Bước đột phá về quy mô và kết nối
Theo báo cáo từ Cục đường bộ Việt Nam, tính đến thời điểm hiện tại, hệ thống cao tốc trên cả nước đã đạt khoảng 3.345 km, trong đó riêng giai đoạn 2021 - 2025 đã hoàn thành đưa vào khai thác khoảng 2.182 km. Đối với trục xương sống Bắc - Nam phía Đông, 36 trên tổng số 39 đoạn tuyến với chiều dài khoảng 1.914 km đã được đưa vào vận hành (bao gồm cả khai thác tạm). Sự hiện diện của tuyến cao tốc này đã góp phần trực tiếp vào việc nâng cao năng lực vận tải và tăng cường sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương và các vùng kinh tế trọng điểm.
Một trong những điểm sáng trong vận hành là việc triển khai đồng bộ hệ thống quản lý điều hành giao thông và thu phí điện tử không dừng (ETC). Từ khi chính thức vận hành vào ngày 2/3/2026 đến cuối tháng 5/2026, hệ thống đã ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt phương tiện, mang lại nguồn thu trên 944 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước. Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp tăng tính công khai, minh bạch mà còn hình thành cơ sở dữ liệu hiện đại phục vụ công tác quản lý giao thông lâu dài.
Cải thiện an toàn giao thông và thời gian lưu thông
Ông Nguyễn Viết Huy, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam đánh giá, hiệu quả tổ chức giao thông trên tuyến đã mang lại những con số ấn tượng. Thông qua việc phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông điều chỉnh phương án phân làn, tổ chức giao thông trên một số tuyến cao tốc trọng điểm, tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông đã giảm đáng kể.
Dẫn chứng kết quả theo dõi cho thấy số vụ va chạm trên một số tuyến giảm từ 70-80% so với trước khi điều chỉnh; thời gian lưu thông của người dân và doanh nghiệp được rút ngắn khoảng 20-30%; năng lực thông hành được cải thiện rõ rệt, góp phần giảm chi phí vận tải và nâng cao hiệu quả khai thác công trình và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Để đảm bảo trải nghiệm và an toàn cho người tham gia giao thông, hệ thống trạm dừng nghỉ đang được tập trung đầu tư. Hiện đã có 7 trạm dừng nghỉ hoàn chỉnh đi vào hoạt động (như tại các đoạn Giẽ - Ninh Bình, Mỹ Thuận - Cần Thơ...). Trong số 18/19 trạm còn lại đang triển khai, có 9 trạm đã cung cấp các dịch vụ công thiết yếu và 3 trạm đang vận hành theo mô hình tạm thời để phục vụ nhu cầu cấp thiết của người dân.
Cục Đường bộ Việt Nam đã chủ động trong việc tiếp nhận và bảo trì các đoạn tuyến, kịp thời phát hiện và yêu cầu nhà thầu xử lý các khiếm khuyết phát sinh theo chế độ bảo hành.Những bài học kinh nghiệm từ thực tế khai thác đang được tổng hợp để hoàn thiện quy trình quản lý cho các dự án trong tương lai.
Nhìn chung, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã cơ bản đáp ứng yêu cầu khai thác, khẳng định vai trò trục giao thông huyết mạch quốc gia, giúp giảm chi phí logistics và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Tuy nhiên,Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng việc đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát trên cơ sở cập nhật đầy đủ số liệu về lưu lượng giao thông, an toàn giao thông, công tác quản lý vận hành, hiệu quả kinh tế-xã hội và các nội dung có liên quan.
Trong thời gian tới, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng hoàn chỉnh đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam phía Đông, báo cáo Bộ Xây dựng trước ngày 20/6/2026 theo đúng thời hạn theo yêu cầu.
Trước đó, chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai công tác chuẩn bị đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thống nhất phương án nghiên cứu đầu tư mở rộng tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông có quy mô 4 làn hạn chế lên quy mô 6 làn xe theo quy hoạch, bảo đảm đồng bộ, lâu dài, hạn chế việc phải tiếp tục mở rộng nhiều lần, gây lãng phí thời gian, nguồn lực, ảnh hưởng đến quá trình khai thác toàn tuyến.
