Đột phá thể chế và cơ chế tài chính cho công nghệ chiến lược
Tại buổi họp báo, Bộ KH&CN đã thông tin về những bước tiến lớn trong công tác hoàn thiện thể chế. Đáng chú ý, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ với tỷ lệ tán thành đạt 100% đại biểu có mặt. Trong tháng 8, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 8 Quyết định và Bộ KH&CN ban hành theo thẩm quyền 3 Thông tư. Điển hình là Quyết định số 1483/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia tập trung cho công nghệ chiến lược và Quyết định số 1493/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình KH&CN và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.
Đặc biệt, Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN quy định cơ chế tài chính mới đối với nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ chiến lược đã mang lại những chuyển dịch chính sách cốt lõi. Cơ chế mới hướng tới việc quản trị theo mốc kết quả (Go/No-Go), chấp nhận rủi ro khách quan của hoạt động R&D có kiểm soát, đồng thời nâng mức thù lao tối đa lên tới 150 triệu đồng/tháng cho Chủ nhiệm nhiệm vụ và lên tới 300 triệu đồng/tháng đối với vị trí Tổng công trình sư hoặc chuyên gia đặc biệt được thu hút theo cơ chế thị trường. Ngân sách Nhà nước cũng sẽ hỗ trợ tối đa từ 70% đến 100% kinh phí thực hiện tùy theo tính chất công nghệ và mức độ rủi ro.
Một trong những nội dung trọng tâm được giới thiệu tại họp báo là Khung kiến trúc tổng thể Quốc gia số phiên bản 1.0. Đây được ví như "bản thiết kế tổng thể" nhằm giải quyết triệt để tình trạng đầu tư phân tán, dữ liệu chưa liền mạch và hiệu quả khó kiểm chứng của các hệ thống số rời rạc trước đây.
Khung kiến trúc thiết lập chuẩn chung cho toàn hệ thống chính trị dựa trên cấu trúc 4 lớp và 4 thành phần xuyên suốt, tuân thủ triệt để nguyên tắc "Dữ liệu là trung tâm" (Data-centric) và "Ưu tiên trí tuệ nhân tạo" (AI First) ngay từ khâu thiết kế. Theo quy định, các cơ quan, tổ chức có thời hạn không quá 6 tháng để hoàn thành việc xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật và ban hành Khung kiến trúc số của riêng đơn vị mình.
Phát động Giải thưởng "Sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam" năm 2026
Cũng tại buổi họp báo, Bộ KH&CN đã chính thức công bố và phát động Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam” năm 2026. Đây là năm thứ bảy giải thưởng uy tín này được tổ chức, nhằm tôn vinh các sản phẩm công nghệ số xuất sắc được nghiên cứu, thiết kế, sáng tạo và sản xuất tại Việt Nam nhằm giải các bài toán trong nước và vươn ra quốc tế.
Giải thưởng năm 2026 bao gồm 8 hạng mục đánh giá độc lập, bao phủ toàn diện các lĩnh vực then chốt như: công nghiệp và xây dựng; nông nghiệp, tài nguyên và môi trường; giao thông vận tải, bưu chính và logistics; giáo dục, y tế, văn hóa và xã hội; tài chính, ngân hàng, thương mại và dịch vụ; sản phẩm cho thị trường nước ngoài; sản phẩm trí tuệ nhân tạo xuất sắc; và sản phẩm công nghệ số tiềm năng xuất sắc (chỉ áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ hoặc khởi nghiệp)
Ban tổ chức bắt đầu nhận đăng ký sơ bộ từ ngày 28/8 đến ngày 28/9/2026 và nhận hồ sơ chính thức đến hết ngày 15/10/2026 qua Cổng thông tin điện tử: giaithuongmakeinvietnam.mst.gov.vn. Lễ công bố và trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 11 hoặc tháng 12 năm 2026 trong khuôn khổ Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam.
Việt Nam ghi nhận hiện có 968 doanh nghiệp KH&CN. Doanh thu lĩnh vực công nghiệp công nghệ số ước đạt 680.586 tỷ đồng (tăng 36% so với cùng kỳ năm 2025), kim ngạch xuất khẩu hàng hóa công nghệ số ước đạt 22,4 tỷ USD (tăng 41%).
Tỷ lệ sử dụng địa chỉ Internet thế hệ mới IPv6 của Việt Nam đạt 66%, tiếp tục đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á và đứng thứ 7 trên toàn cầu. Trong tháng, Bộ KH&CN đã tiếp nhận 18.348 đơn sở hữu công nghiệp (tăng 30,1% so với cùng kỳ năm trước) và cấp 8.473 văn bằng bảo hộ