Khi 2 người phụ nữ đi vào một khu rừng vào cuối tháng 10, một gã đàn ông đã bám theo họ. Hắn rút súng đe dọa cả hai, hiếp dâm một người và cướp tài sản người còn lại. Vài phút sau, hắn thực hiện một phi vụ nữa, cướp tài sản của 3 thiếu niên gần Trường THPT Northwestern ở Hạt Prince George và tấn công tình dục một thiếu nữ.
Không có camera để ghi lại hành động tội ác và một số đối tượng khả nghi ở Chillum, cảnh sát đành phải dựa vào một công cụ điều tra dường như đã lỗi thời - phác thảo tổng hợp chân dung nghi can.
Sĩ quan Cảnh điều tra tội phạm hình sự kiêm họa sĩ pháp y Joyce Conlon đã ngồi miệt mài suốt 4 tiếng đồng hồ với từng nạn nhân bị tấn công, kết hợp trí nhớ của họ để tạo thành một bức tranh của kẻ nghi phạm. Kết quả: một bản phác họa đen trắng về một đối tượng nam có đầu vuông vức, tai dài và khuôn mặt hốc hác. Hai tháng sau, một nghi can bị cảnh sát bắt ở Hạt Montgomery, một phần nhờ bản ký họa của Conlon.
Trong một thế giới bão hòa máy quay phim, máy ảnh giám sát và các thiết bị ghi âm ghi hình khác có thể "bắt quả tang" tội phạm kịp thời thì nhiều sở cảnh sát trên khắp nước Mỹ vẫn dựa vào phác thảo tổng hợp để điều tra, phá án. Và trong khi nhiều sở cảnh sát giảm dần sự phụ thuộc vào các bản phác họa truyền thống bằng bút chì vẽ trên giấy khi có công nghệ mới hơn xuất hiện thì các họa sĩ pháp y và cảnh sát điều tra địa phương vẫn đang đấu tranh để đảm bảo các bản ký họa bằng tay vẫn là công cụ điều tra đắc lực sống mãi với thời gian.
Thật vậy, nhiều sĩ quan cảnh sát khẳng định các bản phác họa tổng hợp vẫn quan trọng đối với quá trình đấu tranh chống tội phạm khi công nghệ tiên tiến hơn không thể hỗ trợ. Họ cũng cấp dịch vụ của họ cho các cơ quan thực thi pháp luật ở khu vực lân cận thiếu họa sĩ pháp y. Họ đầu tư tài chính đào tạo các nhân viên như FBI để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Và họ thường xuyên thuyết trình cho các thám tử tại cơ quan riêng, phác thảo tổng hợp chính là sự lựa chọn khi thám tử bối rối về những trường hợp nhất định.
Trung sĩ Jerry Manley công tác tại sở cảnh sát
Trong một vụ việc gần đây, cảnh sát có được video quay lại cảnh một đối tượng nam đánh một cụ ông 71 tuổi bất tỉnh và cướp tài sản. Conlon đã vẽ một bản kí họa qua lời của nạn nhân cao tuổi. Khi cụ ông đó tỉnh lại, các điều tra viên rải ảnh khắp khu vực xảy ra hành động phạm tội để truy tìm đối tượng khả nghi.
Các nhà điều tra liên tục nhận được nhiều cuộc gọi từ người dân cho biết nhân vật trong bức vẽ trông giống một người lao động ở khu vực Taco Bell. Khi cảnh sát thẩm vấn, khuôn mặt của nhân viên làm việc ở Taco Bell có nét tương tự, nhưng hình dong như người nặng 220 pound được máy quay ghi hình lại. Kết hợp 2 công cụ điều tra đã cho phép các thám tử loại trừ một nghi phạm và chuyển hướng nhắm vào các đối tượng tiềm ẩn.
Các thám tử vẫn nhất quyết giữ bản phác họa và ngày càng nhận được nhiều cuộc gọi nên cuối cùng đã có kết luận chắc chắn. Manley cho biết: "bức tranh đó không phải lý do chúng tôi còng tay gã, nhưng các cuộc gọi đều nói như vậy".
Suzanne Lowe Birdwell, chủ tịch Tiểu ban Mỹ thuật Pháp y trực thuộc Hiệp hội quốc tế Nhận dạng cho rằng, mặc dù máy ảnh thường chụp những hình ảnh nhòe hoặc mờ, nhưng chúng cung cấp chi tiết về quần áo và hình dạng cơ thể của đối tượng khả nghi. Hình ảnh khớp với những đặc điểm nổi bật trên khuôn mặt phối hợp với phác họa tổng hợp làm cho 2 công cụ điều tra trở nên mạnh mẽ hơn.
"Máy quay có thể giúp chứng minh hành động tội ác, nhưng khó xác định danh tính đối tượng"Birdwell, một họa sĩ pháp y Sở an toàn Công chúng cho biết. Các thám tử cảnh sát khác tin rằng kiến thức chuyên môn của các họa sĩ vẽ phác thảo tổng hợp cùng với giải phẫu khuôn mặt và sự nhạy cảm trong quá trình thẩm vấn đã làm cho những bức tranh có giá trị đích thực.
Wayne Promisel, một sĩ quan điều tra Đồn cảnh sát Hạt Loudoun kiêm cựu sĩ quan cảnh sát Hạt Fairfax đánh giá "công nghệ và máy móc đúng là rất tuyệt. Nhưng nó cũng thiếu khả năng để hỏi những câu hỏi theo lối nhất định trong một cuộc phỏng vấn trong khi phác họa tổng hợp có sự thông cảm dành cho các nạn nhân."
Trong một số vụ án, các sở cảnh sát thường giao nhiệm vụ cho họa sĩ vẽ kí họa liên tục vẽ. Ông John Dassoula đã vẽ kí họa chân dung các đối tượng phạm tội tại đồn cảnh sát Hạt Montgomery hơn 20 năm. Nhưng hiện nay ông đã dùng phần mềm vẽ tổng hợp để cho phép sĩ quan và nhân chứng lựa chọn đặc điểm nhận dạng nổi bật từ cơ sở dữ liệu và từng mảnh dữ liệu kết hợp với nhau để cho ra từng khuôn mặt cụ thể. Nhờ vậy mà Dassoula đã tạo ra 20-30 bức tranh/năm bằng một nửa nhu cầu so với 10 năm trước.
Trung sĩ Robert Grims- đồn cảnh sát Hạt Montgomery, người chuyên điều tra các vụ tấn công bạo lực tàn bạo, cướp giật tài sản và tội phạm bạo lực khác cho biết ông vẫn sẽ sử dụng các bức họa tổng hợp. Ông không chỉ tin tưởng các bức kí họa giúp đỡ mình khi điều tra, truy bắt tội phạm, ông cũng không muốn nguồn lực này mai một.
Nhưng họa sĩ pháp y Michael Streed tin ngày càng có nhiều sở cảnh sát sẽ làm theo sự chỉ đạo của quận, do thiếu hoặc không có họa sĩ kí họa, nên thay vào đó các cơ quan an ninh này đào tạo sĩ quan để sử dụng thành thạo phần mềm vẽ chân dung đối tượng tình nghi. Streed làm việc cho sở cảnh sát
"Sự nhọc nhằn của cảnh sát-họa sĩ vẽ kí họa sẽ giảm bớt theo thời gian thông qua việc sử dụng giải pháp phần mềm hiệu quả và sự tăng cường máy quay phim giám sát" - ông Streed phát biểu, họa sĩ này cũng là người phát triển phần mềm Sketch Cop- một phần mềm vẽ kí họa tổng hợp hiện dùng phổ biến ở Mỹ.
Trong một nghiên cứu năm 2008, Watson và 2 nhà nghiên cứu khác đã khảo sát gần 400 người được yêu cầu so sánh 1 bộ 12 bức kí họa tổng hợp với 12 bức ảnh và tìm hiểu xem kí họa có phù hợp với đối tượng. Khoảng 30% số người được hỏi nói kí họa tương ứng với ảnh chụp nhân vật. Nhưng, ngược lại, toàn bộ phác họa đều phù hợp với ảnh chụp.
Nhiều cơ quan thực thi pháp luật Mỹ đã phá được nhiều vụ án phức tạp nhờ sự giúp sức của họa sĩ pháp y và tác phẩm của họ. Tuy nhiên, vẫn xảy ra nhiều án oan sai. Theo giáo sư báo chí John Watson, giảng viên Đại học Quốc gia Mỹ, người nghiên cứu đạo đức và hiệu quả phác họa tổng hợp trong hệ thống tư pháp hình sự cho rằng lạm dụng các bức tranh vẽ chân dung nghi phạm tổng hợp là vấn đề đáng báo động. Vì theo các nhà phê bình việc sử dụng tác phẩm kí họa không đúng sẽ góp phần gia tăng phân biệt chủng tộc, bắt nhầm và kết án oan sai.
Trong nghiên cứu sắp tới, Watson sẽ khẳng định rằng các cơ quan cảnh sát sẽ tìm ra cách để đánh giá hiệu quả làm việc của các họa sĩ của họ và phát triển một hệ thống để quyết định xem lợi ích của những bức phác họa có lớn hơn những rủi ro có thể xảy ra.
Conlon không tin kí họa tổng hợp dung mạo nghi phạm sẽ chìm vào dĩ vãng. Cô chia sẻ cô có kế hoạch trau dồi kĩ năng nghề nghiệp trong năm tới sẽ tham dự nhiều khóa đào tạo hơn nữa đồng thời quyết tâm giành giấy chứng nhận. Cô hi vọng công việc của mình sẽ giúp bắt giữ nhiều tên tội phạm hơn như đối tượng nam tấn công phụ nữ và trẻ em ở Chillum
