Ngày 5/2, Đại tá, nhà văn Đinh Quang Tốn, Phó TBT Báo Công an nhân dân, đã được nhận Giải thưởng văn học năm 2009 của Hội Nhà văn Việt Nam cho tập tiểu luận phê bình "Tản mạn nghiệp văn".
Đây là niềm vinh dự không chỉ riêng với tác giả, mà còn là niềm tự hào của những người cầm bút trong lực lượng Công an, nhất là khi, hiếm có một giải thưởng lớn dành cho tác phẩm lý luận phê bình (LLPB), lại trong bối cảnh không có giải thưởng cho tác phẩm sáng tạo. Đây cũng là lần thứ 2 nhà văn Đinh Quang Tốn được nhận giải về PBLL văn học trong 30 năm cầm bút của ông (tác phẩm đầu tay "Cánh diều và mặt đất" của ông được Tặng thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam năm 1995). Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nhà văn Đinh Quang Tốn ngay sau lễ trao giải.
- Trước tiên, xin chúc mừng Đại tá, nhà văn Đinh Quang Tốn, thành viên của Chi hội Nhà văn Công an với Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt
Nhà văn Đinh Quang Tốn: Ngay khi về phụ trách tờ Văn nghệ Công an, tôi đã thấy rằng, ngoài phục vụ nhiệm vụ của lực lượng Công an, tờ Văn nghệ Công an còn phải gắn với đời sống văn học nghệ thuật của cả nước. Vì thế, tôi đã viết loạt bài về đời sống văn học, chiêm nghiệm về những điều mình đã trải nghiệm. Qua từng vấn đề đặt ra, qua những câu chuyện có thật, tôi suy nghĩ và rút ra những điều cần thiết về LLPB văn học. Tuy nhiên, khi cầm bút, tôi không cố tình đưa ra các lý luận, mà chỉ bắt đầu từ sự thôi thúc của bản thân trước những vấn đề cần thiết của văn học. Vì thế, tôi đã viết một cách thoải mái và các chi tiết cứ gọi nhau đến, làm phong phú cho các tác phẩm.
- Để có một tác phẩm trọn vẹn với gần 70 bài viết, đề cập gần như khá đầy đủ bình diện văn học đương đại, hẳn là một sự chuẩn bị dài hơi từ nhiều năm trước của tác giả?
Nhà văn Đinh Quang Tốn: Tác phẩm về lý luận văn học dạng "tản mạn" thế này được tôi viết lần đầu vào năm 1990 và thật bất ngờ khi được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt. Đến năm 2000, tạp chí Tản Viên Sơn đã đăng lại toàn bộ các bài viết này, cho thấy các tác phẩm đã đi vào lòng bạn đọc. Vì thế, từ khi về Văn nghệ Công an, tôi tiếp tục với mạch này. Toàn bộ cuốn "Tản mạn nghiệp văn" là những bài viết được ra đời từ năm 2008 đến nay và đã được đăng đều đặn trên Văn nghệ Công an. Mỗi khi báo ra, tôi lại thường xuyên nhận được điện của bạn đọc và của các nhà văn, trao đổi hoặc bày tỏ sự tâm đắc. Chính sự quan tâm của bạn đọc và niềm vui sáng tạo đã thúc đẩy tôi tiếp tục có các tác phẩm cống hiến cho bạn đọc.
- Điều mà ông gửi gắm trong "Tản mạn nghiệp văn" là gì, thưa nhà văn?
Nhà văn Đinh Quang Tốn: Tôi luôn muốn được đối thoại với những vấn đề nóng bỏng của văn học hiện nay, như văn học trẻ, những giá trị ảo đang xuất hiện nhiều, quan niệm phủ nhận văn học kháng chiến, văn chương trong cơ chế thị trường… Tôi muốn đưa ra cách phản biện với những ý kiến trái chiều, nhưng bằng cách trò chuyện nhẹ nhàng, chứ không phải đao to búa lớn. Bởi tôi quan niệm, để thuyết phục được người khác thật là khó, nhất là trong văn chương lại càng khó, vì người ta cũng là một vũ trụ, một tên tuổi, nhất là lớp trẻ rất hăng hái đôi khi thái quá… Để có một nền văn học đích thực, cần phải có những bài và tác phẩm LLPB đích thực.
- Trong bối cảnh các tác phẩm LLPB đích thực rất hiếm, thì giải thưởng dành cho "Tản mạn nghiệp văn" là một dấu mốc, đặc biệt là khi văn học năm 2009 mất mùa. Ông có thể chia sẻ với bạn đọc cảm xúc của mình khi đón nhận Giải thưởng này? Ông sẽ tiếp tục sáng tác để sang năm, lại có thêm một tác phẩm dự thi?
Nhà văn Đinh Quang Tốn: Tôi rất xúc động vì đây là một giải thưởng sang trọng của một tổ chức có uy tín về văn học nghệ thuật của cả nước. Tuy nhiên, văn chương nghệ thuật không phải lúc nào cũng có tác phẩm hay, thậm chí, để có đỉnh cao phải cần tới vài chục năm. Việc năm nay Hội Nhà văn Việt Nam trao giải cho một tác phẩm LLPB, tôi nghĩ là Hội đồng Giám khảo đã làm việc chính xác, nhưng không có nghĩa là văn học mất mùa, chỉ là riêng năm nay chưa có tác phẩm hay, nhưng có thể sang năm, lại có nhiều tác phẩm hoàn bích hơn. Việc giành được giải thưởng văn học là khó, nhưng trong đời sống văn chương, cá nhân tôi cũng chỉ là nhỏ bé. Song, sự đón nhận của bạn đọc, của giới chuyên môn sẽ là nguồn động viên tôi tiếp tục với mạch sáng tác này, từ những chuyện có thật trong đời sống văn học mà tôi đã trải. Nhưng không có nghĩa là sang năm tôi sẽ cho ra đời một cuốn nữa. Văn chương nhiều khi cần một cái duyên…
- Xin cám ơn nhà văn!
