Nhân kỷ niệm 40 năm ngày Chu Cẩm Phong hy sinh (1-5-1971 - 1-5-2011), Hội Nhà văn Việt Nam sẽ tổ chức những hoạt động kỷ niệm quan trọng, như xuất bản tổng tập Nhật ký chiến tranh, tổ chức lễ tưởng niệm trên quy mô toàn quốc, cùng với hội thảo về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn vào ngày 10/5.
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, ngay từ đầu năm 2011 bản thảo cho cuốn Nhật ký chiến tranh của nhà văn Chu Cẩm Phong đã được bạn bè đồng nghiệp và những người thân yêu của anh hoàn tất để xin giấy phép, kịp ra mắt bạn đọc vào những ngày cuối tháng 4 đầu tháng 5. Sách được Chủ tịch Hội Nhà văn Hữu Thỉnh đích thân viết bài giới thiệu trang trọng, trong đó nhấn mạnh những đóng góp có giá trị của nhà văn Chu Cẩm Phong qua những trang ghi chép về thực tế chiến đấu nơi chiến trường, và những bài học mà anh để lại cho những người cầm bút thế hệ sau này.
Những trang nhật ký của Chu Cẩm Phong được ghi chép liên tục từ ngày 11/7/1967 đến 27/4/1971, bốn ngày trước khi anh hy sinh, là những tư liệu quý về đời sống, tình cảm của một người cầm bút trong hoàn cảnh khốc liệt của chiến tranh.
Cũng từng là một người lính, nhà văn Trung Trung Đỉnh nhận xét: "Chu Cẩm Phong là người ý thức rất rõ việc tự đào tạo mình trở thành một nhà văn. Trong những trang nhật ký của anh, dù chỉ là nhật ký cá nhân, nhưng anh có một kỷ luật nghiêm ngặt với chính mình. Anh ghi chép mỗi ngày, một cách đầy đủ và chân thực về thực tế chiến tranh, như một cách lưu giữ tư liệu cho công việc sáng tạo sau này. Thời chiến tranh, nhất là lại đóng quân ở một khu vực ác liệt như địa bàn Quảng Nam, thường xuyên phải sống trong hoàn cảnh căng thẳng, thường xuyên thay đổi vị trí chiến đấu, đối mặt với kẻ thù, nếu không có tính kỷ luật cao, người viết sẽ không thể ghi chép đều đặn được. Tôi cũng từng ở chiến trường, đã từng ghi nhật ký, nhưng không bao giờ đầy đủ được, vì mình không có được cái ý thức kỷ luật ấy".
Nhà văn Chu Cẩm Phong tên thật là Trần Tiến, sinh ngày 12/8/1941 tại Hội An, Quảng
Được đào tạo để trở thành một chuyên gia về văn học cổ điển, nhưng khi vừa ra trường, nghe tiếng gọi của quê hương đang chìm trong khói lửa, Chu Cẩm Phong khoác ba lô vào chiến trường khu V, nơi chiến sự ác liệt nhất. Trong vai trò của một người lính làm báo, viết văn, Chu Cẩm Phong tự học hỏi và trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của bộ phận sáng tác trong Ban tuyên huấn khu V. Nhờ hơn 500 trang ghi chép của Chu Cẩm Phong mà ngày hôm nay chúng ta có được một bức tranh độc đáo về hiện thực chiến tranh ở một chiến trường đặc biệt, một địa bàn còn ít được các tác phẩm văn học khai thác, đó là khu V.
Chu Cẩm Phong hy sinh ngày 1/5/1971 tại Duy Xuyên, Quảng
Ông Hoàng Đình Hiếu, người đã giữ trọn vẹn những trang nhật ký của Chu Cẩm Phong kể lại: "Tôi thật sự tiếc thương sự hy sinh của Chu Cẩm Phong khi nhận được cuốn nhật ký như một chiến lợi phẩm. Sức lay động lòng người mạnh mẽ đó từ những trang nhật ký của Chu Cẩm Phong đã vượt ra ngoài ý nghĩa của những ghi chép thông thường, có giá trị như một tác phẩm văn học thực sự”.
Nhà văn Chu Cẩm Phong nằm xuống lúc tuổi đời và tuổi sáng tạo đang rực rỡ nhất. 7 năm ở chiến trường, ông đã có một mối tình đẹp trong sáng và mãnh liệt với một người con gái.
Trong thư gửi người yêu dấu ngày 1/4/1971, Chu Cẩm Phong viết: "Anh sẽ mang theo hình ảnh đằm thắm, dịu dàng, ngọt ngào và tha thiết của em ra chiến trường cùng với những thương nhớ cháy bỏng trong tim anh. Anh sẽ đi xa, đến nơi đến chốn, sẽ sống xứng đáng. Anh không bao giờ muốn hai đứa mình là những kẻ tầm thường, tình yêu của mình chật hẹp. Yêu nhau chúng ta sẽ chiến đấu không mệt mỏi, suốt đời. Chúng ta càng yêu nhau càng nhìn vào những thằng giặc, đối diện với chúng mà ngang dọc. Hôm nay anh nhớ em nhiều. Xuống dưới chiến trường anh sẽ không nguôi hơn đâu, nhưng lúc đó anh sẽ có niềm vui lớn lao hơn, niềm vui được biết có một tấm lòng đang tha thiết theo dõi anh".
Và lời đính ước đã được trao. Nhưng chỉ sau ít ngày của cuộc chia tay lần cuối bên bờ sông Đăkvin, cuộc chia tay mà họ hẹn nhau sẽ gặp lại để tổ chức một đám cưới tuyệt vời. Nhưng chiến tranh buộc họ phải xa nhau mãi mãi.
Chu Cẩm Phong đã không kịp về gặp mẹ già, chỉ cách nơi anh đóng quân không xa lắm, không kịp gặp người yêu và làm đám cưới. Anh đã nằm xuống cho một ngày hòa bình nở hoa trên quê hương, cho những đôi tình nhân được tiếp tục yêu thương và gắn bó trên đời. Gần 10 năm sau, mẹ của anh và những người thân yêu mới tìm được hài cốt của anh để mang về chôn cất tại nghĩa trang liệt sĩ Hội An.
Nhà văn Chu Cẩm Phong là người đầu tiên trong số những nhà văn tên tuổi đã hy sinh trong chiến tranh được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang vào tháng 3/2010, chính bởi những đóng góp giá trị của ông cho nền văn nghệ cách mạng
