Tại phiên họp, nhận định về vụ việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thay mặt Chính phủ nêu rõ: Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng chủ quyền trên biển của Việt Nam; vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982; vi phạm Tuyên bố về ứng xử của các bên trên Biển Đông (DOC); trái với thỏa thuận cấp cao giữa hai Đảng, Nhà nước Việt Nam - Trung Quốc. Những hành động của Trung Quốc trên vùng biển Việt Nam trong gần 1 tháng qua là cực kỳ nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hợp tác và phát triển ở khu vực và thế giới.
Trước sự việc này, Việt Nam đã hết sức kiềm chế, chân thành bày tỏ mọi thiện chí, sử dụng mọi kênh đối thoại; đến nay đã có hơn 30 cuộc giao thiệp với các cấp khác nhau của Trung Quốc để phản đối và yêu cầu Trung Quốc rút ngay giàn khoan và các tàu vũ trang, tàu quân sự ra khỏi vùng biển của Việt Nam. Tuy nhiên, Trung Quốc không những không đáp ứng yêu cầu chính đáng của Việt Nam mà còn vu khống, đổ lỗi cho Việt Nam và tiếp tục dùng sức mạnh, gia tăng các hành động uy hiếp, xâm phạm ngày càng nguy hiểm và nghiêm trọng hơn.
Thủ tướng cho biết, từ ngày 1/5/2014 đến nay, Trung Quốc đã ngang nhiên đưa giàn khoan nước sâu cùng nhiều tàu vũ trang, tàu quân sự và máy bay hộ tống đi vào vùng biển Việt Nam và đã hạ đặt giàn khoan này tại vị trí nằm sâu trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982. Các tàu hộ tống bảo vệ giàn khoan của Trung Quốc đã rất hung hăng bắn vòi nước có cường độ mạnh và đâm húc thẳng vào các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương. Cả dân tộc Việt Nam đã cực lực phản đối hành vi xâm phạm nghiêm trọng của Trung Quốc. Tại một số địa phương, xuất hiện biểu tình tự phát của người dân phản đối hành động xâm phạm này. Lợi dụng việc biểu thị tinh thần yêu nước của người dân, một số người đã có hành vi quá khích, kích động, vi phạm pháp luật, phá hoại tài sản của Nhà nước, cá nhân, doanh nghiệp, nhất là một số doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự an toàn xã hội và môi trường đầu tư kinh doanh.
Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ đã kịp thời và chỉ đạo kiên quyết, kiên trì đấu tranh, yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi vùng biển của Việt Nam; đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh trật tự; kiên quyết ngăn chặn và không để xảy ra biểu tình trái pháp luật, xử lý nghiêm minh những người có hành vi vi phạm; tuyên truyền, vận động nhân dân không tham gia biểu tình trái pháp luật. Kịp thời thực hiện các giải pháp giúp đỡ, hỗ trợ các doanh nghiệp bị thiệt hại, nhất là doanh nghiệp đầu tư nước ngoài... Đến thời điểm này, hầu hết các doanh nghiệp đã trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường.
Về các biện pháp trong thời gian tới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: “Việt Nam tiếp tục kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của mình bằng biện pháp hòa bình”. Các biện pháp bao gồm: (1) Sử dụng các lực lượng thực thi pháp luật trên thực địa để bảo vệ và khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam; (2) Đấu tranh bằng con đường chính trị, ngoại giao, kiên quyết yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan Hải Dương 981 ra khỏi vùng biển Việt Nam; (3) Đấu tranh bằng dư luận, thông tin trung thực cho nhân dân và cộng đồng quốc tế hiểu rõ hành vi xâm phạm của Trung Quốc cũng như các biện pháp đấu tranh hòa bình của Việt Nam; kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án mạnh mẽ hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế của Trung Quốc. Thủ tướng cũng cho biết: “Nhất quán sử dụng các biện pháp hòa bình, lãnh đạo Việt Nam sẽ cân nhắc và quyết định việc sử dụng các biện pháp pháp lý theo luật pháp quốc tế nhằm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng và lợi ích chính đáng của mình”.
Về vấn đề hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch với Trung Quốc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng: Trong thời đại toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng, lại đều là thành viên của WTO và các Hiệp định hợp tác kinh tế khu vực; là hai nước láng giềng có nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới nên hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch Việt Nam - Trung Quốc là hoàn toàn tự nhiên trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi. Việt Nam chủ trương tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư bình đẳng, cùng có lợi với Trung Quốc; đồng thời Việt Nam đang triển khai thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế, mở rộng thị trường, đàm phán và tham gia nhiều khuôn khổ hợp tác mới, trong đó có nhiều hiệp định thương mại tự do với các đối tác lớn trên thế giới. Việc mở rộng và đa dạng hóa thị trường, tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư với tất cả các đối tác trên thế giới nhằm giảm rủi ro, lệ thuộc của Việt Nam vào một thị trường nhất định, giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển ổn định, bền vững.
Trả lời câu hỏi tại buổi họp báo chiều cùng ngày, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Nên khẳng định: về việc khởi kiện, hồ sơ chúng ta đã chuẩn bị từ lâu nhưng để thực hiện nó như thế nào và lúc nào thực hiện thì phải cân nhắc hết sức kỹ càng. “Chúng ta đều biết khi khởi kiện ra Tòa án quốc tế thì hồ sơ, chứng lý là cần, nhưng còn có những khía cạnh khác. Chúng ta đang cân nhắc chọn thời điểm, chọn giải pháp, thực sự cần thiết chúng ta mới sử dụng biện pháp này. Nếu Trung Quốc chịu ngồi lại đàm phán và tiếp cận sự việc một cách chân thành như chúng ta, tình hình có thể sẽ khác” - ông Nên nói. Theo ông, tất cả người Việt Nam chúng ta, khi Tổ quốc cần thì đều thể hiện tinh thần yêu nước trên mọi góc độ. Lãnh đạo đất nước càng phải thể hiện trách nhiệm hết mình. Khi đi công tác nước ngoài, Thủ tướng đã lựa trong đoàn những người có khả năng, có điều kiện tiếp cận được với bạn bè quốc tế để mang đi một sứ mệnh, không chỉ nói rõ mà còn bày tỏ cho bạn thấy rằng chúng ta có một thái độ quyết liệt.
Như Bác Hồ nói: Dĩ bất biến, ứng vạn biến. Cái bất biến là quyền lợi tối thượng của Tổ quốc, gói trong 10 chữ: Độc lập - chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ. Đó là thiêng liêng, không thể đánh đổi bất cứ điều gì, không chỉ hôm nay mà mãi mãi vẫn thế. “Hôm nay họp Thủ tướng có nói rằng những gì tôi nói ra không có gì mới. Tôi chỉ thể hiện tinh thần xuyên suốt của Đảng ta, là người đứng đầu Chính phủ, tỏ rõ thái độ của mình để bạn bè thế giới biết được lập trường, bản lĩnh, thái độ của chúng ta” - Bộ trưởng Nên giải thích
