Những mảnh ghép ký ức trở về giữa lòng thành phố
Chương trình tọa đàm - cầu truyền hình “Tìm lại tên Anh” do Đài Phát thanh và Truyền hình TP Hồ Chí Minh (HTV) phối hợp cùng Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Công an TP Hồ Chí Minh tổ chức, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) và hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.
Chương trình được kết nối từ điểm cầu chính tại Nhà hát HTV đến 5 điểm cầu mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc: Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh), Đặc khu Côn Đảo, Nghĩa trang Liệt sĩ Cao Lãnh (Đồng Tháp), Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát (Tây Ninh) và xã Phước Giang (Quảng Ngãi).
Đến dự chương trình có các đồng chí lãnh đạo Thành ủy, Bộ Tư lệnh, Công an TP Hồ Chí Minh cùng đại diện các sở, ban, ngành, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, cựu chiến binh và đông đảo thân nhân liệt sĩ.
Thế nhưng, có lẽ khoảnh khắc khiến bầu không khí lắng đọng và xúc động nhất chính là tại điểm cầu Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng - nơi vừa diễn ra những ngày khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đầy gian khó.
Gần 60 năm trước, trong thời điểm ác liệt của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, người chiến sĩ trẻ Huỳnh Văn Quên đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Khi lên đường, ông để lại người vợ mới hứa hôn - bà Nguyễn Thị Lệ. Suốt chừng ấy năm, bà Lệ chọn ở vậy, trọn đạo dâu con, gìn giữ tình yêu và lời hẹn năm xưa.
Năm 1977, gia đình nhận giấy báo tử. Đến năm 2013, tấm Bằng Tổ quốc ghi công mới được đưa về cho gia đình. Nhưng suốt hàng chục năm qua, trên bàn thờ gia đình vẫn chưa có di ảnh của Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Không một tấm hình kỷ niệm, gia đình đành đặt tấm Bằng Tổ quốc ghi công lên vị trí trang trọng nhất để hương khói, nhớ thương.
Điều kỳ diệu đã đến trong những ngày đầu tháng 7/2026. Khi các lực lượng chức năng tổ chức tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng, một trong năm bộ hài cốt đầu tiên quy tập được đã phát hiện kèm cuốn sổ tay ghi quyết định cán bộ mang tên đồng chí Huỳnh Văn Quên. Ngay lập tức, cuộc “chạy đua” xác minh ADN và thu thập thông tin được Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh triển khai khẩn trương.
Trong thời gian chờ đợi kết quả đối sánh ADN cuối cùng, sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Công an TP Hồ Chí Minh cùng Nhóm phục dựng ảnh thiện nguyện TeamLee đã tái hiện lại chân dung người liệt sĩ từ những mảnh ký ức mờ phai.
"Ba với má yên tâm, anh Hai đã về..." - Lời thầm thì nghẹn ngào của ông Huỳnh Văn Nhỏ (em trai liệt sĩ) khi nhận tin khiến những người chứng kiến không khỏi xót xa.
Tối 23/7, giữa không gian trang nghiêm của chương trình, Thiếu tướng Vũ Văn Điền, Tư lệnh Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh đã trân trọng trao tận tay bà Nguyễn Thị Lệ bức di ảnh Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên vừa được phục dựng.
Đôi bàn tay nhăn nheo của người phụ nữ gần 80 tuổi run run ôm chặt lấy bức ảnh. Nhìn gương mặt trẻ trung, kiên cường của người chồng sau gần một đời người mong ngóng, bà Lệ bật khóc nức nở. Những giọt nước mắt tủi hờn, nhớ thương và cả hạnh phúc vỡ òa sau gần 60 năm chờ đợi. Hàng trăm đại biểu, chiến sĩ và khán giả có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng cũng không kìm được nước mắt. Đó không chỉ là giọt nước mắt thương cảm, mà là sự xúc động sâu sắc trước một tình yêu thủy chung, một sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại.
Những bước chân không mỏi trên hành trình tri ân
Câu chuyện của gia đình Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên chỉ là một trong rất nhiều điểm chạm cảm xúc tại cầu truyền hình “Tìm lại tên Anh”. Qua từng thước phim tài liệu, những cuộc trò chuyện trực tiếp, khán giả đã được thấu hiểu những gian khổ, trăn trở của lực lượng làm nhiệm vụ quy tập.
Tại điểm cầu Lê Thị Riêng, Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội K74 (Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh) nghẹn ngào chia sẻ về chặng đường 20 ngày đêm kiên trì đào xới, bóc tách từng lớp đất đá. Bác sĩ quân y Trần Văn Bản cũng kể lại nỗi trăn trở khi đối mặt với khu vực mộ tập thể, nơi rễ cây cổ thụ qua hàng chục năm đã đan xen, ôm chặt lấy từng phần hài cốt.
"Mỗi thao tác phải cẩn trọng từng chút một. Chúng tôi hiểu rằng, phía sau từng mẩu xương, từng kỷ vật là hình ảnh những người mẹ tuổi đã cao, lưng còng, đau đáu mong con trở về. Niềm mong mỏi ấy là mệnh lệnh từ trái tim, tiếp thêm sức mạnh cho cán bộ, chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn", bác sĩ Trần Văn Bản xúc động nói.
Tính đến nay, chỉ sau một thời gian ngắn triển khai cao điểm, các Đội K71, K72, K73, K74 đã quy tập được 101 hài cốt liệt sĩ và 2 mộ tập thể. Đồng thời, chương trình phục dựng di ảnh miễn phí do Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp thực hiện đã tiếp nhận gần 500 tấm ảnh, phục dựng hoàn thành 150 bức. Trong đó, 54 bức ảnh đợt 1 đã được trao tận tay các gia đình vào sáng 23/7, và 10 bức ảnh chân dung tiếp theo được trao trực tiếp ngay trên sóng truyền hình.
Một nét mới mang tính đột phá được khẳng định tại chương trình là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và công nghệ giám định ADN hiện đại trong "Chiến dịch 500 ngày đêm".
Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đây là cuộc đua với thời gian nhằm trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đáp ứng niềm khắc khoải của hàng ngàn gia đình.
Đặc biệt, việc chính thức ra mắt chuyên trang đa nền tảng “Tìm lại tên Anh” của Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh không chỉ là nơi lưu trữ dữ liệu truyền thông mà còn mở ra không gian kết nối rộng lớn. Bất kỳ người dân, cựu chiến binh nào có thông tin về đồng đội, phần mộ liệt sĩ đều có thể dễ dàng tương tác, cung cấp dữ liệu cho cơ quan chức năng.
Có những cuộc đoàn viên không cần lời nói, chỉ cần một ánh mắt nhìn lại di ảnh người thân đã khiến trái tim vỡ òa. Chương trình cầu truyền hình “Tìm lại tên Anh” đã khép lại, nhưng thông điệp về lòng biết ơn, trách nhiệm và nghĩa tình nhân văn vẫn tiếp tục lan tỏa sâu rộng.
Những bức ảnh được hồi sinh, những hài cốt được quy tập không chỉ làm vơi bớt nỗi đau của các gia đình liệt sĩ, mà còn là lời nhắc nhở thiêng liêng đối với thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập. Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang tiếp diễn, và hành trình đưa các Anh trở về với đất mẹ, với gia đình bằng chính tên tuổi của mình sẽ không bao giờ dừng lại.
