Tại văn bản Thông báo kết luận của Bộ trưởng ký ngày 28/3, Bộ VH, TT&DL cũng nêu rõ: Việc có phát ấn sau thời điểm nêu trên hay không, đề nghị tỉnh Nam Định chỉ đạo Sở VH, TT&DL, UBND TP Nam Định phối hợp với Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo, lấy ý kiến các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học rồi trình UBND tỉnh và Bộ xem xét. Bởi căn cứ vào một số nghiên cứu thì từ xưa có tục lệ khai ấn, nhưng việc phát ấn rộng rãi như hiện nay vẫn chưa tìm thấy tư liệu đáng tin cậy nào ghi chép.
Quyết định này được nhiều người đồng tình, bởi không chỉ cảnh chen lấn, tranh cướp ấn làm mất mỹ quan, mà điều quan trọng là một nét văn hóa truyền thống bình thường đang bị biến dạng, thậm chí, đẩy lên thành thương mại hóa. Số lượng ấn bán ra ngày càng tăng, riêng năm nay, có khoảng 15.000 ấn được in, chưa kể số ấn giả cũng phát hành, đã phần nào nói được điều này.
Theo báo cáo của UBND TP Nam Định, lễ khai ấn đền Trần năm 2011 còn nhiều điều gây bức xúc dư luận, do lượng du khách về dự quá đông, phương tiện giao thông nhiều, một số đơn vị, hộ dân tự thu phí trông coi phương tiện cao hơn quy định nhiều lần; các điểm phát ấn không phù hợp, gây tình trạng chen lấn, tạo sơ hở cho kẻ gian hoạt động...
Trước sự lên tiếng của báo chí xung quanh việc phát ấn đền Trần từ nhiều năm nay, Bộ VH, TT&DL đã lắng nghe ý kiến của nhiều nhà khoa học, cơ quan nghiên cứu. Việc phát ấn đền Trần từng làm nóng một hội nghị do Bộ VH, TT&DL tổ chức vào tháng 6/2010 với nhiều ý kiến của các nhà khoa học và các nhà văn hóa.
Giữa năm 2010, sau khi Hội đồng giám định cổ vật của Bộ VH, TT&DL kết luận chiếc ấn đền Trần ở Thái Bình là ấn "dởm", Cục Di sản cũng đã có văn bản đề nghị Bộ "tăng cường công tác quản lý việc sử dụng ấn triện in trên các sản phẩm bán, tặng cho khách… và cần phải thẩm định một số quả ấn đang được sử dụng trong các di tích ở Nam Định, Hải Dương, Phú Thọ, để đảm bảo sự tôn nghiêm". Ngay sau đó, Nghị định 75 có hiệu lực từ 1/9/2010 cũng cấm các hành vi xin xăm, xin ấn, xóc quẻ, yểm bùa….
Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử đã chỉ ra sự biến nghĩa của việc phát ấn ở đền Trần. GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Viện trưởng Viện Việt Nam học và phát triển, Phó Chủ tịch Hội KHLS Việt Nam, cho biết: Ông từng là Tổng chủ biên cuốn sách về Nam Định, nên đã dành thời gian nghiên cứu sâu về triều Trần và thấy rằng, việc khai ấn Thiên Trường vốn chỉ mang ý nghĩa mở đầu một năm mới may mắn, hanh thông, còn cho rằng ban phát bổng lộc, thưởng công là quan niệm mới phát sinh khoảng chục năm trở lại đây. Hơn nữa, ban đầu chỉ có 7 làng tham gia lễ khai ấn, chứ không có quy mô như bây giờ.
GS.TS Nguyễn Quang Ngọc cũng bày tỏ quan điểm: Các lễ hội sẽ có biến đổi, nhưng phải dựa trên cái gốc lịch sử vững chắc, nếu không sẽ thành ra xuyên tạc lịch sử, xuyên tạc lễ hội, làm mất đi giá trị văn hóa Việt Nam và "cổ vũ cho những mê lầm".
Từ việc nghiên cứu lịch sử, các nhà khoa học khẳng định: việc các đơn vị hành chính thời phong kiến phong ấn trước Tết và khai ấn sau Tết, chỉ để đánh dấu thời điểm nghỉ Tết và ngày bắt đầu hoạt động trở lại, là chuyện hoàn toàn bình thường, không bao hàm ý nghĩa của việc phong chức hay ban lộc.
Đến thời Minh Mạng, lễ khai ấn có đóng một số ấn, mà theo TS. Nguyễn Xuân Diện, Phó giám đốc Thư viện - Viện Nghiên cứu Hán Nôm, thì chỉ có 9 cái và diễn ra trong phạm vi hẹp của con cháu họ Trần, nhưng cũng không liên quan gì đến chuyện chức tước.
Bên cạnh nhiều ý kiến đề nghị bỏ hẳn việc phát ấn, một số ý kiến lại cho rằng, việc phát ấn đã mang nét văn hóa riêng ở thành Nam, khi thông qua buổi lễ, người dân có dịp thể hiện lòng thành kính tổ tiên. Lễ hội khai ấn ở đền Trần đã mang tầm quốc gia, nên chăng, lá ấn sẽ được coi như một sản phẩm du lịch văn hóa của
| TS. Nguyễn Hồng Kiên - Viện Khảo cổ học Việt Nam, cũng khẳng định: Cả 2 bộ "Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử Thông giám Cương Mục" đều không chép gì về cái gọi là "lễ khai ấn", cũng không có việc "sau chiến thắng quân Nguyên - Mông lần thứ nhất, vào ngày 14 tháng Giêng, vua Trần mở tiệc chiêu đãi tại phủ Thiên Trường và phong chức cho các quan, quân có công" như có ý kiến. Ngay ở cuốn "Di tích lịch sử văn hóa đền Trần - chùa Tháp tỉnh |
