Thời gian qua, nhiều địa phương thiếu một số loại vaccine tiêm chủng mở rộng, đặc biệt là vaccine 3 trong 1 DPT (phòng bệnh bạch hầu - ho gà - uốn ván); vaccine 5 trong 1 (phòng bệnh viêm gan B, bạch hầu, ho gà, uốn ván và phòng bệnh viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib). Việc bảo đảm có vaccine sớm nhất là một nhiệm vụ cấp bách, ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân.
Theo GS.TS Phan Trọng Lân, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), thiếu vaccine 3 trong 1 DPT chủ yếu là trẻ đến lịch tiêm mũi 4.
Còn thiếu vaccine 5 trong 1, các bệnh tác động nhất là viêm gan B, ho gà và bạch hầu. Tuy nhiên, Việt Nam là nước có tỷ lệ tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ sơ sinh cao. Đối với bạch hầu và ho gà, năm 2022 đã tiêm vaccine 5 trong 1 là một trong những vaccine có tỷ lệ tiêm cao nhất so với vaccine trong Tiêm chủng mở rộng, nghĩa là đã tiêm 90,6%.
Ước tính khoảng hơn 200 nghìn trẻ chưa được tiêm vaccine. Tuy nhiên, đối với bệnh truyền nhiễm, ngoài vũ khí duy nhất là vaccine, giai đoạn này, đối với bệnh ho gà và bạch hầu, tăng cường các biện pháp giám sát phát hiện bệnh sớm là rất quan trọng.
"Viện Vệ sinh dịch tế Trung ương đã có hướng dẫn tiêm bù, đặc biệt chú trọng vùng lõi như 21 tỉnh miền núi đã có kế hoạch tiêm bù đầy đủ. Thời điểm này, cán bộ y tế sẽ rất vất vả, nhưng chính vất vả trong giám sát, phát hiện mới thấy được lợi ích tiêm chủng", GS Phan Trọng Lân nói.
Trả lời về vấn đề thiếu vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, trong dự thảo Nghị quyết liên quan đến y tế cơ sở, y tế dự phòng, phòng chống COVID-19, Bộ Y tế cũng đã làm việc với Ủy ban Xã hội của Quốc hội, ban giám sát thống nhất đưa vào nội dung dự thảo Nghị quyết vấn đề liên quan đến việc tiếp tục bố trí ngân sách trung ương để tiếp tục thực hiện chương trình Tiêm chủng mở rộng, đảm bảo một cách hiệu quả, thống nhất trên toàn quốc.
"Với nghị quyết này của Quốc hội, việc triển khai chương trình Tiêm chủng mở rộng năm nay và những năm sau cũng sẽ không gặp phải những vướng mắc nữa. Để triển khai thực hiện được nội dung này, Bộ Y tế đã chủ động báo cáo với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Ngay sau đó, Thủ tướng đã giao cho Bộ Tài chính xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ bổ sung kinh phí từ nguồn ngân sách dự phòng năm 2023 cho Bộ Y tế để mua vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, triển khai thực hiện trong toàn quốc. Hiện dự thảo nghị quyết này đã xây dựng xong và đang được trình xin ý kiến Chính phủ, rất mong được ban hành trong thời gian tới", Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết.
Bộ Y tế hiện đã phối hợp với 63 tỉnh, thành phố rà soát số lượng nhu cầu, rà soát số lượng vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng để có kế hoạch bổ sung kịp thời. Với 9 loại vaccine sản xuất trong nước, đặc biệt là vaccine 3 trong 1, khi có tiền triển khai mua ngay. Ngoài thiếu vaccine 5 trong 1 và 3 trong 1, còn các vaccine khác không thiếu, vẫn tổ chức tiêm ở tuyến xã.
"Hiện các đơn vị liên quan đã xây dựng xong các phương án giá, Bộ Y tế thành lập 2 tổ thẩm định giá và gửi sang Bộ Tài chính, để thẩm định sớm theo quy định. Trên cơ sở đó làm căn cứ với các vaccine đặt hàng, vaccine nào phải đàm phán giá cũng đã giao cho các đơn vị triển khai theo đúng quy định. Trước khi mua được vaccine theo ngân sách nhà nước, Bộ Y tế vẫn sẽ tiếp tục nỗ lực làm việc với các đối tác để tìm kiếm nguồn hỗ trợ vaccine", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói.
Theo bà Lan, đến thời điểm này, Tổ chức Y tế thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương, Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc đã quyết định sẽ hỗ trợ khẩn cấp cho Việt Nam khoảng hơn 200.000 liều vaccine 5 trong 1 cho trẻ em, cùng với nguồn tài trợ trong nước khoảng hơn 65.000 liều.
Bộ Y tế sẽ ưu tiên vùng sâu, vùng xa, những nơi trẻ em khó có khả năng tiếp cận được với các nguồn vaccine dịch vụ. Hiện nay, các đơn vị của Bộ đang tiến hành các thủ tục tiếp nhận nguồn viện trợ. Hiện Bộ Y tế vẫn đang tiếp tục cố gắng giải quyết vấn đề này.
Do đâu thiếu vaccine sởi, bạch hầu? 
Nếu thiếu vaccine để xảy ra hậu quả, Bộ trưởng Bộ Y tế phải chịu trách nhiệm 
