Lần đầu tiên quy định rõ và đầy đủ
Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý là một trong những nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma tuý. Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 đã quy định rõ “Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy” là việc cho phép, theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy và phòng ngừa, ngăn chặn việc lợi dụng các hoạt động đó vào mục đích khác”. Đồng thời, luật đã giải thích cụ thể những khái niệm có liên quan như “chất ma tuý”, “chất gây nghiện”, chất hướng thần”, “tiền chất” và “thuốc thú y có chứa chất ma tuý, tiền chất”.
Theo Thượng tá Dương Thị Thanh Huyền, Phó Trưởng phòng 5, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, đây là lần đầu tiên các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý được quy định rõ và đầy đủ trong hệ thống pháp luật về phòng, chống ma tuý. Cụ thể, theo khoản 1, Điều 12, Luật Phòng, chống ma túy 2021, các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy là hoạt động được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép, bao gồm:
a) Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, kiểm định, sản xuất chất ma túy (không bao gồm trồng cây có chứa chất ma túy), tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc và thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất;
b) Vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc và thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất;
c) Nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc và thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất.
Điều 13, Điều 14, Điều 16, Điều 17 và Điều 19 của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 đã quy định về kiểm soát các hoạt động nghiên cứu, giám định, sản xuất, vận chuyển, nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh chất ma tuý, tiền chất; kiểm soát hoạt động liên quan đến thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất và kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy vì mục đích quốc phòng, an ninh.
Điều 15 của Luật quy định các hoạt động liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiên chất dùng làm thuốc thực hiện theo quy định của pháp luật về dược, trừ hoạt động tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập và quá cảnh. Điều 18 quy định việc lập hồ sơ của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tiến hành hoạt động quy định tại khoản 1 Điều 12 của Luật. Điều 20, Điều 21 của Luật loại trừ các trường hợp mang theo thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất dự phòng cho việc sơ cứu, cấp cứu trên các phương tiện và điều trị bệnh cho bản thân người nhập cảnh, xuất cảnh hoặc quá cảnh và việc xử lý các chất bị thu giữ trong các vụ án hình sự, vụ việc vi phạm hành chính.
Cùng với đó, Nghị định 105/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống ma túy đã quy định rõ các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy theo quy định tại khoản 1 Điều 12 của Luật Phòng, chống ma túy phải được kiểm soát chặt chẽ theo từng ngành, lĩnh vực, địa phương và phải kiểm soát đến sản phẩm cuối cùng. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý các hoạt động thuộc lĩnh vực chuyên ngành và phối hợp kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.
Tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành
Nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy - đó là mục tiêu của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021. Theo Thượng tá Dương Thị Thanh Huyền, Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 và Nghị đinh 105/2021/NĐ-CP đã trở thành một vòng tròn khép kín trong công tác kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đếnma túy từ việc nghiên cứu các chất ma túy, tiền chất và các loại thuốc cho đến việc sản xuất các chất đó, nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, quá cảnh và vận chuyển. Đó là những hoạt động được kiểm soát chặt chẽ bằng các loại giấy phép. Còn các hoạt động như sử dụng, bảo quản, tồn trữ và mua bán thì sẽ kiểm soát theo các lĩnh vực chuyên ngành. Như đối với tiền chất thì Bộ Công thương và Sở Công thương các địa phương kiểm soát theo Luật Hóa chất; các loại thuốc hướng thần, thuốc gây nghiện, thuốc tiền chất, các nguyên liệu làm thuốc của lĩnh vực y tế thì sẽ kiểm soát theo Luật Dược; thuốc thú y sẽ kiểm soát theo Luật Thú y…
Cùng với các quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, để công tác phòng, chống tội phạm về ma túy hiệu quả, theo Thượng tá Dương Thị Thanh Huyền, chúng ta cần tăng cường phối hợp trao đổi thông tin giữa các bộ, ngành; chú trọng công tác tuyên truyền về công tác kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp có hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.
Chương III “Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy”, Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 gồm 10 điều (từ Điều 12 đến Điều 21), quy định các vấn đề như: Hoạt động kiểm soát hợp pháp liên quan đến ma túy; kiểm soát hoạt động nghiên cứu, giám định, sản xuất chất ma túy, tiền chất; kiểm soát hoạt động vận chuyển chất ma túy, tiền chất; kiểm soát hoạt động liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc...
Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy 
Tập huấn kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy 
