Lãnh đạo đảng Xã hội, Elio Di Rupo, người được dự báo sẽ trở thành Thủ tướng, đã xin rút lui sau sự phản đối của đảng dân tộc chủ nghĩa Liên minh Mới Flamand (N-VA). Nhà vua Bỉ Albert II, rất có cảm mến với ứng cử viên Elio Di Rupo, đã quyết định tạm thời chưa chấp nhận đơn xin rút lui của ông Elio Di Rupo và yêu cầu các quan chức chính trị nước này đến tiếp kiến nhằm tìm ra một lối thoát mới.
Theo giới quan sát, dù gì đi nữa thì đây cũng là một sự kiện đánh dấu sự thụt lùi đáng sợ trong tiến trình tìm kiếm sự bình ổn chính trị tại vương quốc này. Cách nay gần 3 tháng, sau chiến thắng của các đảng dân tộc chủ nghĩa tại vùng Flamand (phía bắc nước Bỉ) trong cuộc bầu cử Quốc hội, các đảng phái chính trị lớn tại đây đã nỗ lực thương thảo nhằm thành lập một chính phủ liên minh, đưa nước Bỉ thoát khỏi cuộc khủng hoảng lòng tin giữa hai cộng đồng sắc tộc và ngôn ngữ suốt từ năm 2007 đến nay. Nhưng giờ, mọi chuyện đều đã trở về điểm xuất phát cách đây gần 3 tháng.
Để hiểu rõ hơn về cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay tại Bỉ, có lẽ cần quay lại lịch sử thành lập quá trình phát triển của vương quốc này. Trước hết phải nói rằng trong lịch sử Vương quốc Bỉ, chưa bao giờ một đảng theo chủ nghĩa dân tộc Flamand lại giành được chiến thắng trong một cuộc bầu cử Quốc hội như đảng N-VA, qua mặt tất cả các chính đảng truyền thống tại nước này.
Theo Eric Corijn, chuyên gia nghiên cứu xã hội học tại Đại học Flamand ở Bruxelles, chủ nghĩa dân tộc Flamand bắt nguồn trước tiên từ một bất công xuất hiện ngay từ lúc thành lập nước Bỉ vào năm 1831. Nhà nước Bỉ thời ấy được hình thành trên hai nền tảng chủ yếu Công giáo và Pháp ngữ, trong lúc đa số dân chúng lại là người nói tiếng Hà Lan. Phải chờ 50 năm sau ngày thành lập nước Bỉ, tiếng Hà Lan mới được công nhận là một trong hai ngôn ngữ hợp pháp của nước này.
Trong lĩnh vực chính trị, chỉ sau khi nguyên tắc phổ thông đầu phiếu được áp dụng tại Bỉ, phong trào dân tộc Flamand mới bắt đầu có thanh thế. Chính tâm trạng uất ức vì bị chèn ép về mặt văn hóa và ngôn ngữ trong gần một thế kỷ đó đã giải thích tính chất cuồng nhiệt của cuộc đấu tranh đang diễn ra tại Bỉ chung quanh đặc quyền ngôn ngữ dành cho người nói tiếng Pháp, nhưng sinh sống tại vùng Flamand ở ngoại vi thủ đô Bruxelles.
Yêu sách thứ hai của vùng Flamand là quyền tự trị rộng rãi mà theo nhiều nhà phân tích là tiền đề dẫn tới độc lập, với hệ quả là chia cắt nước Bỉ. Yêu sách này bắt nguồn từ các biến đổi về kinh tế xã hội trong thời gian từ sau Thế chiến II đến nay.
Việc giáo dục được phổ cập đã cho phép hình thành một tầng lớp ưu tú mới, nói tiếng Hà Lan, rất ác cảm với thành phần gọi là "tư sản người Flamand nhưng chuộng tiếng Pháp", ngôn ngữ thông dụng của giới ưu tú tại Bỉ trong lịch sử. Mặt khác, nếu trước đây, vùng Walloni nói tiếng Pháp, nơi tập trung hầm mỏ và công nghiệp nặng giàu có hơn vùng Flamand nói tiếng Hà Lan, chủ yếu sống nhờ nông nghiệp, thì gần đây, tình thế đã đảo ngược. Vùng công nghiệp nặng già nua phía nam bị lâm vào khó khăn, trong lúc vùng Flamand phía bắc lại vươn lên nhờ công nghiệp nhẹ hiện đại như dệt may, lương thực thực phẩm, sản xuất xe hơi...
Thay đổi về mặt kinh tế đó đã góp phần chia rẽ thêm hai cộng đồng. Nhiều thành phần cực đoan trong số người nói tiếng Hà Lan đã cho rằng, họ đã phải đóng góp quá nhiều vào ngân sách chung của Nhà nước Bỉ để nuôi số người nói tiếng Pháp "ăn bám". Ngược lại thì trong cộng đồng nói tiếng Pháp, có người cho rằng dân vùng Flamand là một "đám ích kỷ".
Trong lần thương thảo lần này, dưới sự cầm trịch của ông Di Rupo, những người nói tiếng Pháp đã chấp thuận một số nhượng bộ như chuyển giao quyền lực của nhà nước về cho các vùng tự quyết, ở nhiều lĩnh vực. Đổi lại, khu vực Flamand phải tăng cường viện trợ cho Bruxelles, thành phố có rất đông người nói tiếng Pháp sinh sống và đang phải đối mặt với khó khăn tài chính nghiêm trọng.
Ngoài ra, các đảng nói tiếng Pháp cũng chấp nhận từ bỏ quyền ngôn ngữ đặc biệt ở các khu vực ven thủ đô. Cuối cùng, ông Di Rupo cũng chấp thuận trên nguyên tắc về việc chịu trách nhiệm tài chính của các vùng, tức là tất cả các vùng không thể đều "sống nhờ" vào sự đóng góp của Flamand.
Nhưng bất chấp những nhượng bộ như trên, đảng N-VA và đảng Công giáo dân chủ Flamand (CD&V) của Thủ tướng mãn nhiệm Yves Leterme, vẫn cho rằng như thế là chưa đủ. Ông Bart De Wever, Chủ tịch đảng N-VA cho rằng, những đề xuất của ông Elio Di Rupo vẫn còn quá mơ hồ và cái chính là chưa đề cập tới sự độc lập của vùng Flamand.
Khi được hỏi về khả năng chia cắt đất nước ra làm hai vùng, vùng nói tiếng Pháp và vùng nói tiếng Hà Lan, ông Bart De Wever tuyên bố: "Chúng ta không nên sợ một cuộc cách mạng". Về phần mình ông Elio Di Rupo cho biết: "Những diễn biến hiện nay trên chính trường Bỉ khiến chúng ta phải nghĩ tới mọi khả năng. Tôi không mong muốn nước Bỉ có một kết cục bị chia đôi. Chính vì lý do này mà các bên cần phải tiếp tục đàm phán".
Người đứng đầu các đảng phái nói tiếng Pháp này cũng nói rằng ông lo sợ một sự hỗn độn chính trị nếu đơn xin rút lui của ông không được nhà vua chấp thuận. Đây là lần thứ hai ông Rupo xin từ chức do không thể thu hẹp nổi bất đồng giữa các chính đảng để thành lập chính phủ liên minh. Trước đó, ông đã xin từ chức khi thấy mình không thể đảm nhiệm được công việc nhà vua giao, song đơn từ chức bị bác và ông được yêu cầu tiếp tục thương lượng để thành lập chính phủ nhằm tháo gỡ bế tắc chính trị hiện nay
