Thẩm tra báo cáo về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC), Ủy ban Pháp luật đánh giá, tuy số vụ KNTC nói chung có giảm nhưng không đáng kể (1,8%), trong khi KNTC đông người lại tăng tới 12%. Đại diện cơ quan thẩm tra yêu cầu đánh giá cụ thể, sâu sắc hơn trách nhiệm người đứng đầu các cấp, ngành, địa phương trong công tác tiếp công dân gắn với giải quyết KNTC. Nhiều ý kiến tại phiên họp nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết tốt KNTC từ “đầu nguồn”, tức là ngay từ cơ quan, đơn vị, địa phương có KNTC và yêu cầu đánh giá cụ thể chất lượng giải quyết theo hướng làm rõ tỷ lệ giải quyết đúng/sai là bao nhiêu? Các vụ việc chuyển cơ quan điều tra rút cục được xử lý như thế nào?
Báo cáo về giải quyết KNTC của công dân năm 2014, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh cho biết, nhìn chung, tình hình KNTC năm 2014 tiếp tục xu hướng giảm so với năm 2013. Số lượt công dân đến các cơ quan hành chính nhà nước để KNTC giảm 1,8% so với năm 2013; số đơn thư khiếu nại, tố cáo giảm 3,39%; số vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền giảm 9,54%. Có 39/63 địa phương số lượng các đơn KNTC giảm. Các cơ quan hành chính đã giải quyết 37.716/44.426 vụ việc, đạt tỷ lệ 84,9%; kiến nghị thu hồi cho nhà nước 24,8 tỷ đồng, 106 ha đất; trả lại cho tập thể, công dân 86,1 tỷ đồng, 202 ha đất; bảo vệ quyền lợi chính đáng cho 2.131 người; kiến nghị xử lý hành chính 594 (đã xử lý 446 người), chuyển cơ quan điều tra 83 vụ, 39 người.
Đáng chú ý, phân tích từ kết quả giải quyết 28.448 vụ việc khiếu nại cho thấy: có 5.476 khiếu nại đúng (19,3%); 16.794 khiếu nại sai (59,0%); 6.177 khiếu nại có đúng, có sai (21,7%). Phân tích kết quả giải quyết 6.736 vụ việc tố cáo cho thấy: có 811 tố cáo đúng (12%); 4.255 tố cáo sai (63,2%); 1.670 tố cáo có đúng, có sai (24,8%).
Ông Huỳnh Phong Tranh cho hay, số lượt đoàn KNTC đông người tiếp tục tăng, trong đó có một số đối tượng xúi giục, kích động, lôi kéo công dân khiếu nại đông người có hành vi quá khích, gây rối, làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Phần lớn các vụ việc đông người, phức tạp là những vụ việc phát sinh từ những năm trước, nhiều trường hợp đã được các cấp giải quyết đúng pháp luật nhưng công dân vẫn tiếp tục khiếu kiện kéo dài. Báo cáo của Chính phủ cũng chỉ rõ một số địa phương chưa thực hiện nghiêm túc tiếp công dân định kỳ, chưa gắn việc tiếp công dân với việc giải quyết KNTC.
Trong khi đó, đại diện Tòa án nhân dân Tối cao cho biết, tình hình khiếu nại về tư pháp nhìn chung vẫn còn phức tạp, đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án gia tăng hơn so với cùng kỳ năm 2013, đặc biệt là đơn đề nghị xem xét lại bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm (tăng 652 đơn/vụ). Cùng với số đơn cũ còn lại của kỳ trước chuyển sang (4.318 đơn/vụ), số đơn đề nghị xem xét lại bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm (đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm) mà Tòa án nhân dân Tối cao và Tòa án nhân dân cấp tỉnh phải giải quyết trong năm 2014 là rất lớn (10.659 đơn/vụ). Chiếm phần lớn trong số đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm nêu trên liên quan đến lĩnh vực dân sự, hình sự (khoảng 66%) và hầu hết tập trung ở Tòa án nhân dân Tối cao (87%).
Nhiều khiếu kiện về dân sự rất gay gắt (chủ yếu là các vụ án tranh chấp về đất đai, nhà ở, thừa kế tài sản), có trường hợp mặc dù đã có kết quả giải quyết, nhưng đương sự vẫn tiếp tục khiếu nại. Các khiếu nại về quyết định tố tụng, hành vi tố tụng của Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán cũng tăng hơn cùng kỳ năm trước 1.240 đơn. Nội dung khiếu nại chủ yếu liên quan đến việc Tòa án chưa đưa vụ án ra xét xử; trả lại đơn yêu cầu khởi kiện; gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử; áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn hoặc các biện pháp khẩn cấp tạm thời; chuyển vụ án cho Tòa án khác giải quyết. Nội dung các đơn chủ yếu tố cáo cán bộ công chức có biểu hiện tiêu cực, vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động xét xử, giải quyết các loại vụ án như: tố cáo cán bộ, thẩm phán có hành vi quan liêu, yêu sách trong việc nhận đơn khiếu kiện; cố ý làm sai các quy định của pháp luật tố tụng; không kịp thời giải quyết các yêu cầu của đương sự...
