ASIAD 20 và mục tiêu của Thể thao Việt Nam

ASIAD 20 diễn ra từ ngày 19/9 đến 4/10 tại Aichi-Nagoya (Nhật Bản), quy tụ những nền thể thao hàng đầu châu lục. Sau khi giành 3 Huy chương Vàng tại ASIAD 19, Thể thao Việt Nam đặt mục tiêu nâng thành tích lên 4-6 Huy chương Vàng.

Đây là bước tiến không quá lớn về mặt con số, nhưng để hiện thực hóa mục tiêu này đòi hỏi sự cải thiện đáng kể về chất lượng chuẩn bị, bản lĩnh thi đấu và khả năng chuyển hóa cơ hội thành chiến thắng.

Mục tiêu có “vừa sức”?

Điểm đáng chú ý là mục tiêu 4-6 Huy chương Vàng được ngành Thể thao khẳng định không phải chỉ tiêu đặt ra theo cảm tính. Theo Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh, cơ sở để xây dựng mục tiêu trước hết nằm ở lực lượng hiện tại, đặc biệt là những môn từng giành Huy chương Vàng tại các kỳ ASIAD gần đây như bắn súng, karate và cầu mây.

Cùng với đó, ngành Thể thao đã chuyển từ cách đầu tư tương đối dàn trải sang tập trung nguồn lực cho những vận động viên, nội dung có khả năng tranh chấp huy chương. Kinh phí, dinh dưỡng, chuyên gia, tập huấn và thi đấu quốc tế được tính toán theo hướng chuyên sâu hơn.

Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt cũng cho rằng chỉ tiêu 4-6 Huy chương Vàng được xây dựng trên cơ sở rà soát lực lượng, các thông số chuyên môn và tương quan với những đối thủ hàng đầu châu Á. Dù vậy, kết quả tại đấu trường lớn còn phụ thuộc vào phong độ, tâm lý và những yếu tố khó dự đoán trong từng cuộc tranh tài.

Khoảng cách giữa mục tiêu tối thiểu 4 Huy chương Vàng và tối đa 6 Huy chương Vàng vì thế không đơn giản chỉ là thêm hai tấm Huy chương Vàng. Nếu 4 Huy chương Vàng được xem là mục tiêu có cơ sở từ những nội dung trọng điểm, thì để chạm mốc 6 Huy chương Vàng, Thể thao Việt Nam cần thêm những kết quả vượt kỳ vọng từ các nội dung đang trong nhóm tranh chấp.

Những điểm tựa cho mục tiêu Huy chương Vàng

Bắn súng, karate và cầu mây đang được xem là những điểm tựa quan trọng trong chiến dịch tranh Huy chương Vàng của Đoàn Thể thao Việt Nam.

Tại môn bắn súng, Phạm Quang Huy bước vào ASIAD 20 với vị thế nhà vô địch ASIAD 19 ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam. Trịnh Thu Vinh cũng là nhân tố được kỳ vọng sau những màn thể hiện ấn tượng trên đấu trường quốc tế.

Karate tiếp tục là điểm tựa khi Việt Nam đã giành Huy chương Vàng tại ASIAD 19 và duy trì quá trình chuẩn bị chuyên sâu. Cầu mây cũng mang theo kỳ vọng lớn khi đội nữ từng giành Huy chương Vàng nội dung 4 người tại Hàng Châu. Tuy nhiên, thử thách không nhỏ đối với cầu mây Việt Nam vẫn đến từ Thái Lan, đối thủ hàng đầu thế giới ở môn này.

Để chạm mốc 6 Huy chương Vàng, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào ba mũi nhọn trên. Rowing, canoeing, điền kinh, taekwondo, wushu và thể thao điện tử được xem là những nhóm có khả năng tạo thêm bất ngờ. Việc mở rộng danh sách các môn có khả năng tranh chấp cho thấy ngành Thể thao muốn đa dạng hóa nguồn huy chương, thay vì phụ thuộc vào một vài môn thế mạnh.

Điểm đáng nói hơn cả con số 4-6 Huy chương Vàng nằm ở cách chuẩn bị cho ASIAD 20. Theo Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, công tác chuẩn bị đã được triển khai từ sau ASIAD 19, với việc rà soát lực lượng, hệ thống huấn luyện và phương thức đầu tư. Ngành Thể thao xây dựng một chu kỳ hướng tới ba đấu trường gồm SEA Games, ASIAD và Olympic, thay vì chỉ tập trung cho từng đại hội riêng lẻ.

Các vận động viên trọng điểm được theo dõi thường xuyên về phong độ, thể lực và tâm lý. Một số đội tuyển được tập huấn dài ngày tại những nền thể thao phát triển; nhiều vận động viên được tạo điều kiện thi đấu quốc tế để tích lũy kinh nghiệm và nâng khả năng cạnh tranh.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý về tư duy. Mục tiêu không còn đơn thuần là đưa lực lượng đông đảo tới ASIAD để tìm kiếm cơ hội huy chương, mà tập trung nguồn lực cho những nội dung có khả năng cạnh tranh thực sự.

Trước thềm ASIAD 20, cơ chế thưởng nóng cũng tạo thêm động lực cho các vận động viên. Người giành Huy chương Vàng dự kiến nhận thêm 100 triệu đồng, bên cạnh mức thưởng 280 triệu đồng theo chế độ của Nhà nước. Như vậy, một Huy chương Vàng có thể mang về tối thiểu 380 triệu đồng, chưa tính tiền thưởng từ địa phương, liên đoàn, đơn vị chủ quản hoặc các nguồn khác.

Tuy nhiên, tiền thưởng chỉ có ý nghĩa động viên chứ không thể quyết định thành tích. Vấn đề lớn hơn của Thể thao Việt Nam không hẳn là thiếu những vận động viên có khả năng tiếp cận nhóm đầu, mà nằm ở khả năng vượt qua đối thủ ở những thời khắc quyết định.

Theo Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh, Việt Nam thường giành nhiều Huy chương Bạc và Huy chương Đồng, cho thấy trình độ của vận động viên đã tiếp cận nhóm đầu châu lục. Tuy nhiên, việc chuyển hóa những cơ hội đó thành Huy chương Vàng vẫn là bài toán khó. Khoảng cách này đòi hỏi sự đồng bộ của khoa học huấn luyện, y học thể thao, công nghệ phục hồi, phân tích dữ liệu, tâm lý thi đấu và kinh nghiệm thi đấu quốc tế.

Nhìn từ đó, mục tiêu 4-6 Huy chương Vàng tại ASIAD 20 không chỉ đặt ra yêu cầu về số lượng huy chương, mà còn là bài toán nâng chất lượng cạnh tranh của thể thao đỉnh cao Việt Nam. Nếu đạt 4 Huy chương Vàng, đó đã là bước tiến so với ASIAD 19. Nếu chạm mốc 5 hoặc 6, kết quả sẽ cho thấy rõ hơn hiệu quả của chiến lược tập trung đầu tư vào các môn, nội dung trọng điểm.

Quan trọng hơn, ASIAD 20 là một mắt xích trong hành trình hướng tới Olympic. Đây là bước trung gian quan trọng để các vận động viên Việt Nam nâng cao vị thế tại châu lục, qua đó tạo nền tảng cho mục tiêu vươn ra đấu trường cao nhất của thể thao thế giới.

Điều đáng chờ đợi hơn là sau ASIAD 20, Thể thao Việt Nam có thêm bao nhiêu vận động viên đủ sức đứng trong nhóm đầu châu lục, bao nhiêu nội dung thu hẹp khoảng cách với thế giới và ngành Thể thao có từng bước giải quyết được bài toán chuyển Huy chương Bạc thành Huy chương Vàng hay không.

Nếu làm được điều đó, ASIAD 20 sẽ không chỉ là một kỳ đại hội thành công về thành tích, mà còn có thể trở thành dấu mốc trong quá trình chuyển từ tư duy “tham dự” sang “cạnh tranh chủ động”, tạo nền tảng thực chất hơn cho hành trình hướng tới Olympic của Thể thao Việt Nam.