Cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh tạo động lực cho tăng trưởng

890 điều kiện được bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa

Chính phủ vừa ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của nhiều bộ, ngành. Cụ thể gồm: Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Công an và một nghị quyết chung do Bộ Tư pháp chủ trì, áp dụng đối với Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước.

Theo đó, các nghị quyết đã sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 2 nghị quyết của Chính phủ, 155 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Với việc ban hành các văn bản này, 4 chỉ tiêu cốt lõi theo Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã được hoàn thành.

Đối với thủ tục hành chính, 184 thủ tục được bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa tỷ trọng thủ tục hành chính do cấp trung ương giải quyết về mức 27%.

Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện được bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa.

Quá trình thực thi các nghị quyết dự kiến sẽ giúp giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho các đối tượng chịu tác động so với năm 2024. Đây là bước đi thể hiện quyết tâm chính trị cao của Chính phủ trong việc xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Để bảo đảm hiệu quả, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực triển khai các quy định mới, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, không để phát sinh thêm rào cản hành chính trong quá trình thực hiện.

Việc đồng loạt dỡ bỏ các "nút thắt" pháp lý ngay từ gốc đã tạo ra một luồng sinh khí mới, giúp doanh nghiệp yên tâm dồn lực cho sản xuất, kinh doanh thay vì loay hoay với thủ tục.

Cùng với tinh gọn bộ máy, thủ tục hành chính của các bộ, ngành cũng đã được cắt giảm. Với Bộ Tài chính, năm 2025, tỷ lệ cắt giảm thủ tục hành chính đạt trên 80%. 123 điều kiện trong các lĩnh vực "nóng" như chứng khoán, bảo hiểm, thuế, hải quan... đã được đơn giản hóa.

Với Bộ Công Thương, Nghị quyết 19-NQ/CP về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương đã phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong 10 lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Công Thương gồm: Hóa chất; điện lực; thuốc lá; xăng dầu; thương mại điện tử; thương mại quốc tế; xuất nhập khẩu; xúc tiến thương mại; hoạt động sở giao dịch hàng hóa và công nghiệp địa phương.

Đáng chú ý, với Nghị quyết 19/NQ-CP, nhiều điều kiện kinh doanh được cắt giảm trong lĩnh vực xăng dầu quy định tại các Điều 7, 13, 19, 22, 24 tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP. Theo đó, đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp phải được thành lập theo quy định của pháp luật.

Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh nhiên liệu hàng không, quy định mới không bắt buộc phải có hệ thống phân phối theo quy định tại khoản 5 Điều 7 Nghị định số 83/2014/NĐ-CP, nhưng phải đáp ứng thêm các điều kiện: có phương tiện vận tải, xe tra nạp nhiên liệu hàng không phù hợp với quy định, tiêu chuẩn mặt hàng nhiên liệu hàng không, thuộc sở hữu hoặc thuê từ 5 năm trở lên; có kho tiếp nhận tại sân bay với trang thiết bị, cơ sở vật chất đáp ứng tiêu chuẩn nhiên liệu hàng không, thuộc sở hữu hoặc thuê từ 5 năm trở lên...

Cắt giảm điều kiện kinh doanh động lực cho tăng trưởng

Theo đánh giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Nghị quyết 19-NQ/CP thể hiện tinh thần cải cách quyết liệt, đồng bộ của Bộ Công Thương trong việc thể chế hóa các chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW. Việc phân cấp thủ tục hành chính từ Bộ Công Thương xuống UBND cấp tỉnh theo tinh thần Nghị quyết giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công gần hơn, thuận tiện hơn.

Đặc biệt, Nghị quyết đã cắt giảm đáng kể các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hóa chất, nhất là việc mở rộng các trường hợp miễn trừ cấp giấy phép. Cùng với đó, việc miễn trừ đối với hóa chất có hàm lượng thấp, hóa chất chứa trong các sản phẩm tiêu dùng như dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm, sơn và hóa chất phục vụ thí nghiệm với khối lượng nhỏ là phù hợp với thông lệ quốc tế và giúp giảm đáng kể gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo đại diện VCCI, Nghị quyết 19/NQ-CP đã thể hiện nỗ lực cải cách hành chính mạnh mẽ, toàn diện của Bộ Công Thương, đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp về một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và có chi phí tuân thủ thấp hơn.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký VCCI cho rằng, một môi trường kinh doanh thuận lợi không chỉ là môi trường có ít rào cản thị trường, mà còn phải là môi trường trong đó chi phí tuân thủ đủ đơn giản, dễ hiểu, có thể dự đoán và thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động.

TS. Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính - đánh giá cao tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, coi đây là động lực then chốt cho tăng trưởng vì mọi trụ cột như đầu tư tư nhân, xuất khẩu, tiêu dùng đều gắn với doanh nghiệp. Tuy nhiên, để cải cách hiệu quả, cần nghiên cứu sâu, chọn đúng trọng tâm và đi vào nội hàm từng quy định, thay vì chỉ chạy theo con số.

TS. Nguyễn Minh Thảo cũng chỉ ra, từ năm 2019 đến nay chưa có đợt rà soát tổng thể ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Các điều chỉnh gần đây còn mang tính cục bộ, thiếu cái nhìn hệ thống. Do đó, cần đánh giá độc lập với sự tham gia của chuyên gia thực tiễn để xác định rõ xu hướng và mức độ cần thiết.

Theo bà Thảo, mục tiêu cắt giảm 30–50% điều kiện kinh doanh cần có cơ sở rõ ràng, dựa trên tiêu chí cụ thể, như cách từng thực hiện hiệu quả trong giai đoạn trước.

Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, ngay trong quý II/2026, Việt Nam sẽ hoàn thành việc cắt giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024 ở cả Trung ương và địa phương. Đồng thời, phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, việc đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm tính thống nhất trong thực thi và nâng cao tính ổn định, dự báo của môi trường đầu tư sẽ là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Ngoài ra, định hướng tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và loại bỏ các điều kiện không cần thiết cho thấy quyết tâm thu hẹp “không gian xin - cho”, chuyển sang môi trường kinh doanh minh bạch, dễ dự đoán hơn.

Đánh giá về quy mô, quyết tâm cũng như tính đột phá của đợt cải cách này, bà Phạm Thị Ngọc Thủy, Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, đợt cải cách lần này mang tính đột phá khi chuyển từ tư duy quản lý thụ động sang chủ động kiến tạo, với việc Chính phủ tự rà soát và gỡ bỏ các rào cản kinh doanh ngay từ gốc.

Việc thiết lập cơ chế “trọng tài” độc lập từ Bộ Tư pháp cùng yêu cầu không phát sinh rào cản mới và tăng cường giám sát thực thi được xem là bảo chứng cho cải cách thực chất, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, hướng tới nền hành chính minh bạch và phục vụ.

Bà Phạm Thị Ngọc Thủy nhận định, điểm khác biệt lớn của đợt cải cách lần này là mức độ chủ động rất cao khi Chính phủ không chờ doanh nghiệp phản ánh mà đã đi thẳng vào xử lý các rào cản thể chế trên diện rộng, ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Theo bà Thuỷ, với quy mô toàn diện và cách tiếp cận “cải cách tận gốc”, đây là quyết tâm chưa từng có, thể hiện rõ vai trò Chính phủ kiến tạo, chủ động dẫn dắt phát triển thay vì chỉ dừng ở quản lý.

Ở góc độ tác động, bà Thủy cho rằng, mọi cải cách đều tác động trực diện đến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp. Đây là vấn đề đã được cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị trong nhiều năm, bởi bao gồm cả chi phí trực tiếp và gián tiếp với quy mô lớn.

Việc cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí, thậm chí lên tới hàng tỷ đồng. Quan trọng hơn, cải cách giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, yếu tố ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời cũng là lợi thế của nền kinh tế.

Theo đại diện Ban IV, sau những tác động trực tiếp này, doanh nghiệp kỳ vọng môi trường kinh doanh sẽ trở nên hấp dẫn hơn, dựa trên nền tảng thể chế minh bạch và cạnh tranh công bằng về quy định pháp luật. Qua đó, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam phát triển, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.