Ngày 15/8, lần đầu tiên, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia (TTLTQG) I - nơi lưu trữ những tài liệu quý hiếm của Quốc gia từ 1945 trở về trước - khai mạc triển lãm các văn bản quý hiếm với chủ đề“Ngự phê trên châu bản triều Nguyễn 1802-1945”.
Châu bản là các văn bản hành chính do các cơ quan chính quyền triều Nguyễn soạn thảo được được nhà vua “ngự lãm” hay “ngự phê” và là đặc điểm độc đáo của châu bản. Trải qua 143 năm triều Nguyễn, số lượng châu bản sót lại còn khoảng 1/5, nhưng càng khẳng định những giá trị lịch sử.
Theo ông Hà Văn Huề, Giám đốc TTLTQG I, châu bản Triều Nguyễn phản ánh tất cả mọi mặt của đời sống xã hội thời kỳ phong kiến. Do đó, có thể nghiên cứu, khai thác nhiều chủ đề khác nhau, trong đó có vấn đề chủ quyền biển đảo Việt
Hiện ở TTLTQG I có khoảng gần 20 tư liệu liên quan tới chủ quyền biển đảo, đều là bản gốc, thể hiện ở nhiều góc độ: Có văn bản trực tiếp, có văn bản gián tiếp, như nhà vua cử các đội ra Hoàng Sa để thăm dò, hoặc bút phê khen thưởng những người có công với Trường Sa-Hoàng Sa… Tư liệu gần đây nhất do gia đình ông Phan Thuận An hiến tặng là châu bản năm 1939 của triều Bảo Đại khen thưởng những người có công trong việc bảo vệ Trường Sa - Hoàng Sa.
Ông Hà Văn Huề cho biết thêm: Trong năm nay, có thể Cục Văn thư và Lưu trữ Quốc gia sẽ tổ chức hội thảo về việc sưu tầm tài liệu và giới thiệu nguồn sử liệu liên quan tới biên giới và biển đảo. Sau đó sẽ chọn lựa các tư liệu của cả 4 Trung tâm để tổ chức triển lãm. Riêng khối tài liệu Hán Nôm, TTLTQG I đã hoàn thiện quy trình lưu trữ, đóng thành từng tập có hiệu đính, dịch ra tiếng Việt để người đọc nếu không rành về tiếng Hán Nôm có thể tra cứu, nghiên cứu bằng tiếng Việt. Trung tâm đang số hóa khối tài liệu này để tạo điều kiện tra cứu thuận tiện và hiệu quả hơn.
Ông Hoàng Trường, Phó Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Quốc gia, cũng cho biết: Cục có 4 trung tâm, nơi nào cũng có các tư liệu liên quan tới chủ quyền biển đảo của quốc gia, không chỉ hàng chục mà là hàng trăm văn bản, bằng nhiều loại hình, ngôn ngữ khác nhau: Hán Nôm, tiếng Pháp, tiếng Việt v.v… Cục đã phối hợp với Ban Biên giới, Bộ Ngoại giao lập nên danh mục tài liệu.
Tới đây, có thể Cục sẽ tổ chức triển lãm riêng các tài liệu lịch sử liên quan đến vấn đề chủ quyền đất nước; không chỉ là văn bản, mà còn cả những tập tài liệu, hồ sơ hàng trăm tờ, hay những cuốn sách về tư liệu biển đảo, nhiều nhất là giai đoạn nhà Thanh ký hòa ước với Pháp 1887.