Nặn tò he, làm tiến sĩ giấy, làm tàu thủy, làm con rối nước, vẽ tranh, làm mặt nạ bằng tre, gốm, biểu diễn múa rối nước, hề chèo… là nội dung được quảng cáo trong lễ hội rằm Trung thu phố cổ năm nay.
Tối 8/9, chúng tôi đến 4 địa điểm diễn ra lễ hội "Tết Trung thu truyền thống" ở đình Đồng Lạc, 38 phố Hàng Đào; đình Kim Ngân, ở 42-44 Hàng Bạc; Trung tâm thông tin phố cổ, 28 phố Hàng Buồm và Ngôi nhà di sản, 87 Mã Mây thì thấy không khí đêm rằm Trung thu đang đến rất gần. Tuy mới khai mạc được 2 ngày, nhưng vào các buổi tối, tại 4 địa điểm này đã có lác đác phụ huynh và các em thiếu nhi đến tham quan, vui chơi.
Một du khách nước ngoài đã ngồi hàng giờ đồng hồ ở đình Đồng Lạc để xem 2 thợ thủ công nặn tò he. Họ tỏ ra khá thích thú, mỗi người mua tới vài con vật được nặn từ những bàn tay khéo léo của nghệ nhân vừa trầm trồ khen ngợi. Tết Trung thu năm nay, đình Đồng Lạc là địa điểm trưng bày và giới thiệu các sản phẩm lụa truyền thống, trình diễn nghệ thuật nặn tò he và cách làm đồ chơi tàu thủy bằng sắt tây…
Anh Thanh, nghệ nhân đến từ thôn Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, Hà Nội cho biết: "Thường ngày tôi làm tò he bán ở một số điểm vui chơi của Hà Nội. Nhưng vào dịp Tết Trung thu, tôi lại đến đây để trình diễn nghệ thuật nặn tò he phục vụ các em thiếu nhi và du khách. Nhiều em bé tò mò và thích thú muốn làm thử. Có cả những thanh niên cũng vào xem và mua".
Khi đến đây, chúng tôi đặc biệt chú ý là có rất nhiều tàu thủy làm bằng sắt tây được trưng bày. Khác hẳn những chiếc tàu hiện đại, đắt tiền là đồ chơi ngoại nhập chạy bằng pin hoặc điều khiển từ xa, những chiếc tàu thủy trông có vẻ sơ sài, kém hấp dẫn lại được nhiều người chú ý. Nhìn chiếc tàu này, trẻ em sẽ dễ dàng nhận biết nó được cấu tạo như thế nào, đặc biệt là chiếc "chân vịt" nhỏ xíu giúp tàu có thể chạy được dưới nước.
Anh Nguyễn Việt, nhà ở phố Cửa Bắc cho biết: "Tôi cho cháu đi chơi ở phố Hàng Mã mệt nhoài vì đông đúc, đồ chơi đỏ rực hoa cả mắt. Nhưng khi đến đây, được nhìn thấy chính những đồ chơi thủ công và tận mắt xem họ chế tạo ra nó thế nào, con tôi đặc biệt thích thú".
Còn tại đình Kim Ngân đang trưng bày các con rối cổ và biểu diễn nghệ thuật múa rối nước, biểu diễn múa sư tử truyền thống người Việt, giới thiệu các công đoạn làm đèn ông sao, ông sư… Đến đây, được xem các đồ vật này khiến nhiều người tưởng tượng về những ký ức xa xưa.
"Đèn ông sao giờ toàn mua sẵn, có mấy gia đình làm như hồi xưa, thế nên cho con đến đây tôi thấy rất bổ ích vì cháu sẽ hiểu phải làm thế nào để có được một chiếc đèn ông sao lung linh thế kia" - chị Phan Thị Lê nhà ở ngay phố cổ Hàng Nón cho biết. Ở Trung tâm thông tin phố cổ còn trưng bày và giới thiệu các loại mặt nạ thủ công truyền thống và hiện đại được làm từ nhiều chất liệu khác nhau. Vào buổi tối còn biểu diễn hề chèo cho du khách thưởng thức.
Cảm nhận Tết Trung thu cổ xưa rõ nét nhất có lẽ phải đến Ngôi nhà di sản ở 87 Mã Mây. Ở đây trưng bày không gian đón Tết Trung thu truyền thống của một gia đình người Hà Nội. Bày mâm cỗ Trung thu là cả một nghệ thuật, tinh tế và tâm huyết của người bày mâm. Chính vì thế mà khi đến đây người xem có thể hồi tưởng về quá khứ, về những đêm Trung thu phá cỗ thơ ấu xa xưa khi chưa có đèn lồng đỏ rực, chưa có đồ chơi hiện đại như bây giờ. Để soi đèn đi chơi trăng, đi theo ông sư tử, ông lân khắp làng, trẻ con lấy óc bưởi phơi khổ để làm nến. Để có đèn ông sao, trẻ con tự mày mò dán giấy, dù là vá víu nhưng lại rất độc đáo… Dù đón Tết Trung thu thời xưa rất đơn sơ, nhưng điều đó đã rèn luyện cho nhiều trẻ em thời ấy sự khéo tay và tinh tế.
Thế nên, dù bây giờ trên thị trường không thiếu các đồ chơi bắt mắt, cực kỳ hiện đại thì trong một không gian rất nhỏ của Hà Nội lại trưng bày và đưa người ta về một Tết Trung thu cổ thì thật đáng quý.
Cái đáng quý ở đây không phải là họ mở cửa miễn phí cho người vào xem, hay tổ chức để quảng bá hình ảnh phố cổ, mà đơn giản là ở đây có con người và sự việc, họ hướng dẫn cho trẻ em biết làm thế nào để có chiếc đèn ông sao… Dù ngay cạnh đó là nườm nượp đồ chơi lấn át hết những đồ chơi truyền thống, là đỏ rực những con phố đèn lồng… Nhưng đó phần nhiều là đồ "ngoại", không phải là bản sắc riêng của Tết Trung thu người Việt. Vì thế, tạo một không gian Trung thu cổ giữa lòng Hà Nội phồn hoa chắc sẽ được nhiều người đón nhận. Tuy nhiên, tại 4 điểm tổ chức Tết Trung thu cổ vẫn thiếu vắng nhiều trò chơi dân gian, đặc biệt là đồ chơi truyền thống mang hồn cốt của Hà Nội.
Đặc biệt, nhiều người phàn nàn về sân khấu múa rối nước quá nhỏ, người hướng dẫn làm các trò chơi dân gian còn ít, nên chưa tạo được không khí nhộn nhịp. Giá như Tết Trung thu phố cổ năm nay, Ban tổ chức dành thêm nhiều gian hàng chuyên bán đồ chơi truyền thống thì hay biết bao
