Cải tạo lao động bắt buộc ở Nga

• Tù nhân tâm thần tự sát, cũng tại quản giáo?
• Quản ngục “luộc” chết tù nhân!
• Nhà tù tư nhân không an toàn

Từ ngày 1-1-2017, Cục Nhà tù liên bang Nga sẽ mở 4 trại cải tạo ở các vùng  Tyumen, Stavropol, Tambov và Primorye. Trong khi đó, trại cải tạo lao động sẽ mở ở các vùng  Bashkiria, Trans-Baikal, Samara, Smolensk, Arkhangelsk,  Novosibirsk và ở nước Cộng hòa Karelia.

Ông Maximenko nói đây là một cách khác để tước quyền tự do, và “Lao động bắt buộc và lưu trú trong trại cải tạo có thể so sánh với công nhân làm việc xa nhà và sống ở nhà trọ. Chỉ có vài hạn chế như tù phạm không thể chọn việc, không thể rời trại nếu không được phép của ban quản giáo. Thực chất là không có sự hạn chế nào khác, họ sống như trong nhà trọ và một khi thụ án được 1/3 án tù, tù phạm có thể được phép sống với gia đình ngoài trại, nhưng trong thành phố có trại cải tạo”.

Theo báo Russia beyond the headlines (RBTH), sau khi tòa tuyên án tù, tù phạm sẽ tự đến các trại cải tạo để làm việc theo một hợp đồng lao động. Một tù phạm có thể sử dụng điện thoại di động và internet. Tù phạm bị bệnh có quyền đến bác sĩ và họ cũng được nghỉ phép 18 ngày sau 6 tháng lao động đầu tiên. 

Các điều khoản của Luật Lao động của nước Nga sẽ được áp dụng đầy đủ đối với các tù phạm, ngoại trừ quyền thôi việc hoặc quyền được nghỉ phép. Từ phán quyết của tòa, chính quyền sẽ giữ lại từ 5 - 20% số tiền lương tù phạm được lãnh. Tù phạm cũng sẽ phải đóng tiền chi phí sống trong một nhà trọ và trả án phí.

Ông Maximenko nói có thể sẽ áp dụng hình thức kỷ luật này trên toàn quốc, sẽ có 896 địa điểm để tù phạm thi hành án theo hình thức cải tạo lao động. Cục Nhà tù liên bang sẽ tìm cách sử dụng tù phạm có nghề nghiệp chuyên môn. Cùng lúc, việc này sẽ tùy thuộc sự thiếu hụt ở thị trường lao động và tùy thuộc người sử dụng lao động. 

Ở tầm mức rộng hơn, các tù phạm có tay nghề sẽ được sử dụng ở các lĩnh vực chỉ cần lao động tay chân vốn hiện có nhiều dân nhập cư tham gia. Cục Nhà tù liên bang sẽ xem các tiêu chuẩn tuyển dụng lao động của các xí nghiệp và thành phố.

Vẫn theo RBTH, cải tạo lao động là một hình thức kỷ luật có nêu trong Luật Hình sự Nga hồi cuối năm 2011, nhưng cho đến nay vẫn chưa áp dụng. Các mức kỷ luật này có nêu trong 186 điều khoản của luật này, chủ yếu là áp dụng với các tù phạm nhẹ tội và tù phạm phạm trọng tội lần đầu (ngoại trừ các tội liên quan ma túy). Hình thức kỷ luật này không áp dụng với trẻ vị thành niên, người khuyết tật, phụ nữ mang thai, người đến tuổi hưu và quân nhân.

RBTH cũng ghi nhận rằng trong khi nhiều tội phạm Nga “ngựa quen đường cũ” ngay sau khi mãn án tù, một số cựu tù phạm đã trở thành những nhà thầu thành đạt, tự lập nghiệp sau khi học được kỹ năng nghề nghiệp trong nhà tù. 

Tại Nga và nhiều nước khác, việc giúp cựu tù phạm hòa nhập vào xã hội và có việc làm là một vấn nạn căng thẳng. Nhiều người muốn có việc làm thích hợp luôn gặp phải sự nghi ngờ, miễn cưỡng của nhiều công ty và nhân muốn thuê cựu tù phạm. Những cựu tù phạm khác thì không có tay nghề cần thiết và đã quên lối sống tự lập.

Dù vậy, vẫn có những cựu tù phạm không chỉ tự khởi nghiệp, họ còn giúp các cựu tù phạm khác có việc làm. 

Yevgeny Morozov, sau khi mãn án hồi tháng 10-2015 đã mở một xưởng mọc ở vùng Noginsk (ngoại ô Moscow) và cùng các cựu tù đóng đồ nội thất chất lượng mà giá phải chăng. Chỉ nửa năm sau, dân địa phương ưng sản phẩm của xưởng ông. Morozov kể ông từng có ý tưởng lập xưởng mộc từ trước khi bị tù, và đã quen nhiều thợ mộc giỏi trong tù. Từ đó họ ước mơ sẽ làm ăn chung sau khi mãn án.

Ở trong tù, các tù phạm lao động bắt buộc từ 8 giờ đến 11 giờ 30, gồm đóng bàn ghế, gò nồi, may quần áo, thêu khăn trải giường. Morozov cho biết, nếu không đi làm, tù phạm sẽ bị phạt biệt giam. Tù phạm tự do chọn việc, thường được trả lương từ 600 - 700 rúp, cao nhất là 1.500 rúp (22 USD) mỗi tháng.  

Morozov chọn nghề mộc, sau khi ra tù ông nhận những hợp đồng xây dựng. Rồi sau khi đủ vốn, ông mở một xưởng mộc nhỏ (300m2) với 8 nhân viên. Vợ ông làm giám đốc, lo quảng cáo hàng và giúp các cựu tù phạm có việc làm ổn định. Morozov kể thường thì trong 1,2 năm sau khi mãn án tù, các cựu tù phạm thường thất nghiệp và họ chỉ còn mỗi cách giải khuây là “nhậu tới bến”.