- Lần trước “khất” trả lời phỏng vấn, còn bây giờ trên cương vị mới, Phó Thủ tướng chia sẻ gì về lĩnh vực ngoại giao mình đang phụ trách?
Với Bộ trưởng Ngoại giao cũng như các Bộ trưởng thành viên Chính phủ, đó là lãnh đạo của một bộ ngành. Với cương vị Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao vừa được Quốc hội phê chuẩn, đó là theo dõi, chỉ đạo đối ngoại và hội nhập quốc tế. Như vậy, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế không chỉ là của riêng Bộ Ngoại giao, đó còn là công tác của Nhà nước chúng ta. Đối ngoại Việt Nam chúng ta là ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Đảng và ngoại giao nhân dân. Với việc phê chuẩn của Quốc hội, tôi là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao giúp Thủ tướng trong công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của Chính phủ.
- Việc trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền của Liên Hiệp quốc với số phiếu rất cao có ý nghĩa như thế nào về vấn đề nhân quyền nói riêng cũng như trong lộ trình hội nhập quốc tế của Việt Nam nói chung, thưa Phó Thủ tướng?
Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình triển khai chính sách đối ngoại “là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế” và “chủ động, tích cực hội nhập quốc tế” theo tinh thần nghị quyết Đại hội Đảng XI và nghị quyết 22 của Bộ Chính trị. Quyết tâm này cũng thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước ta coi quyền con người là giá trị và nguyện vọng chung của nhân loại, thể hiện chính sách nhất quán tôn trọng, bảo đảm quyền con người và chủ trương tăng cường đóng góp và thúc đẩy hợp tác quốc tế của ta trên lĩnh vực này. Việc Việt Nam được bầu là thành viên Hội đồng Nhân quyền với số phiếu rất cao, thể hiện sự tín nhiệm mà đông đảo các quốc gia thành viên Liên Hiệp quốc dành cho Việt Nam, có ý nghĩa to lớn về nhiều mặt.
Điều này cho thấy sự ghi nhận, đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với chính sách, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong công cuộc đổi mới toàn diện, trong đó có việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát huy dân chủ và bảo đảm ngày càng tốt hơn các quyền của người dân.
- Vậy trong sửa đổi Hiến pháp hiện nay và hoàn thiện luật pháp tới đây, chúng ta tiếp tục quan tâm vấn đề nhân quyền như thế nào?
Trong sửa đổi Hiến pháp, vấn đề quyền con người được chú trọng theo hướng vừa thể hiện chính xác hơn chức năng cơ bản của Hiến pháp trong việc ghi nhận, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời hiến định một số nguyên tắc và quyền con người cụ thể trong các công ước quốc tế về nhân quyền mà Việt Nam là thành viên. Việc Việt Nam trúng cử là thành công to lớn của công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, phản ánh vị thế và uy tín ngày càng cao của đất nước trên trường quốc tế. Thành công này không đến một cách ngẫu nhiên, nó thể hiện thế và lực của đất nước đang ngày một vững chắc hơn, là sự tiếp nối của những thành công của Việt Nam trong ASEAN, APEC, ASEM, của việc cộng đồng quốc tế ủng hộ Việt Nam đăng cai Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới năm 2015 và hội nghị cấp cao APEC năm 2017.
- Vậy giai đoạn tới, chúng ta sẽ hành động như thế nào để khẳng định vai trò, trọng trách là thành viên đóng góp vào công việc chung của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc?
Với tinh thần đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện, trong ba năm tới, với tư cách là thành viên Hội đồng Nhân quyền, Việt Nam sẽ tham gia tích cực và chủ động đóng góp vào công việc chung của Hội đồng, bám sát quan điểm, chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước ta về quyền con người và các định hướng lớn trong chính sách đối ngoại của ta, đồng thời thực hiện tốt các nghĩa vụ và cam kết của một quốc gia thành viên Hội đồng Nhân quyền và thành viên Liên Hiêp quốc. Ta cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên nhằm tăng cường đóng góp trên tinh thần xây dựng và có trách nhiệm vào các vấn đề nhân quyền mà cộng đồng quốc tế quan tâm, tích cực thúc đẩy đối thoại, hợp tác quốc tế và việc tiếp cận các vấn đề nhân quyền một cách cân bằng, tổng thể và toàn diện, đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền và các cơ chế khác của Liên Hiệp quốc về nhân quyền.
Là một quốc gia thành viên, chúng ta sẽ có điều kiện đề cao quan điểm, lập trường, chính sách, luật pháp, chia sẻ các kinh nghiệm thành công của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền con người, đặc biệt về xây dựng Nhà nước pháp quyền, tăng cường vai trò của Quốc hội, cải cách tư pháp, thực tế tôn trọng và đảm bảo các quyền con người về kinh tế, xã hội, văn hóa và dân sự, chính trị tại Việt Nam, kết quả tích cực về xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh lương thực, an sinh xã hội, thực hiện tốt các mục tiêu Thiên niên kỷ về phát triển, qua đó góp phần phản bác các thông tin sai lệch về tình hình dân chủ, nhân quyền tại Việt Nam. Ta cũng có thêm điều kiện tranh thủ những kinh nghiệm quốc tế phù hợp.
Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Trần Văn Hằng: Qua đối thoại, thế giới ngày càng hiểu rõ về nhân quyền ở Việt Nam
Khi làm việc với đoàn nghị sĩ Nghị viện châu Âu, ông Trần Văn Hằng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội nói rằng, “chúng tôi sẵn sàng tạo mọi điều kiện để các ngài đi tìm hiểu thực tế tình hình nhân quyền ở Việt Nam”. Sau khi các đề nghị của họ được đáp ứng, trong bữa cơm chia tay, một nghị sĩ nói với ông Hằng: “chứng kiến những tiến bộ về quyền con người ở Việt Nam, bây giờ tôi rất thấm thía câu nói của các bạn “trăm nghe không bằng một thấy”...
Ông Trần Văn Hằng cho rằng, việc Việt Nam được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc với số phiếu cao thể hiện sự tín nhiệm cũng như vị trí, vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế.
- Thưa ông, là thành viên chính thức của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc, chúng ta sẽ đóng góp tiếng nói của mình như thế nào về nhân quyền trên bình diện quốc tế?
Vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp quốc, chúng ta có tiếng nói quan trọng trong việc xác định và làm cho thế giới hiểu rõ hơn về quyền con người ở mỗi quốc gia, khu vực được thể hiện như thế nào, đặc biệt để hiểu rõ hơn quyền con người ở Việt Nam. Bởi hiện nay, nhận thức, hiểu biết về quyền con người nói chung còn những khác nhau. Chúng ta góp phần làm thế giới hiểu rõ hơn, từ đó có nhận thức, cách nhìn về quyền con người ở Việt Nam khách quan, đầy đủ. Chúng ta là thành viên thì có quyền phát biểu, nêu chính kiến cũng như chứng minh bằng hành động, bằng thực tiễn.
- Việc cần làm tới đây về mặt lập pháp là gì, thưa ông?
Khi chúng ta đã là thành viên chính thức, để phát huy được vai trò thì một trong những vấn đề hiện nay là sau khi Quốc hội thông qua Hiến pháp 1992 sửa đổi (trong đó có chương về quyền con người, quyền công dân), cần cụ thể hóa ở các luật. Quyền con người nêu trong Hiến pháp như quyền sống, lao động, học hành... Trong chương trình xây dựng luật của Quốc hội năm tới cũng sẽ thông qua nhiều luật để cụ thể hóa vấn đề này. Từ đó, các cấp, các ngành phải nỗ lực phấn đấu để cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, đảm bảo các quyền công dân, quyền con người.
- Thời gian qua, khi Việt Nam có đơn ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền, nhiều thế lực đã tìm cách chống phá, tung tin thất thiệt về vấn đề nhân quyền ở Việt Nam. Trong hoạt động ngoại giao, chúng ta đã làm gì để quốc tế hiểu rõ hơn về tình hình thực tế, không bị các thông tin “hỏa mù” bên ngoài gây rối?
Vừa qua, các thế lực thù địch, phản động hoạt động ráo riết để tẩy chay, dựng lên nhiều vụ việc vu cáo, xuyên tạc Việt Nam vi phạm nhân quyền. Khi chúng ta ứng cử, nhiều thế lực tung lên mạng các phỏng vấn, hình ảnh cắt ghép nhằm kích động chống phá, làm giảm uy tín của ta. Tuy nhiên, những tiếng nói đó là lạc lõng, đơn độc, không đúng sự thật. Trong bối cảnh đó, chúng ta đã tạo điều kiện để các đoàn ngoại giao, tổ chức quốc tế tới Việt Nam tìm hiểu sự thật. Các đoàn quốc tế, nhất là đối thoại về nhân quyền mà chúng ta thực hiện với Mỹ và nhiều nước, tổ chức Châu Âu. Họ đã vào Việt Nam, đối thoại và tìm hiểu thực tế, từ đó khẳng định rằng, vấn đề nhân quyền ở Việt Nam đảm bảo, có tiến bộ vượt bậc. Vì thế, tại cuộc bỏ phiếu, chúng ta đạt số phiếu rất cao.
Trước lúc ta vào Hội đồng Nhân quyền, do thiếu thông tin, đúng là có những tổ chức, cá nhân nhận thức không đúng về Việt Nam. Nhưng thực tế đối thoại nhân quyền hằng năm của ta rất tích cực, mở rộng cửa, sẵn sàng đối thoại chứ không có e ngại gì. Qua đối thoại trực tiếp họ mới nhận thức được rằng, giữa những thông tin nhận được ở bên ngoài với thực tiễn nhân quyền ở Việt Nam đã có sai lệch, không có vi phạm nhân quyền như thông tin sai lệch trên mạng.
Ta đã vào Hội đồng còn có thuận lợi trong tăng cường đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thương mại vì nhiều thế lực thường vin cớ nhân quyền để cản trở, gây khó khăn trong quan hệ hợp tác quốc tế của ta. Nhiều cái rõ như ban ngày mà họ vẫn cố tình nói khác. Chính việc ta được tín nhiệm cao, trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền cũng là đòn đánh mạnh vào các đối tượng lâu nay luôn vu cáo, chống phá, cố tình bôi nhọ, vu cáo ta vi phạm nhân quyền. Từ đó để họ thấy rằng, những vu cáo đó là không có giá trị, thực tiễn vẫn luôn khách quan.
- Lần đầu tham gia Hội đồng Nhân quyền, liệu chúng ta có khó khăn gì khi khẳng định tiếng nói của mình, thưa ông?
Hoạt động của tổ chức nhân quyền không phân biệt nước lớn, nước bé mà vấn đề cơ bản là chính sách các nước đó làm sao bảo đảm quyền con người được bình đẳng, được tôn trọng và bảo vệ. Dù nước lớn hay nước bé cũng vậy, đều lấy mục tiêu bảo vệ quyền con người hàng đầu, nếu nước lớn mà vi phạm về nhân quyền, không bảo vệ được công dân của mình thì cũng không thể có tiếng nói được. Ta đã tuyên bố là thành viên có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế, chúng ta tiếp tục đấu tranh, có tiếng nói để không chỉ ở Việt Nam mà ở các quốc gia trên thế giới, làm sao bảo đảm quyền con người.
- Từng làm việc với các tổ chức quốc tế vào Việt Nam tìm hiểu nhân quyền, ông có suy nghĩ gì về vấn đề đối thoại?
Ta luôn sẵn sàng. Từ trước tới nay, trong các hoạt động ngoại giao, chúng tôi luôn mời họ vào Việt Nam để đối thoại, tìm hiểu một cách khách quan, thẳng thắn để hiểu rõ hơn. Chứ ở bên nước họ, rồi nghe luận điệu trên mạng internet, mạng này đưa tin, mạng kia đưa tin thì nhiều khi thấy kinh khủng lắm. Chúng ta mở nhiều đối thoại. Quốc hội cũng vậy, vừa rồi mở nhiều cuộc đối thoại, như với Nghị viện châu Âu. Qua đó, họ nói rằng quả thực qua đối thoại hiểu rõ hơn, chứ trên internet dễ hiểu nhầm. Khi họ vào đây, chúng tôi cũng sẵn sàng tạo điều kiện cho đi tìm hiểu các địa phương. Hôm chia tay đoàn nghị sĩ Nghị viện Châu Âu, tôi hỏi, các ngài thấy thế nào, họ trả lời, quả thực chứng kiến những tiến bộ về quyền con người ở Việt Nam, người ta có câu “trăm nghe không bằng một thấy”, các ngài nói câu ấy, giờ tôi mới hiểu, mới tâm đắc...
