Tuy nhiên, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa cần được đẩy mạnh thì mới thực hiện được chiến lược "thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19". Đây là khuyến nghị của các chuyên gia tại tọa đàm "Dẫn mạch phục hồi tăng trưởng kinh tế", do Báo Đầu tư tổ chức ngày 30/11.
Đẩy mạnh chính sách tài khóa
Đại diện cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tham gia tọa đàm, bà Bùi Thuý Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ cho biết, thời gian qua, NHNN điều hành chính sách tiền tệ theo định hướng hỗ trợ đà phục hồi kinh tế trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, thực hiện mục tiêu kép của Chính phủ, đảm bảo vận hành thông suốt và ổn định thị trường tiền tệ.
Theo đó, suốt 11 tháng qua, thị trường tiền tệ dồi dào, tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng giảm lãi suất, đáp ứng nhu cầu nguồn vốn vay của nền kinh tế, mặt bằng lãi suất cho vay tiếp tục giảm so với 2020. Bên cạnh đó, NHNN điều hành các giải pháp tín dụng phù hợp, tập trung các lĩnh vực cung ứng vốn, sản xuất kinh doanh, cung ứng vốn đầy đủ và kịp thời cho nền kinh tế; triển khai các chính sách cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng, DN người dân gặp khó khăn; triển khai các chương trình cho vay hỗ trợ với một số đối tượng gặp khó khăn nhất do đại dịch. Thị trường ngoại tệ, tỷ giá ổn định đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh và thương mại quốc tế, tạo tâm lý ổn định cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam…
Dù thực tế, NHNN và các ngân hàng thương mại đã rất nỗ lực hỗ trợ người dân, DN, tuy nhiên, các chuyên gia tham dự tọa đàm đều cho rằng Việt Nam cần đẩy mạnh chính sách tài khóa. Dẫn số liệu và cách thức thực hiện của các nước trên thế giới, đồng thời khuyến nghị một số hàm ý chính sách cho Việt Nam, TS. Nguyễn Minh Cường, Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng, mức độ rủi ro của đại dịch còn rất lớn, những biện pháp đưa ra nếu không tính toán đến yếu tố dịch tễ thì rất khó.
"Việt Nam sử dụng chính sách tiền tệ nhiều hơn các nước, trong khi chính sách tài khóa còn khiêm tốn, rụt rè. Do đó, chính sách tài khóa đóng cầnvai trò lớn trong thời gian tới. Việt Nam nên cân nhắc chấp nhận tăng nợ công và tăng bội chi, cần thiết lập kỷ luật tài khóa trong trung và dài hạn. Cần phân loại và xác định các mục tiêu phù hợp với từng giai đoạn", ông Cường nói.
Không "kéo" ngân hàng thương mại vào cuộc
Phát biểu tại tọa đàm, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội tập trung vào việc nếu đưa ra các biện pháp thì áp dụng cho đối tượng nào, và đối tượng đó có chính xác không?
"Từ kinh nghiệm quốc tế, quan ngại lớn nhất hiện nay là tình trạng "zombie", là những DN không có khả năng tồn tại ngay cả khi được trợ cấp, kéo dài tình trạng "xác sống" trước khi rút khỏi thị trường. Sợ nhất là khoản vay đó không đi vào đúng đối tượng. Xu hướng hiện nay tạo ra sự sàng lọc mạnh mẽ, làm mới lại các khu vực DN, phương châm là không gượng dậy trên con đường cũ mà phục hồi mạnh mẽ trên con đường mới", ông Hiếu phân tích.
Là một chuyên gia về tài chính, TS. Lê Xuân Nghĩa thẳng thắn chỉ ra rằng: "Các nước coi dịch bệnh này là tai nạn chứ không phải là một cuộc khủng hoảng cấu trúc, vì thế nó xuống rất nhanh và phục hồi rất nhanh theo hình chữ V. Việt Nam có vẻ như đang là chữ U chứ không phải chữ V. Việt Nam có thể có cả vấn đề về cấu trúc chứ không đơn thuần là tai nạn y tế. Điều đó cũng đúng vì chúng ta đang trong giai đoạn tái cấu trúc nền kinh tế".
Ông Nghĩa dẫn số liệu cho thấy Việt Nam còn chần chừ trong việc đưa ra các gói kích thích để phục hồi nhanh, hầu hết mới là các gói gián tiếp mang tính giãn, hoãn, chưa tới 1% GDP. "Chính sách có vẻ lúng túng, chính sách tài khóa 2021 không có mục nào là chống COVID - 19 cả. Cả giai đoạn tới đây cũng không có mục nào là tài chính dành cho COVID - 19 cả, mà chỉ dùng ngân sách dự phòng để xử lý. Điều đó cho thấy chúng ta không có quy định nào rõ ràng về tình trạng khẩn cấp của thảm họa như các nước", ông Nghĩa nhấn mạnh và khuyến nghị nên tránh việc đưa ra gói kích thích tài trợ lãi suất như năm 2009 vì nó làm tăng tốc độ tăng trưởng, kéo theo lạm phát. Bởi vậy, theo ông Nghĩa, không nên "kéo" các ngân hàng thương mại vào cuộc. Các DN vay đúng chuẩn mực hiện nay, DN nào có nhu cầu tài trợ thì đến Bộ Tài chính, chứ không cấn trừ ngay vào lãi suất của hệ thống ngân hàng, làm méo mó, khoản cho vay đắt, khoản cho vay rẻ- đó là điều tối kị.
Cùng chung quan điểm, TS. Nguyễn Minh Cường cũng cho rằng ngân hàng là lĩnh vực nhạy cảm, nếu tiếp tục gây áp lực thì sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế. Khuyến nghị của ADB là chính sách tài khóa sẽ là trụ cột chính, bên cạnh sự hỗ trợ của chính sách tiền tệ.
"Theo ADB và các tổ chức khác, các chính sách tài khóa của Việt Nam mới hỗ trợ khoảng 2% GDP, là mức rất thấp so với các nước trong khu vực, cho thấy chúng ta hoàn toàn có dư địa để tăng lên. Nhưng quan trọng hơn là hiệu quả, nếu không thực hiện nhanh, hiệu quả thì về mặt số lượng cũng không có ý nghĩa nhiều", ông Cường nói.
Nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế giữa đại dịch 
Thích ứng linh hoạt để phục hồi kinh tế 
