Tại tờ trình dự thảo thông tư, Bộ Công an cho biết, Quốc hội Khóa XIV đã thông qua Luật Thi hành án hình sự, có hiệu lực từ ngày 1/1/2020. Để hướng dẫn thực hiện Luật Thi hành án hình sự, ngày 18/2/2020, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành Thông tư số 17/2020/TT-BCA ban hành Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân (Thông tư số 17). Đây là cơ sở chính trị, pháp lý, là công cụ quan trọng để điều tiết, quản lý, tổ chức các hoạt động trong công tác quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo, thực hiện chế độ, chính sách đối với phạm nhân, đảm bảo giữ vững trật tự, kỷ cương, môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh trong trại giam, trại tạm giam, tạo điều kiện cho phạm nhân yên tâm tư tưởng, học tập, lao động cải tạo tiến bộ.
Tuy nhiên, qua gần 6 năm thực hiện, bên cạnh những kết quả đạt được, nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân có các quy định không còn phù hợp, một số nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới và quy định của Luật Thi hành án hình sự đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Chính vì vậy, việc xây dựng Thông tư ban hành Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân sẽ tạo cơ sở pháp lý cụ thể phù hợp và hoàn thiện hơn, giải quyết, khắc phục các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai Luật Thi hành án hình sự và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân.
Dự thảo Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân ban hành kèm thông tư được xây dựng trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp của Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân ban hành theo Thông tư số 17, đồng thời cụ thể hoá các nội dung được quy định trong Luật Thi hành án hình sự, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thi hành án hình sự; sửa đổi, bổ sung những quy định không còn phù hợp, phát sinh khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tổ chức thi hành án hình sự.
Về nội dung, dự thảo Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân gồm quy định chung; quy định về lễ tiết, chỗ nằm, ăn uống, vệ sinh môi trường; quy định về giao tiếp, ứng xử, đồ dùng đưa vào buồng giam; quy định về gửi và sử dụng lưu ký; quy định về lao động và học nghề, học tập, tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, vui chơi giải trí; quy định đối với người đến làm việc, phối hợp tổ chức các hoạt động giáo dục tại cơ sở giam giữ phạm nhân và quy định về trách nhiệm thực hiện, khen thưởng, kỷ luật.
Đảm bảo an toàn cơ sở giam giữ, thực hiện tốt chế độ, chính sách đối với phạm nhân 
Khảo sát một số cơ sở giam giữ tại Thái Nguyên 
