Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon nhấn mạnh, tham nhũng không chỉ là tệ nạn, mà còn phá hoại nền pháp trị, làm phương hại an ninh xã hội và tác động nghiêm trọng đến hệ thống tài chính thế giới. Ngay từ năm 2008, Trung Quốc đã đề ra chiến lược phòng chống tham nhũng mới - "Kế hoạch chống tham nhũng giai đoạn 2008-2012".
Từ những con số biết nói
Phát biểu tại cuộc họp chống tham nhũng toàn quốc (11/12), ông Hạ Quốc Cường, Chủ tịch Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương cho biết, kể từ tháng 6, Trung Quốc đã phát hiện 1,5 tỉ USD tiền công quỹ bị quan tham nắm giữ. Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương đã phát hiện hơn 22.000 trường hợp quan chức sử dụng tiền công quỹ vào mục đích riêng và 81 người đã bị truy tố, hàng trăm người khác bị xử lý hành chính.
Theo ông Hạ Quốc Cường, quan chức dùng tiền công vào mục đích riêng là "mảnh đất màu mỡ" cho tham nhũng. Trong 9 năm (1998-2006), cơ quan chức năng đã phát hiện 140,6 tỉ NDT (khoảng 20,5 tỉ USD), tiền công quỹ bị quan chức nắm giữ trái phép. Ông Hạ Quốc Cường cũng đề nghị người đứng đầu cơ quan kiểm tra và kỷ luật địa phương đẩy mạnh cuộc chiến chống tham nhũng, đồng thời bảo vệ lợi ích người dân.
Được biết, chiến dịch chống tham nhũng lần này tập trung chủ yếu vào các ban ngành trực thuộc trung ương quản lý và kết quả cho thấy, tham nhũng vẫn tồn tại ở mọi cấp trong chính quyền. Tham nhũng và lạm quyền đã và đang phát triển mạnh trong đội ngũ cán bộ thôn, xã và điều này đang trở thành vấn nạn nhức nhối trong xã hội. Vì tiền của đang được tập trung cho các công trình phúc lợi ở nông thôn nên nạn bòn rút công quỹ ở thôn, xã đang phát triển với mức phổ biến.
Trong 7 năm (2003-2009), số vụ tham nhũng kinh tế với số tiền từ 50.000 NDT trở lên chiếm tới 98% tại nông thôn vùng châu thổ sông Châu Giang. Cơ quan chức năng đang nghiên cứu một thực tế, cán bộ thôn, xã chưa được xếp vào đội ngũ công chức nên không thể áp dụng những quy chế liên quan tới công chức. Hơn nữa, người dân chưa thực hiện tốt quyền giám sát, không dám phản đối hành vi sai trái của cán bộ thôn, xã vì sợ bị trả thù. Hiện Trung Quốc có khoảng 5 triệu cán bộ cấp thôn, xã.
Trong 6 tháng qua, Trung Quốc đã phát hiện hơn 9.000 quan tham. Đây là một phần trong số hơn 24.000 quan chức bị Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao điều tra liên quan tới 20.000 vụ án khác nhau.
Kể từ đầu năm đến nay đã có 135 quan chức bị kỷ luật vì vi phạm luật pháp và kỷ luật Đảng trong quá trình triển khai các dự án liên quan đến gói kích thích kinh tế trị giá 587 tỷ USD mà chính phủ thông qua trong năm 2008. Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức minh bạch quốc tế, tham nhũng, hối lộ diễn ra trong hệ thống tài chính cũng là một phần nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay. Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân Tối cao đã tái định nghĩa các loại hình hối lộ nhằm đẩy mạnh việc trừng trị các loại tội phạm kinh tế.
Quan tham ngã ngựa
Đằng sau quan tham luôn có hình bóng của một hay nhiều tình nhân. Theo thống kê, có tới 95% quan chức bị điều tra tham nhũng đều có bồ nhí. Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương đang đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng, trong đó đặc biệt chú trọng tới vấn đề "không tình nhân trong quan chức nhà nước".
Nguyên Giám đốc Sở Tư pháp, cựu Phó Giám đốc Sở Công an Trùng Khánh - Văn Cường đang bị thẩm tra vì tội bảo kê cho xã hội đen. Ngoài khoản tiền trị giá 30 triệu NDT (khoảng 4,39 triệu USD) gửi ở nước ngoài, Văn Cường còn có 8 biệt thự với giá 30 triệu NDT/căn. Văn Cường còn "sở hữu" khá nhiều người tình.
Tòa án Nhân dân tỉnh Cát Lâm đã tuyên án tử hình (17/4) đối với Vương Vệ Đông, nguyên quan chức của thành phố Thượng Hải vì nhận hối lộ gần 13 triệu NDT (khoảng 1,9 triệu USD) trong suốt thời gian tại chức (1995-2006).
Giám đốc phòng thi hành án của Tòa án Trùng Khánh, Ô Tiểu Thanh đã giúp người tình Hồ Yến Du có khối tài sản kếch sù từ tiền chạy án cùng 40 triệu NDT (khoảng 5,85 triệu USD) tiền đại diện bào chữa.
Trần Thiệu Cơ, Chủ tịch Chính hiệp tỉnh Quảng Đông bị phát hiện nuôi người tình Lý Vĩnh, nữ phát thanh viên số một của Đài truyền hình Quảng Đông. Trịnh Thiếu Đông, trợ lý Bộ trưởng Công an có người tình Vương Phi.
Phó Bí thư thành phố Tuyên Thành, tỉnh An Huy, Dương Phong đã bố trí cho 7 người tình, mỗi người một việc để họ khỏi tranh giành "tiền nuôi vợ bé".
Phó Viện trưởng Kiểm sát thành phố Thâm Quyến, Bùi Hồng Tuyền đã cùng bồ nhí Hoàng Linh kiếm gần 20 triệu NDT (khoảng 2,92 triệu USD) từ vụ phá sản của một công ty có tổng trị giá 160 triệu NDT.
Dư luận đặc biệt quan tâm tới mơ ước của một bé gái 6 tuổi trong ngày đầu tiên đến trường - muốn trở thành quan tham khi lớn lên! Nội dung của cuộc phỏng vấn có một không hai do tờ Southern Metropolis Daily tiến hành đã được đăng tải trên một website và ngay lập tức thu hút được sự quan tâm của dư luận bởi mọi người cho rằng, ước mơ của bé gái đã phản ánh thực tế xã hội.
Vì bức xúc trước việc quan chức và doanh nghiệp thường xuyên tiệc tùng xa hoa, một đại biểu Quốc hội đã đề xuất đưa việc lạm dụng công quỹ thành tội "sử dụng lãng phí công quỹ" vào Bộ luật Hình sự.
Theo thống kê, trung bình mỗi năm "Văn hóa cạn ly" đã ngốn khoảng 200 tỉ NDT, lớn hơn ngân sách dành cho dự án đập Tam Hiệp, công trình thủy điện lớn nhất thế giới. Giới chuyên môn cho rằng, trong quá trình chuyển đổi mô hình kinh tế ở Trung Quốc, tham nhũng đầu tư công đã trở thành một loại hình phạm tội khá phổ biến bởi thắng thầu ở các dự án đầu tư công thường mang lại lợi nhuận lớn.
Chủ trương, chính sách phù hợp
Cơ quan chức năng đã và đang thực hiện chỉ thị cấm cán bộ đảng viên ăn chơi tại các quán bar, nhà hàng, khách sạn bởi lối sống xa hoa của công chức có quyền đang làm trầm trọng thêm tình trạng tham nhũng.
Ông Lý Nguyên Triều, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương tuyên bố, cán bộ sẽ bị thi hành kỷ luật (ghi lý lịch, không đề bạt) nếu bị phát hiện ăn chơi tại các quán bar, nhậu nhẹt với nữ tiếp viên. Từ đầu năm đến nay đã có 16 cán bộ cấp cao bị thi hành kỷ luật với những mức độ khác nhau, trong đó có tội tham nhũng và ăn chơi sa đọa, tăng 4 lần so với năm 2008.
Ông Kỳ Bồi Văn, cán bộ lãnh đạo của ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương nhấn mạnh, với đồng lương hiện nay không ai có thể cặp bồ. Muốn có nhiều tiền để sống xa hoa với bồ thì phải tham nhũng. Giới chuyên môn cho rằng, tham nhũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới bất ổn xã hội.
Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương cũng mở trang web đặc biệt để quần chúng phát hiện tham nhũng trong các cơ quan Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Thông qua trang web 12388.gov.cn, người dân có quyền báo cáo mọi trường hợp vi phạm để Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương xử lý.
Ngoài việc mở trang web, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Tòa án Nhân dân Tối cao, Ban Tổ chức Trung ương, Ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương và Bộ Giám sát còn lập đường dây điện thoại nóng đặc biệt để quần chúng trong cả nước tố cáo tham nhũng.
Giới chuyên môn cũng quan tâm tới biện pháp được áp dụng khá thành công thời gian qua - trong 3 năm qua đã có gần 20 quan tham cỡ bự về nước chịu án. Hồ Hưng, quan tham tỉnh Vân
Dư luận cũng chú ý tới việc công bố một phần thu nhập hằng năm của giới chức chính quyền thành phố Altay (A Lặc Thái) thuộc khu tự trị Tân Cương. Theo bảng lương cho thấy, 55 quan chức có thu nhập từ 20.000 NDT đến 40.000 NDT. Tuy nhiên, nhiều phần kê khai thu nhập khác (khoản biếu tặng, chiêu đãi ăn, ở, đi lại, giải trí…) vẫn được giữ kín. Kể từ đầu năm 2009, chính quyền thành phố Altay yêu cầu giới chức địa phương phải công khai thu nhập của mình cho đến khi về hưu được 3 năm.
Việc triệu tập hơn 2.000 Bí thư ủy ban kiểm tra và kỷ luật địa phương tới Bắc Kinh tham dự khóa đào tạo kỹ năng chống tham nhũng là minh chứng cho quyết tâm của chính phủ bởi đây là khóa học đầu tiên trong lịch sử của ngành này.
Đến những văn bản hữu quan
Ngày 28/2, Quốc hội đã sửa đổi luật hình sự, theo đó thắt chặt các quy định về chống tham nhũng. Theo luật hình sự sửa đổi, quan chức không được phép thiên vị đối với người thân và bạn bè. Luật sửa đổi cũng tăng hình phạt đối với các hành động chiếm hữu tài sản không kê khai. Điều chỉnh mới cũng tăng gấp đôi khung hình phạt tù tới 10 năm đối với các quan chức bị phát hiện chiếm hữu một lượng lớn thu nhập hay tài sản mà họ không thể giải trình được nguồn gốc.
Ngày 19/3, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và Tòa án Nhân dân Tối cao đã ban hành thông tư liên tịch về các tiêu chuẩn mới nhằm siết chặt việc giảm án đối với quan tham. Ngày 22/4, ủy ban Kiểm tra và Kỷ luật trung ương cho biết, trong 5 năm qua (2003-2008), Trung Quốc đã kỷ luật 881.000 quan chức có liên quan tới 852.000 vụ tham nhũng, hối lộ thương mại và các vi phạm khác.
Cuối tháng 4, Bộ Tài chính đã tái khởi động chiến dịch loại bỏ quỹ đen trong các cơ quan Đảng và chính quyền. Bộ Tài chính còn treo thưởng gần 15.000 USD cho người cung cấp thông tin có giá trị về quỹ đen. Trong 6 năm qua, đã có gần 900.000 cán bộ bị kỷ luật do liên quan đến bê bối công quỹ. Chiến dịch loại bỏ quỹ đen được coi là một biện pháp hữu hiệu trong cuộc chiến chống tham nhũng.
Ngày 5/5, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao thông báo, người tố cáo sẽ được thưởng 10% giá trị tài sản của vụ án tham nhũng. Số tiền thưởng tăng từ dưới 100.000 NDT (14.500 USD) lên 200.000 NDT (29.000 USD) và cao hơn nữa. Ngoài ra, người tố cáo còn được thưởng 5.000 NDT nếu thông tin của họ giúp phá án không có tài sản sung công
