Tạo sinh kế bền vững – nâng bước người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng
Nói về những thành công bước đầu, Trung tá Phạm Văn Trọng, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma tuý TP Quảng Ninh cho biết, đó là sự đồng lòng. Việc triển khai, thực hiện Đề án 189 đã nhận được sự ủng hộ và thống nhất cao từ các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp. Từ đó, huy động hiệu quả sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong công tác phòng, chống ma tuý nói chung và hỗ trợ người cai nghiện tái hoà nhập cộng đồng nói riêng.
Trung tá Trọng chia sẻ, thực tế cho thấy Quảng Ninh có nhu cầu lao động rất lớn, trong khi phần lớn người cai nghiện đều ở độ tuổi lao động. Nhận thức rõ việc thiếu việc làm là nguyên nhân chính dẫn đến tái nghiện, cơ sở cai nghiện đã chủ động mở các lớp dạy nghề bám sát nhu cầu thị trường, phù hợp với từng đối tượng. Chẳng hạn như các nghề chăm sóc da, làm tóc, dịch vụ khác phù hợp với đa số nữ giới, hoặc các nghề như vận hành xe nâng, máy xúc… đối với nam giới, dựa trên nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp tại các khu công nghiệp.
Đặc biệt, mô hình hợp tác đào tạo nghề mỏ được đánh giá là điểm sáng nổi bật. Được sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Công an TP Quảng Ninh, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy đã phối hợp với Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam (thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam) ký kết quy chế hợp tác tuyển sinh, đào tạo và cung ứng lao động.
Chương trình đào tạo sơ cấp mỏ kéo dài 6 tháng với mức chi phí khoảng 50 triệu đồng/học viên được hỗ trợ hoàn toàn miễn phí, gồm 2 tháng học lý thuyết do giáo viên trực tiếp giảng dạy tại cơ sở cai nghiện, 2 tháng thực hành trên mô hình hầm lò giả lập và 2 tháng thực tế tại các công ty than. Trong thời gian thực tế, học viên được hưởng 80% mức lương (khoảng 15–16 triệu đồng/tháng) và được tiếp nhận vào làm việc chính thức sau khi hoàn thành đào tạo.
Ban đầu, nhiều doanh nghiệp còn e ngại rủi ro về uy tín cũng như những nguy cơ khác khi tiếp nhận lao động sau cai, tuy nhiên sự đồng hành và cam kết trách nhiệm từ lực lượng Công an đã giải tỏa mối lo này. Công an cấp xã, phường phối hợp chặt chẽ với cơ sở cai nghiện tổ chức quản lý, giám sát, hỗ trợ và tổ chức xét nghiệm ma túy đột xuất hàng tháng đối với từng trường hợp. Sự phối hợp chặt chẽ này giúp doanh nghiệp yên tâm tiếp nhận lao động, đồng thời tạo cơ chế răn đe, động viên người sau cai giữ vững quyết tâm tái hòa nhập. Đối với những người đã có nghề hoặc từng làm việc tại các doanh nghiệp trước đây, lực lượng Công an cũng đứng ra bảo lãnh, kết nối để các cơ sở cũ tiếp nhận lại làm việc.
Song song với tạo việc làm, giải pháp hỗ trợ vốn vay tín dụng ưu đãi theo Quyết định 08 của Thủ tướng Chính phủ cũng được đẩy mạnh. Cơ sở cai nghiện chủ động tư vấn, phối hợp với gia đình, Công an địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội lập hồ sơ cho vay tối đa 200 triệu đồng/trường hợp đối với học viên đủ điều kiện sau khi hoàn thành chương trình cai nghiện, giúp nhiều người tự tin đầu tư phát triển ngành nghề độc lập.
Cùng với dạy nghề và giới thiệu việc làm, Quảng Ninh hiện là địa phương đứng đầu cả nước về triển khai hiệu quả nguồn vốn tín dụng ưu đãi hỗ trợ người sau cai nghiện. Tại cơ sở cai nghiện, cán bộ Công an đã chủ động nắm bắt tâm tư, định hướng tư tưởng để học viên tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Trong các buổi thăm gặp, cán bộ tích cực tuyên truyền, vận động gia đình đồng thuận bảo lãnh, đồng thời tăng cường phối hợp chính quyền địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội để hỗ trợ.
Chỉ sau hơn 4 tháng triển khai thực hiện (tính từ tháng 5/2026), Quảng Ninh đã đạt tỷ lệ giải ngân ấn tượng, với dư nợ đạt hơn 7 tỷ đồng. Nguồn vốn ưu đãi này nhanh chóng đến tay những người hoàn thành chương trình cai nghiện, giúp họ tự tin đầu tư sản xuất, kinh doanh, dịch vụ… đã trở thành giải pháp căn cơ, mở ra sinh kế thiết thực giúp nhiều người lầm lỡ làm lại cuộc đời. Ngân hàng Chính sách xã hội và Công an cơ sở định kỳ giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay đã tạo ra cơ chế răn đe, giáo dục tích cực. Dù công việc đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ (CBCS) phải tốn nhiều thời gian, công sức và áp lực hơn, nhưng tất cả đều chung sức thực hiện vì mục tiêu chung.
Nói về hiệu quả thực hiện, đồng chí Trọng cho biết: "Mục tiêu ban đầu của Đề án do lãnh đạo giao là phải tạo việc làm cho 20% người sau cai nghiện trong năm 2026. Đến nay, kết quả thực tế đã đạt gần 30%, vượt chỉ tiêu đề ra". Hiệu quả thiết thực từ Đề án được thể hiện rõ qua xu hướng người nghiện trên địa bàn giảm mạnh, trước đây, cơ sở tiếp nhận gần 800 học viên, đến nay chỉ còn hơn 400 học viên – tương ứng tỷ lệ người nghiện giảm tới 1/2. Đặc biệt, trong số 258 trường hợp được hỗ trợ tạo việc làm, không có trường hợp nào tái nghiện. Đây chính là sự động viên, phần thưởng lớn lao nhất đối với những người đã đem trọn tâm huyết cho sự nghiệp cai nghiện ma túy.
Bên cạnh đó, sự thành công của mỗi học viên là niềm vui lớn cho chính gia đình họ – những người đã phải gánh chịu nhiều đau khổ, tổn thất do ma túy gây ra. Từ chỗ tự hủy hoại thể xác và tương lai, giờ đây người sau cai đã có việc làm, có thu nhập tự nuôi sống bản thân và trợ giúp gia đình, góp phần xây dựng địa phương ngày càng tốt đẹp hơn.
Nhờ làm tốt công tác cai nghiện và quản lý sau cai, tỷ lệ tội phạm hình sự trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh hằng tháng, hằng năm đều được kiềm chế và kéo giảm rõ rệt. Từ những kết quả đã đạt được, lực lượng Công an đã tham mưu sơ kết Đề án nhằm mở rộng diện hỗ trợ cho đối tượng sau cai trong vòng 10 năm (khoảng 5.000 trường hợp) cũng như đối tượng đang điều trị Methadone.
Những cuộc đời làm lại sau khi rời Cơ sở cai nghiện
Đằng sau hiệu quả từ Đề án đổi mới công tác cai nghiện và quản lý sau cai của lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh là những câu chuyện hồi sinh đầy xúc động. Như trường hợp học viên Bàn Văn Hiền, một thanh niên trẻ tuổi người dân tộc Thái quê ở Sơn La xuống Quảng Ninh làm lao động tự do và sa chân vào con đường ma túy, sau đó được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Được sự quan tâm, động viên và định hướng từ cán bộ cơ sở, Hiền đăng ký tham gia lớp đào tạo nghề mỏ đầu tiên. Nhờ sự kết nối của lực lượng Công an, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, Hiền được giới thiệu làm việc tại Công ty Than Hạ Long, được bố trí sống tại ký túc xá của doanh nghiệp. Từ người từng lầm lỡ, gia đình tan vỡ, nay Hiền đã có công việc ổn định với mức lương khoảng 27 triệu đồng/tháng. Việc Hiền đoạn tuyệt hoàn toàn với ma túy, tự chủ về kinh tế và biết lo cho gia đình đã mang lại niềm vui, sự tự hào lớn cho bố mẹ và chị gái – những người luôn quan tâm, đồng hành cùng anh suốt chặng đường dài.
Một minh chứng rõ nét khác cho hiệu quả của chính sách vay vốn tín dụng theo là trường hợp của anh Nguyễn Văn D. (SN 1993, trú phường Đông Mai, TP Quảng Ninh). Sau khi hoàn thành chương trình cai nghiện trở về địa phương, nhận thấy gia đình có sẵn diện tích mặt nước nuôi tôm, anh D đã bày tỏ nguyện vọng được phát triển kinh tế đầm tôm. Được sự hỗ trợ từ chính quyền, Công an địa phương cũng như Ngân hàng Chính sách và gia đình, Nguyễn Văn D. đã quyết tâm sử dụng nguồn vốn vay 200 triệu đồng đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất. Đến nay, mô hình nuôi tôm của gia đình anh đã phát triển mạnh mẽ với tổng giá trị đầu tư trên 1 tỷ đồng, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm.
Gần đây nhất là trường hợp của anh Nguyễn Duy A. (SN 1989, trú phường Hà Lầm, TP Quảng Ninh), được cơ sở cai nghiện đã giới thiệu làm việc tại một công ty xây dựng trên địa bàn, có thu nhập ổn định từ 15-16 triệu đồng/tháng. Tuy chưa lập gia đình, nhưng A. đang từng bước tích lũy, hướng tới mục tiêu xây dựng tổ ấm nhỏ với tương lai tươi sáng, bền vững.
Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công an TP Quảng Ninh cho biết, xác định công tác cai và quản lý sau cai nghiện ma túy là giải pháp căn cơ, bền vững và nhân văn để kéo giảm tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn, hướng đến mục tiêu xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy và TP Quảng Ninh không ma túy. Bằng giải pháp lấy việc làm và thu nhập ổn định làm điểm tựa cho các học viên sau cai nghiện, Công an TP đã ban hành Đề án số 189 về “Tăng cường công tác quản lý, giáo dục, dạy nghề, hỗ trợ tạo việc làm, vay vốn tín dụng, tái hòa nhập cộng đồng cho học viên cai nghiện ma túy trên địa bàn thành phố Quảng Ninh”.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Công an thành phố đã tham mưu ban hành và thực hiện tốt Chỉ thị số 05 ngày 26/6/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trên địa bàn Quảng Ninh. Đây là cơ sở để cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an là lực lượng nòng cốt, tiên phong, đi đầu với quyết tâm chính trị cao nhất, với phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ tiến độ” trong công tác phòng, chống ma túy.
Hiện, Công an TP đang chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và Công an các địa phương, một mặt tiếp tục đấu tranh quyết liệt với tội phạm và tệ nạn về ma túy, mặt khác thực hiện tốt Kế hoạch số 483 của Bộ Công an về cao điểm rà soát, phát hiện, thống kê, quản lý người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy và đấu tranh, triệt xóa điểm chứa chấp, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, đối tượng mua bán trái phép chất ma túy.
Đặc biệt, phát huy những kết quả đã đạt được từ việc triển khai Đề án số 189, đảm bảo “Đề án có chiều sâu, phấn đấu đạt mục tiêu năm 2026 phối hợp với các cơ quan, công ty, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp nhận ít nhất 20% người sau cai nghiện ma túy vào làm việc; phấn đấu đến năm 2030 có 50 % người sau cai nghiện ma túy có nhu cầu được bố trí công việc phù hợp”, Công an TP sẽ tham mưu với UBND TP nâng cấp Đề án thành Đề án cấp TP nhằm tăng hiệu quả trên diện rộng. Kỳ vọng, đây là bước tiến quan trọng trong quản lý, giáo dục và dạy nghề cho học viên cai nghiện ma túy tại Quảng Ninh.
Trên cơ sở kết quả điều tra, phối hợp các đơn vị chức năng trong công tác tư vấn, đào tạo nghề và giới thiệu việc làm cho người cai nghiện, cơ sở đã tổ chức 22 hội nghị tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho hơn 1.400 lượt cai nghiện tại cơ sở; tổ chức 2 lớp sơ cấp kỹ thuật xây dựng - điện nước, 2 lớp kỹ thuật khai thác mỏ và 1 lớp sơ cấp nghề xếp dỡ cơ giới tổng hợp cho 172 học viên.
Công an các địa phương và Cơ sở cai nghiện ma tuý đã kết nối, giới thiệu việc làm ổn định cho 258 người sau cai nghiện. Trong đó, có 74 người làm trong ngành than và 184 người làm việc tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp.
Đến nay, Công an TP Quảng Ninh đã phối hợp với Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Quảng Ninh hoàn tất giải ngân cho 50 học viên với tổng vốn 7,09 tỷ đồng. Đây là những kết quả rất cụ thể mà Đề án 189 đã mang lại hy vọng cho những người sau cai nghiện và gia đình họ tương lai ổn định cuộc sống và từ bỏ được ma túy.
