Người cháu ngoại tên là Clifton Truman Daniel, năm nay 55 tuổi. Ngày 4/8 vừa qua, ông đã đến thăm Công viên Đài tưởng niệm Hòa bình Hiroshima và đặt vòng hoa tưởng niệm các nạn nhân, sau đó đến thăm Viện Bảo tàng chứng tích vụ ném bom.
Năm nay là kỷ niệm năm thứ 67 sự kiện Hiroshima và Nagasaki. Cũng như mọi năm, ngày lễ kỷ niệm này gợi nhớ đến những năm tháng chiến tranh thế giới tàn khốc. Những người Nhật Bản sống sót sau thảm họa bom hạt nhân không bao giờ nguôi nỗi đau do những mất mát quá to lớn mà họ phải gánh chịu. Điều khiến những người Nhật Bản đó càng thêm căm phẫn chính là hiện nay vẫn còn khá nhiều người Mỹ ủng hộ hành động ném bom giết người hàng loạt của Tổng thống Truman.
Quả bom hạt nhân mà người Mỹ ném xuống thành phố Hiroshima được đặt tên "Thằng nhóc" (Little Boy) và quả bom ném xuống thành phố Nagasaki được đặt biệt danh là "Gã béo" (Fat Man) do hình thù tròn và ngắn, trông phục phịch như một người béo phì. Việc ném 2 quả bom được thực hiện bởi đội bay ném bom B-29. Tại thành phố Hiroshima, trên 140.000 người trên tổng dân số 350.000 dân đã chết ngay tại chỗ. Con số tương ứng tại thành phố Nagasaki là khoảng 80.000 trên 250.000 dân. Chưa kể hàng chục ngàn người chết sau đó vài tháng đến vài chục năm do các di chứng nhiễm phóng xạ.
Theo một trong những viên phi công không quân tham gia vụ ném bom, vào thời kỳ Chiến tranh thế giới II tại mặt trận châu Âu đã kết thúc, cánh quân sự ở Washington "lo xa" cho rằng một cuộc xâm lược của quân Nhật sẽ làm cho hàng trăm ngàn người Mỹ phải chết. Để tránh "thảm họa" đó, người Mỹ buộc phải có hành động nhằm "sớm chấm dứt chiến tranh". Vin vào "lý do" đó, Tổng thống Truman đã quyết định ra lệnh ném bom.
Ngay sau vụ ném bom, Tổng thống Truman đã phát biểu một cách lạnh lùng trên tờ báo Mỹ Chicago Sun Times: "Vụ ném bom được thực hiện để cứu lấy 125.000 người trẻ bên phía Mỹ và 125.000 người bên phía Nhật khỏi bị giết và đó chính là điều tôi đã làm…Tôi không hối tiếc, và nếu gặp hoàn cảnh tương tự tôi sẽ lại làm thế". Ông Truman khẳng định rằng hành động ném 2 quả bom hạt nhân của ông là cần thiết để "sớm chấm dứt chiến tranh" và giảm thiểu sự hy sinh nhân mạng.
Tuy nhiên, giới sử học thì không tin đó là động cơ chính của hành động giết người hàng loạt của Tổng thống Truman. Tờ Jerusalem Post dẫn lời nhà sử học Gar Alperovitz phản bác rằng, việc sử dụng 2 quả bom hạt nhân là không cần thiết, và rằng có nhiều dấu hiệu rõ ràng cho thấy việc nước Nhật đi đến quyết định đầu hàng sau khi “lãnh” 2 quả bom là có tác động ngoại giao từ phía Liên Xô. Mỹ và đồng minh bác bỏ luận điểm này.
Đến nước Nhật dự lễ tưởng niệm, Truman Daniel đã có dịp gặp gỡ những nạn nhân sống sót của 2 vụ ném bom. Một trong những người sống sót đó là ông Masashiro Sasaki, 71 tuổi, anh trai của Sadako Sasaki, nạn nhân bị ảnh hưởng bởi vụ ném bom hạt nhân đã chết năm 12 tuổi do chứng bệnh bạch cầu, một tai biến nhiễm xạ bom hạt nhân. Daniel lần đầu gặp gỡ ông Masashiro vào năm 2010, khi đó Daniel là một nhà báo, còn Masashiro là người đại diện cho Tổ chức vì hòa bình mang tên em gái ông, Sadako Legacy (Di sản Sadako). Khi quả bom được thả xuống Hiroshima, Sadako mới 2 tuổi và bị nhiễm phóng xạ. 10 năm sau, chất phóng xạ trong người đã mang đến cho em căn bệnh hiểm nghèo.
Trong thời gian trị bệnh ở bệnh viện, Sadako đã xếp rất nhiều hình hạc bằng giấy với hy vọng rằng nếu xếp đủ 1.000 con hạc bằng giấy, em sẽ được ban cho một điều ước, có thể ước khỏi bệnh. Nhưng Sadako đã ra đi khi chưa kịp xếp đủ 1.000 con hạc giấy. Cũng kể từ đó, hạc bằng giấy (gấp theo kỹ thuật gấp giấy origami) đã trở thành biểu tượng hòa bình. Daniel đã rất cảm động khi nghe câu chuyện của Sadako. Ông và Masashiro đã kết tình bạn hữu và hứa cùng nhau quyết tâm thúc đẩy sự hiểu biết hơn nữa giữa 2 nước xung quanh vụ ném 2 quả bom hạt nhân. Và chuyến đi dự lễ tưởng niệm của Daniel là do Masashiro và Tổ chức Sadako Legacy tài trợ, như một cách để Masashiro tưởng nhớ em gái Sadako và những nạn nhân khác của 2 quả bom hạt nhân.
Hành động đến dự lễ tưởng niệm nạn nhân bom hạt nhân của ông Daniel khiến người ta liên tưởng một điều: Năm xưa, Tổng thống Mỹ Harry Truman đã ra lệnh ném 2 quả bom hạt nhân xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki; ngày nay, cháu ngoại ông là người đầu tiên trong dòng họ Truman đến để tưởng niệm các nạn nhân.
Trong một tuyên bố chính thức, Daniel nói, ông quyết định đến tham quan Hiroshima và Nagasaki để tận mắt chứng kiến những hậu quả mà ông ngoại mình đã gây ra năm xưa. Và Daniel đã dành nhiều phút để mặc niệm cho nạn nhân bom hạt nhân - một hành động thay cho một lời "sám hối". Daniel nói, lễ tưởng niệm là để "tôn vinh người chết, để không quên và để bảo đảm rằng chúng ta không để cho việc này tái diễn"
