Giám đốc các chi nhánh trên toàn hệ thống đáp ứng ngoại tệ tiền mặt theo giá niêm yết đối với các nhu cầu hợp pháp của khách hàng. Song, dù đã cố gắng đáp ứng nhu cầu ngoại tệ cho cá nhân, các NH này cũng đều có điều kiện ràng buộc về số lượng ngoại tệ được mua cũng như phụ thuộc vào chính nguồn cung mà các NH này có được.

Đây rõ ràng là một tín hiệu rất đáng mừng vì nó mở ra cơ hội thực tế cho người dân, tuy nhiên, theo nhận xét của ông Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc NHNN thì chỉ vài NH là không đáp ứng được vì nhu cầu ngoại tệ của dân rải khắp nước. Các cơ quan chức năng nên có quy chế bằng động lực kinh tế hoặc cách điều hành để mọi NH phải có trách nhiệm giải quyết đô la cho nhu cầu chính đáng của nhân dân như đi khám bệnh, du học, công tác, du lịch…

Mới đây, trong phiên họp báo thường kỳ Chính phủ, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cho biết, báo cáo mới nhất cho thấy số tiền gửi ngoại tệ của 78 Tập đoàn, Tổng công ty tại hệ thống ngân hàng có khoảng 1 tỷ 610 triệu USD, trong đó 376 triệu là tiền gửi có kỳ hạn.

Con số 376 triệu USD này Thống đốc cho biết, sẽ yêu cầu các Tập đoàn, Tổng công ty phải bán lại cho tổ chức tín dụng theo đúng tinh thần của Nghị quyết 11 do Chính phủ ban hành. "Việc bán ngoại tệ này là hai chiều. Khi doanh nghiệp có nhu cầu thì NH chắc chắn sẽ bán lại", Thống đốc khẳng định.