Bài cuối: Giữ bình yên bản làng

Người dân đồng lòng

Ở Lũng Mần, xã Cốc Pàng, những ngôi nhà của đồng bào Mông nằm rải rác trên các sườn núi đá. Có nhà nhìn từ chân núi tưởng như ở ngay trước mắt, nhưng muốn đến nơi phải đi bộ hàng giờ theo những lối mòn quanh co. Đường xa đã khó, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng không dễ dàng khi nhiều người lớn tuổi không biết chữ, không nói được tiếng phổ thông.

Với những hộ sống biệt lập trên núi, các thủ tục hành chính hay quy định pháp luật đôi khi không dễ tiếp cận. Nếu chỉ tuyên truyền bằng tiếng phổ thông, cán bộ có thể truyền đạt đầy đủ nhưng người nghe chưa chắc đã hiểu hết. Vì vậy, lực lượng chức năng phải tìm cách diễn đạt gần gũi, phù hợp với phong tục và ngôn ngữ của đồng bào.

Thiếu tá Trịnh Trọng Đại, Chính trị viên phó, Đồn Biên phòng Cốc Pàng cho biết, tại những địa bàn đông đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ thường tranh thủ sự hỗ trợ của người biết tiếng dân tộc, người có uy tín để giải thích cho bà con. Có những quy định tưởng chừng đơn giản nhưng phải kiên trì tuyên truyền nhiều lần, người dân mới hiểu và tự giác thực hiện.

Trong số những người thường hỗ trợ cán bộ có chị Thào Thị Sào. Học hết lớp 9, biết tiếng phổ thông và am hiểu phong tục đồng bào, chị giúp chuyển tải những nội dung tuyên truyền bằng ngôn ngữ gần gũi với bà con.

Không chỉ giúp người dân hiểu chính sách, pháp luật, những cuộc gặp gỡ như vậy còn tạo điều kiện để lực lượng chức năng nắm tình hình từ cơ sở. Khi phát hiện người lạ xuất hiện hoặc có dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, bà con cũng chủ động thông tin cho cán bộ. Ở địa bàn biên giới, người dân chính là những người hiểu rõ từng lối đi, từng nếp nhà và những thay đổi trong xóm làng.

Tại xã Lý Bôn, việc bám địa bàn, gần gũi với từng hộ dân được Công an xã duy trì thường xuyên. Đại úy Bế Văn Trí, Trưởng Công an xã Lý Bôn cho biết, từ năm 2022, Công an xã phân công cán bộ phụ trách địa bàn, nắm tình hình từng hộ gia đình, chủ động gặp gỡ, thăm hỏi, tham gia sinh hoạt cộng đồng và hỗ trợ người dân khi cần thiết.

Không chỉ tuyên truyền trong các cuộc họp, cán bộ còn đến từng nhà hỏi thăm chuyện làm ăn, việc học của con trẻ, lắng nghe những vướng mắc trong cuộc sống. Từ tháng 9/2026, Công an xã triển khai hoạt động “Cuối tuần tình nguyện, mỗi tuần làm ít nhất một việc tốt cho dân”, với những việc làm cụ thể như hỗ trợ thủ tục hành chính, hướng dẫn làm căn cước, định danh điện tử, giúp các hộ khó khăn thu hoạch nông sản, sửa nhà, vận chuyển vật liệu.

Qua những lần tiếp xúc, cán bộ hiểu rõ hơn hoàn cảnh, tâm tư của từng gia đình. Khi người dân coi cán bộ Công an là người quen thuộc, những thông tin liên quan đến an ninh, trật tự cũng được chia sẻ tự nhiên hơn.

Phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng

Ở Khuổi Vin, xã Lý Bôn, chị Ma Thị Thúy vừa là Bí thư Chi bộ, vừa tham gia Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, đồng thời làm công tác y tế thôn, bản. Công việc đưa chị đến với nhiều gia đình, từ chuyện chăm sóc sức khỏe đến những vướng mắc trong sinh hoạt hằng ngày. Bởi vậy, mỗi khi trong xóm có việc, người dân thường tìm đến chị để hỏi han, nhờ giúp đỡ.

Chị Thúy kể, cách đây vài năm, khoảng 2 giờ sáng, chị nhận được tin vợ anh Ngô A Nó chuyển dạ. Đường vào nhà không thuận tiện, chị phải men theo lối núi để đến hỗ trợ. Nhờ sự giúp đỡ kịp thời, cả người mẹ và em bé đều an toàn.

Không chỉ giúp đỡ từng gia đình, chị Thúy còn tích cực vận động người dân chung tay xây dựng đường giao thông trong xóm. Trước đây, chưa có đường giao thông đến các hộ dân, việc đi lại chủ yếu bằng đường mòn, người dân phải đi bộ, vận chuyển hàng hóa rất vất vả.

"Năm 2023, với sự hỗ trợ xi măng của đồng chí Đoàn Trọng Hùng, Bí thư Huyện uỷ Bảo Lâm, sự tham gia của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Cảnh sát cơ động Đông Bắc, Công an xã, Ban Phát triển xóm, lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và đoàn viên thanh niên, con đường bê tông dần được hình thành. Các hộ dân cũng góp tiền mua cát, sỏi, nhiều ngày công để làm đường vào nhà mình”, chị Thuý cho hay.

Tại Quảng Lâm, nơi có 23 xóm, diện tích hơn 196km² và trên 90% dân số là đồng bào Mông, vai trò của những người am hiểu phong tục, tiếng nói càng rõ nét. Ở Nà Luông, xóm có khoảng 200 hộ với 1.100 nhân khẩu, ông Hoàng Văn Minh đã làm trưởng xóm hơn 20 năm, đồng thời tham gia công tác bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Biết tiếng Tày, Nùng, Mông, ông thường xuyên thăm hỏi những người cao tuổi không nói được tiếng phổ thông, giúp họ tiếp cận thông tin và trao đổi những vấn đề trong cuộc sống.

Người có uy tín còn góp phần vận động bà con phát triển kinh tế, thay đổi cách làm ăn. Tại Phiêng Pẻn, xã Lý Bôn, ông Tẩn Dấu Quẩy, người Dao, là một trong những hộ tiên phong trồng hồi, quế. Thấy mô hình có triển vọng, nhiều hộ xung quanh đã học hỏi, làm theo. Tại bản Pác Rà, chị Ma Thị Miên phát triển mô hình nuôi 10 con hươu lấy nhung, tìm hiểu hướng xây dựng sản phẩm OCOP. Còn anh Lương Văn Lợi ở Pác Pha kết hợp chăn nuôi lợn, nấu rượu và trồng trọt để cải thiện thu nhập.

Theo Thượng tá Triệu Văn Ba, Phó trưởng Phòng An ninh nội địa, lực lượng Công an tỉnh đã chủ động đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, gây mất ổn định chính trị, trong đó có việc xóa bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình. Cùng với đó, các hoạt động an sinh xã hội, thăm hỏi người có uy tín, gặp gỡ các cơ sở tôn giáo được duy trì nhằm củng cố mối quan hệ với nhân dân.

Từ ngày 26 đến 30/8/2026, Phòng An ninh nội địa phối hợp Công an các xã trao tặng 500 lá cờ Tổ quốc cho cơ sở tôn giáo, người có uy tín và các hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại 10 xã. Qua hoạt động này, cán bộ Công an có dịp gặp gỡ, nắm bắt tâm tư người dân, tăng cường phối hợp tuyên truyền, vận động chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự.

Sự đồng thuận còn được tạo dựng qua những cuộc đối thoại, nơi người dân trực tiếp nêu kiến nghị và cùng chính quyền tháo gỡ khó khăn. Tại xóm Minh Thanh, xã Nguyên Bình, anh Ma Văn Lâm cho biết, trong cuộc đối thoại về làm đường, bà con đã nêu những băn khoăn về hiến đất, đóng góp kinh phí, vật liệu và ngày công. Các ý kiến được giải đáp kịp thời, tạo sự thống nhất trong quá trình triển khai.

Sau một năm triển khai, phong trào thi đua “Ba nhất” đã tạo chuyển biến trong công tác xây dựng lực lượng, thực hiện nhiệm vụ và gắn bó với nhân dân. Đáng chú ý, 56/56 Công an xã, phường đã xây dựng và được phê duyệt mô hình “Mỗi đơn vị Công an cấp xã xây dựng một mô hình giúp dân, mỗi ngày một việc tốt vì nhân dân phục vụ” giai đoạn 2026-2030. Đây là cơ sở để tiếp tục đưa các hoạt động giúp dân trở thành việc làm thường xuyên, với hiệu quả được đo bằng những thay đổi thiết thực trong đời sống người dân.

Thiếu tướng Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Công an tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, phong trào thi đua “Ba nhất” phải được triển khai thực chất, tránh hình thức, chạy theo thành tích. Mỗi cán bộ, chiến sĩ, nhất là Công an cấp xã, phải chủ động bám địa bàn, lắng nghe và giải quyết kịp thời nguyện vọng chính đáng của nhân dân; thường xuyên tự soi, tự rèn luyện, lấy sự hài lòng và tin tưởng của người dân làm thước đo kết quả công việc.

Ở những bản làng vùng cao, bình yên được vun đắp từ sự chủ động của người dân, từ vai trò của những trưởng xóm kịp thời hòa giải mâu thuẫn đến những người có uy tín kiên trì vận động bà con hiểu và chấp hành pháp luật. Khi người dân tin tưởng, đồng hành cùng lực lượng chức năng, thế trận an ninh nhân dân sẽ được củng cố vững chắc ngay từ cơ sở.