Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Khương Du tuyên bố: "Chúng tôi sẵn sàng giúp các nước châu Âu vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính... Trong tương lai, châu Âu sẽ là thị trường chính để Trung Quốc đầu tư dự trữ ngoại tệ". Những thông tin chính thức như vậy đã thu hút sự chú ý đặc biệt của các báo Pháp. Báo Le Monde thì nhận thấy đây là một sự "trợ giúp đáng ngại" - "Mạnh vì gạo, bạo vì tiền".
Theo giới phân tích, trong cuộc khủng hoảng nợ của châu Âu, Trung Quốc đã nổi lên như một đối tác chủ chốt nhờ có khoản dự trữ ngoại tệ khổng lồ lên tới 2.640 tỉ USD, và Bắc Kinh đang dùng một phần dự trữ này để đầu tư vào châu Âu. Theo báo Le Monde, hôm 22/12, một tờ báo của Trung Quốc đã đưa tin Bắc Kinh sẵn sàng mua lại khoản nợ 5 tỉ euro của Bồ Đào Nha.
Trong cuộc đối thoại kinh tế song phương hàng năm, được tổ chức ngày 21/12 tại Bắc Kinh, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Trần Đức Minh đã bày tỏ lo ngại về cuộc khủng hoảng nợ tại châu Âu và thúc giục các nhà hoạch định chính sách châu Âu có những hành động cụ thể. "Chúng tôi muốn biết, liệu châu Âu có thể khống chế được các rủi ro nợ, và liệu có đạt được đồng thuận để có thể chuyển hóa thành hành động cụ thể, cho phép châu Âu sớm vượt qua được cuộc khủng hoảng tài chính hay không" - ông Trần Đức Minh nói.
Hồi tháng 10, Trung Quốc đã hứa giúp đỡ Hy Lạp qua việc mua công trái, bởi vì Chính phủ Hy Lạp ở trong tình trạng gần như mất khả năng trả nợ. Tháng trước, trong chuyến công du Lisbon, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào cũng nói đến việc giúp Bồ Đào Nha đối phó với khủng hoảng. Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Bồ Đào Nha đã công du Bắc Kinh để thảo luận về những cam kết giúp đỡ của Trung Quốc. Cũng vào tuần trước, lãnh đạo các nước châu Âu đã quyết định lập cơ chế hỗ trợ tài chính thường trực để khu vực đồng euro đối phó tốt hơn với khủng hoảng, và cơ chế này sẽ đi vào hoạt động từ giữa năm 2013.
Trong năm nay, Hy Lạp, Ireland đã nhận được sự trợ giúp của châu Âu và Quỹ Tiền tệ quốc tế. Theo giới chuyên gia, năm tới, 2011, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Bỉ và Italia có thể sẽ gặp khó khăn tài chính và cần đến sự giúp đỡ.
Theo giới phân tích, Trung Quốc tính toán kỹ những mối lợi về kinh tế, chính trị, uy tín, khi đầu tư mua công trái của châu Âu.
Trước hết, Trung Quốc có nhu cầu đa dạng hóa đầu tư tài chính, giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD. Hiện nay, Bắc Kinh đang nắm giữ 907 tỉ USD công trái do Cục Dự trữ liên bang Mỹ phát hành với lãi suất rất thấp. Kinh tế gia Ken Peng, hiện đang làm việc cho Tập đoàn Citigroup ở Bắc Kinh, được AFP trích dẫn, cho rằng rủi ro trong việc mua công trái của một số nước châu Âu có khó khăn tài chính cũng giống như những rủi ro khi đầu tư. Nếu mức độ rủi ro cao thì lãi suất cũng sẽ cao hơn.
Yếu tố thứ hai là, Bắc Kinh cần một khu vực đồng euro vững mạnh về kinh tế. Châu Âu là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, trước cả Mỹ. Giúp đỡ về tài chính để người tiêu dùng châu Âu có thể tiếp tục mua sản phẩm của Trung Quốc, đây chính là mô hình quan hệ kinh tế thương mại Mỹ - Trung trong nhiều năm qua. Đối với ông Patrick Chovanec, Giáo sư Kinh tế ở Đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh, thì trong vai trò nước hỗ trợ tài chính cho châu Âu, Trung Quốc sẽ có lợi về mặt chính trị và ngoại giao. Bên cạnh đó, các nước châu Âu cũng không thể tiếp tục gây sức ép, ít nhất là không ở mức độ mạnh mẽ như trước, đối với Trung Quốc trong vấn đề tỉ giá đồng nhân dân tệ.
Trung Quốc đưa tay ra cứu vớt thị trường châu Âu - Động thái này của Bắc Kinh cũng được tờ báo kinh tế hàng đầu của Pháp, Les Echos, cho là đang gây hoài nghi cho nhiều người. Theo tờ báo, khủng hoảng là một cơ hội tốt để Trung Quốc đầu tư vào các nước đang gặp khó khăn. Và các nước đó đã dang tay đón nhận những đồng tiền của Trung Quốc, như trường hợp của Hy Lạp và gần đây là của Bồ Đào Nha.
Les Echos nhận thấy Trung Quốc còn có những tham vọng khác ngoài việc mua lại nợ nần của châu Âu. Chẳng hạn như với lượng trái phiếu Mỹ mà họ nắm giữ, Bắc Kinh đang tìm cách cắm chắc chân, tạo thuận lợi cho công việc làm ăn của họ tại châu Âu.
Lấy thí dụ như trường hợp của Hy Lạp. Trung Quốc muốn biến cảng Piré, cảng lớn nhất Hy Lạp, thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của họ vào châu Âu. Còn việc Bắc Kinh giúp Hy Lạp thành lập một quỹ hỗ trợ ngành hàng hải trị giá 5 tỉ USD thì đó là để Hy Lạp có thể mua tàu đóng tại Trung Quốc. Mỗi một chuyến đi của chủ tịch hay thủ tướng Trung Quốc đều kéo theo những hứa hẹn hợp đồng lên tới hàng tỉ USD. Các hợp đồng đó chủ yếu nhằm vào cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện để các doanh nghiệp Trung Quốc tấn công vào thị trường châu Âu.
Tờ báo nhắc lại: vào tháng 10 vừa qua tại Ankara, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã bày tỏ mong muốn xây dựng một "con đường tơ lụa mới" bằng đường sắt giữa Trung Quốc và châu Âu thông qua Thổ Nhĩ Kỳ. Cuối cùng, Les Echos kết luận: đầu tư vào châu Âu là cách để Trung Quốc tạo cơ sở cho vị thế cường quốc và để bảo đảm an toàn cho việc xuất khẩu của mình đồng thời tiếp tục theo đuổi các cuộc thôn tính khác
