Trận địa pháo trên đỉnh Tao Phùng
Theo sử liệu, trước nạn hải tặc Mã Lai hoành hành đe dọa việc giao thương bằng đường biển của các thương gia vùng Gia Định, vào năm 1822, vua Gia Long (Nguyễn Ánh) ra chỉ dụ cử ba ông Đội gồm Lê Văn Lộc, Ngô Văn Huyền, Phạm Văn Dinh thống lĩnh 3 đội binh đến Vũng Tàu trừ diệt hải tặc. Sau khi đại phá được đạo quân cướp biển, xác định đây là địa bàn chiến lược mà các tàu thuyền nước ngoài khi muốn cập đất Gia Định đều phải đáo qua nên vua Gia Long cho thiết lập pháo đài Phước Thắng với những khẩu thần công luôn trong tư thế nhả đạn đối với mọi chiến tàu có hành vi xâm phạm hải phận, lãnh thổ.
Ngày 10/2/1859, tức mồng 8 Tết Kỷ Mùi, cách bờ biển Bãi Trước gần 100m, trên độ cao 30m, dưới sự chỉ huy của quan quân nhà Nguyễn, những "ông thần súng" đã có cơ hội khai hỏa khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha do tướng Rigault de Genouilly chỉ huy tấn công vào Nam Kỳ. Trong trận giao tranh với đoàn chiến thuyền của liên quân, Thống chế Trần Đồng, Tổng chỉ huy lực lượng Thủy - Lục quân đã hy sinh anh dũng.
Tư liệu của Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết, nhằm tạo hành lang an toàn tuyệt đối cho cửa ngõ vùng Đông Nam Bộ, Pháp cho xây dựng tuyến phòng thủ kéo dài từ Tây - Bắc sang Đông -
Riêng trận địa pháo Tao Phùng, do phải quản lý vùng biển Phước Tỉnh, Long Hải, vùng biển Đông và Nam Vũng Tàu rộng lớn nên được Pháp bố trí thành 3 ụ để có thể "quán xuyến" tàu thuyền ở các hướng.
Chứng nhân vĩnh cửu của sức mạnh Việt
Đến Vũng Tàu, chúng tôi không bỏ lỡ cơ hội tham quan những khẩu đại pháo gắn liền với nhiều trận đánh hiển hách và chiến thắng vang danh của thế hệ cha ông kiên cường, quả cảm. Đường lên thăm trận địa pháo đẹp như tranh vẽ. Chinh phục được con đường bậc thang hàng trăm bậc, sau khi chiêm ngưỡng ngọn hải đăng có từ năm 1870 vẫn ngày đêm tỏa sáng hướng dẫn các tàu thuyền định vị và bức tượng chúa Kitô cao 32m, rồi chúng tôi cũng được tận mắt chiêm ngưỡng các khẩu đại pháo, mỗi khẩu có trọng lượng gần 2 tấn đang ghếch nòng về phía biển.
Gắn với bệ đỡ cố định, nhờ hệ thống bánh răng cưa nên các khẩu pháo có thể quay tròn và nâng tầm bắn cao thấp, trên thân các khẩu pháo đều ghi rõ các ký hiệu như kiểu dáng, năm sản xuất, kích cỡ nòng súng, khẩu độ, trọng lượng pháo, phân hiệu của đội... Ẩn dưới hệ thống công sự bê tông cốt thép là tấm bảng: "Di tích lịch sử (trận địa pháo Núi Nhỏ) được xây dựng cuối thế kỷ XIX, hoàn thành năm 1905, công trình quân sự trong hệ thống phòng thủ chiến lược của Pháp tại Vũng Tàu".
Không chỉ vang danh trên đất Việt, trận địa pháo cổ ở Vũng Tàu còn được nhiều du khách phương Tây biết đến. Chị Thanh Minh, hướng dẫn viên Công ty Du lịch Lửa Việt, tự hào cho biết: "Với hệ thống trận địa pháo này, hết Pháp rồi Mỹ đoán chắc đây là pháo đài bất khả xâm phạm có thể quán xuyến toàn bộ cửa biển Vũng Tàu và đã phải trả giá đắt cho sự ngạo mạn đó. Bao thế hệ cha ông với ý chí quật khởi, kiên cường đã khiến pháo đài bất khả xâm phạm ấy trở thành bình địa, là chứng nhân sống động cho các cuộc tiến công ngoan cường, mưu trí của những người con Bà Rịa - Vũng Tàu nói riêng, cả nước nói chung".
Xác định giá trị văn hóa, lịch sử của trận địa pháo cổ, vào ngày 18/1/1993, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Việt Nam) đã xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia cần được bảo vệ nghiêm ngặt cho "Bộ sưu tập vũ khí cổ lớn nhất Đông Dương" kể trên.
Chiều Vũng Tàu, nhiều du khách rời trận địa pháo cổ và rảo bước trên đường Hạ Long, con đường đẹp nhất Vũng Tàu, mà lòng trào dâng niềm tự hào dân tộc. Đường về, chúng tôi nhớ mãi tâm tình của chị Laura, một du khách đến từ xứ Nữ thần tự do sau khi tham quan trận địa pháo: "Các bạn Việt
