Bài toán khó cho chính quyền Biden năm 2022

Năm đầu tiên đầy thách thức

Nâng cao tỷ lệ người dân được tiêm phòng COVID-19, tạo thêm 6,4 triệu việc làm và giảm tỷ lệ thất nghiệp, tăng lương tối thiểu cho người dân, tăng trưởng kinh tế cũng như lưỡng đảng tại Quốc hội đạt đồng thuận trong việc thông qua dự luật cơ sở hạ tầng, là những thành tựu nổi bật được ông Biden nhấn mạnh tại cuộc họp báo diễn ra ngày 19/1 (giờ địa phương), một ngày trước thời điểm đánh dấu một năm đảm nhiệm cương vị Tổng thống Mỹ của ông.

“Một năm qua đầy rẫy những thách thức nhưng cũng là một năm với những tiến bộ to lớn”, ông Biden nhấn mạnh.

Trong những tuần vừa qua, chính quyền Biden hứng chịu nhiều chỉ trích liên quan đến việc người dân phải xếp hàng dài tại nhiều nơi để được xét nghiệm COVID-19, trong bối cảnh số ca nhiễm và tử vong mới liên quan đến biến thể Omicron vẫn gia tăng. “Omicron vẫn đang là thách thức lớn. Nhưng nó chỉ nên là nguyên nhân của sự lo lắng chứ không phải hoảng sợ. Chúng ta đang làm tất cả những gì có thể, học tập và thích ứng nhanh nhất có thể và chuẩn bị cho tương lai sau đại dịch”, ông Biden nói.

Hiện Mỹ vẫn là nước ghi nhận số ca tử vong vì COVID-19 cao nhất thế giới, với hơn 845.000 ca, theo số liệu của Đại học Johns Hopkins. Tuy vậy, Tổng thống Biden vẫn khẳng định “tình hình sẽ trở nên tốt hơn” và Mỹ “đang tiến đến giai đoạn mà COVID-19 không còn quá ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật của người dân”.

Trong một nỗ lực hỗ trợ phòng dịch mới nhất, chính phủ Mỹ ngày 20/1 tuyên bố sẽ cung cấp miễn phí 400 triệu khẩu trang N95 từ kho dự trữ quốc gia cho người dân từ tuần sau.

Nhiều lời hứa trong chiến dịch tranh cử cũng đã được thực hiện, nhiều dự luật quan trọng đã được thông qua trong năm đầu tiên ông Biden nắm quyền, trong đó phải kể đến dự luật cứu trợ đại dịch lên tới 1.900 tỷ USD và dự luật cơ sở hạ tầng trị giá hơn 1.000 tỷ USD. Ông Biden đánh giá cao Đạo luật Đầu tư cơ sở hạ tầng và việc làm, được ký tháng 11/2021, coi đây là một “minh chứng hiếm hoi” cho sự đoàn kết lưỡng đảng tại một đất nước bị chia rẽ về chính trị sâu sắc trong nhiệm kỳ của người tiền nhiệm.

Trong bài phát biểu ngày 19/1, ông Biden nhấn mạnh rằng đạo luật này sẽ giúp chính quyền của ông “có số vốn đầu tư kỷ lục nhằm xây dựng lại nước Mỹ” và tạo ra “việc làm cho hàng triệu người”. Ngoài ra, Tổng thống Biden đã nỗ lực nâng cao vị thế của Mỹ trên trường quốc tế, hàn gắn mối quan hệ giữa Washington và các đồng minh, đưa nước này trở lại nhiều tổ chức và hiệp định quốc tế, có thể kể đến như việc tái gia nhập Hiệp định Khí hậu Paris và Tổ chức Y tế Thế giới.

Tuy nhiên, ngoài những thành tựu kể trên thì cách giải quyết trong một số vấn đề cũng đã khiến tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Biden giảm đi so với khi nhậm chức, như đại dịch COVID-19 vẫn chưa được kiểm soát và đang tiếp tục gia tăng, giá cả và lạm phát cao, việc rút quân khỏi Afghanistan được cho là khá lộn xộn và không có kế hoạch cũng như vấn đề người di cư ở biên giới.

Theo Al Jazeera, tỷ lệ chấp thuận đối với các chính sách của nhà lãnh đạo đảng Dân chủ đã giảm mạnh xuống mức thấp (40%) trong những tuần gần đây, đặc biệt là khi hai thượng nghị sĩ bảo thủ của đảng Dân chủ đang không đồng tình với chương trình nghị sự của ông Biden tại Quốc hội.

Áp lực tràn ngập năm 2022

Vượt qua năm đầu tiên của nhiệm kỳ với nhiều khó khăn, năm 2022 được dự báo tiếp tục tràn ngập áp lực với ông Biden, trong đó phải kể đến cuộc bầu cử giữa kỳ, được coi là một cuộc trưng cầu dân ý với ông Biden và đảng Dân chủ. Bài toán khó đầu tiên và nổi bật hàng đầu chính là ứng phó với COVID-19 và vực dậy nền kinh tế Mỹ thời kỳ hậu đại dịch.

Nước Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng lạm phát tăng cao nhất trong gần 40 năm qua với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lên tới gần 6,8%. Gián đoạn chuỗi cung ứng, nhu cầu tăng sau đại dịch, giá xăng tăng do khủng hoảng năng lượng toàn cầu và lãi suất bị Cục Dự trữ liên bang giữ ở mức thấp suốt năm qua cũng cộng hưởng, làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát. Đây là sức ép nhưng cũng có thể là động lực cho chính quyền Biden nếu giải quyết ổn thỏa.

Thêm nữa, Mỹ cũng đang loay hoay với những vấn đề ngoại giao. Nổi bật hiện nay là căng thẳng giữa Nga và Ukraine, đồng minh của Mỹ tại khu vực Đông Âu. Chính quyền Biden trong những tuần qua đã có nhiều nỗ lực ngoại giao nhằm thuyết phục Nga giảm leo thang căng thẳng, rút quân khỏi khu vực biên giới với Ukraine. Tổng thống Mỹ-Nga cũng đã điện đàm hai lần trong tháng qua, tuy nhiên, không đem lại kết quả nổi bật nào.

Hôm 19/1, thêm một lần nữa Tổng thống Biden khẳng định lại quan điểm của Washington rằng Moscow sẽ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt chưa từng có trong lịch sử nếu tấn công Ukraine. Ngoài ra, việc kéo Iran trở lại bàn đàm phán khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015 vẫn còn dang dở. Khi được hỏi về tiến trình đàm phán tại Vienna, Áo, giữa các cường quốc và Iran, ông Biden nhấn mạnh rằng “đây không phải thời điểm để từ bỏ”.

Thêm nữa, khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn có những mối lo “chưa bao giờ cũ” với Mỹ, điển hình như cuộc cạnh tranh chiến lược và căng thẳng trên hàng loạt lĩnh vực với Trung Quốc, cũng như mối đe dọa hạt nhân, tên lửa từ Triều Tiên. Mới đây nhất, Bình Nhưỡng đã ngụ ý về “cân nhắc việc quay trở lại các chương trình hạt nhân và tên lửa của mình” nếu Washington không từ bỏ những chính sách “thù địch”. Mối quan ngại này càng hiện rõ khi từ đầu năm 2022, Triều Tiên liên tục bắn thử nhiều loại vũ khí, trong đó có tên lửa siêu thanh.