Xuất thân từ phong trào sinh viên cánh tả
Alexis Tsipras hiện là chính khách quan trọng nhất tại Hy Lạp. Ông là Chủ tịch đảng Synaspismos đồng thời là lãnh đạo Liên minh Cánh tả cấp tiến (SYRIZA) trong Nghị viện Hellen (Quốc hội Hy Lạp). Trong cuộc bầu cử ngày 6/5 vừa qua, liên minh SYRIZA của ông đạt tỉ lệ phiếu bầu cao thứ nhì và được Tổng thống Karolos Papoulias chỉ định thành lập chính phủ liên hiệp trong vòng 3 ngày, nhưng rốt cuộc ông đành bỏ cuộc vì không thể thương lượng được với các đối tác đối lập. Tsipras quyết tâm giành được chiến thắng to hơn nữa vào ngày tái bầu cử sắp tới - 17/6.
Alexis Tsipras sinh ngày 28/7/1974 tại Athens, tốt nghiệp ngành kỹ thuật công chánh Đại học Kỹ thuật Quốc gia Athens vào năm 2000 và học tiếp lên cao học. Thời học trung học, Tsipras đã gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hy Lạp. Từ đây, Tsipras bắt đầu tham gia vào nhiều hoạt động trong phong trào sinh viên nổi dậy chống lại một dự luật gây bất bình của Bộ trưởng Vasilis Kontogiannopoulos. Tsipras mau chóng nổi lên thành thủ lĩnh nổi bật nhất trong phong trào sinh viên học sinh Hy Lạp thập niên 90 thế kỷ XX, trở thành người đại diện bênh vực cho quyền lợi của giới sinh viên học sinh.
Thời học đại học, Tsipras hoạt động trong phong trào sinh viên cánh tả, được bầu vào Ban chấp hành Liên đoàn sinh viên Trường Kỹ thuật Công chánh Đại học Kỹ thuật Quốc gia Athens và là thành viên Hội đồng Trung ương Liên đoàn Sinh viên Quốc gia Hy Lạp (EFEE).
Đầu thế kỷ XXI, Tsipras gia nhập Đảng Cộng sản Hy Lạp, thành viên Liên minh cánh tả Synaspismos, tham gia lãnh đạo cánh thanh niên (Neolaia Syn) của Synaspismos. Với cương vị lãnh đạo thanh niên, tiếng nói của Tsipras ngày càng có trọng lượng trong liên minh và ảnh hưởng của ông đối với các chính sách của Synaspismos cũng ngày càng tăng. Tsipras đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành Diễn đàn Xã hội Hy Lạp và tham gia mọi cuộc tuần hành để phản đối xu hướng toàn cầu hóa được giới tư bản tân bảo thủ lợi dụng để bóc lột dân nghèo khắp thế giới. Đến tháng 12/2004, tại Đại hội lần thứ IV của đảng Synaspismos, Tsipras được bầu vào Ủy ban Chính trị Trung ương và là thành viên Ban Bí thư Chính trị phụ trách giáo dục và thanh thiếu niên.
Rồi thời cơ tỏa sáng cũng đến với Tsipras tại cuộc bầu cử địa phương năm 2006, Tsipras ứng cử vào Hội đồng Thị chính Athens trên danh nghĩa đại diện cho Liên minh SYRIZA và giành được 11% phiếu. Mặc dù đủ khả năng ứng cử vào Quốc hội, nhưng Tsipras chọn ở lại phục vụ trong Hội đồng Thị chính Athens.
Tháng 2/2008, Tsipras được Đại hội lần thứ V đảng Synaspismos bầu làm Chủ tịch đảng này, khi đó ông mới 34 tuổi, trở thành lãnh đạo trẻ nhất của một đảng chính trị có đại biểu trong Quốc hội Hy Lạp. Năm 2009, Tsipras được bầu vào Quốc hội Hy Lạp với tỉ lệ phiếu bầu tuyệt đối, và được tín nhiệm giữ chức thủ lĩnh liên minh các chính khách cánh tả trong Quốc hội.
Người ta bảo Tsipras là một chính khách trẻ, cấp tiến, tinh thần dân tộc rất cao. Quả thật thế, trong các cuộc phỏng vấn gần đây, khi các tờ báo đặt câu hỏi "ông xem mình là trước hết là người châu Âu hay Hy Lạp", Tsipras không ngần ngại trả lời ngay: "Trước hết, tôi là người Hy Lạp".
Alexis Tsipras và cuộc chiến đồng euro
Khủng hoảng nợ là đề tài chính của bầu cử tại Hy Lạp cũng như nhiều nước khác ở châu Âu. Riêng đối với Hy Lạp, cuộc khủng hoảng đặc biệt nghiêm trọng và đã ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống chính trị nước này. Cuộc khủng hoảng nhiều lúc đẩy đất Hy Lạp đến gần với nguy cơ phá sản. Nếu không nhờ 2 gói cứu nợ của Liên minh châu Âu và IMF (110 tỉ và 130 tỉ euro) thì Hy Lạp bây giờ không biết đã ra sao. Nhưng ở đời không có cái gì cho không.
Đổi lấy tiền cứu nợ là điều kiện khắt khe buộc Hy Lạp phải áp dụng chính sách “thắt lưng buộc bụng”, cắt giảm chi tiêu công, giảm lương, giảm phụ cấp, tiền hưu, bảo hiểm y tế,… Nhưng bất công ở chỗ, chính sách “thắt lưng buộc bụng” chỉ đánh mạnh vào thành phần nghèo khó, những người sống nhờ vào đồng lương và phụ cấp chứ thành phần giàu có, ăn trên ngồi trốc thì không hề hấn gì. Người nghèo Hy Lạp bị mang ra làm "vật hy sinh" cho giới chính khách và giới nhà giàu hưởng lợi.
Bất công thì phản kháng, và cử tri Hy Lạp đã ra đòn trừng phạt bằng lá phiếu bầu cử hôm 6/5 vừa qua. Người hưởng lợi nhiều nhất lại là liên minh SYRIZA của Tsipras. Từ một đảng nhỏ, chỉ nắm chưa tới 5% cử tri, sau một đêm ngủ dậy bỗng thấy mình bay vọt lên cao: giành tới 16% số phiếu. Cử tri bỏ 2 đảng chính để dồn phiếu cho SYRIZA vì họ muốn một sự thay đổi, muốn một làn gió mới, một quyết tâm mới để giúp họ tháo gỡ khó khăn. Cho dù không thành lập được chính phủ liên hiệp, nhưng SYRIZA đang tận hưởng sự thăng hoa bất ngờ trong những ngày trước khi bước vào cuộc bầu cử lại vào ngày 17/6. Thăm dò cử tri hiện nay cho kết quả SYRIZA dẫn đầu với 25%.
Đứng trước cơ hội lớn lần đầu tiên có thể bước lên lãnh đạo đất nước Hy Lạp, Tsipras cũng đang trở thành tâm điểm chú ý trong dư luận bởi thái độ và quan điểm của ông và đảng SYRIZA đang là một thách thức lớn đối với các chính sách đang được triển khai của EU. Trong những ngày trước cuộc bầu cử lại, Tsipras đã được các tờ báo hàng đầu thế giới săn đón ráo riết. Báo chí cho rằng, vị chính khách trẻ tuổi này đang nắm trong tay mình số phận của đồng tiền chung euro.
Mỗi động thái của Tsipras trong thời gian tới, nhất là sau cuộc bầu cử ngày 17/6, đều có tác động vào số phận của đồng euro. Nhưng quan điểm của Tsipras có phần khác nhiều so với quan điểm chính thống của châu Âu. Brussels luôn muốn Athens "ngoan ngoãn" chấp nhận giải pháp gói cứu nợ kèm theo các yêu cầu siết chặt hơn nữa chi tiêu công. Tsipras cho rằng, việc cố ép Hy Lạp áp dụng chính sách thắt lưng buộc bụng gắt gao đến 2 lần là một sai lầm.
Ông phân tích: Nền sản xuất của Hy Lạp dựa chủ yếu vào các doanh nghiệp nhỏ, mà 90% trong số này là không xuất khẩu, chỉ tiêu thụ nội địa, vì vậy khi lương và tiền hưu trí bị cắt giảm, đương nhiên khó tránh khỏi tác động đến tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất của các doanh nghiệp nhỏ này. Kết quả là có đến hơn 200.000 doanh nghiệp nhỏ ở Hy Lạp bị phá sản, phải đóng cửa, công nhân bị thất nghiệp. Sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nội địa của nền kinh tế Hy Lạp bị tụt giảm đến 35%.
Tsipras cho rằng "cuộc chiến" hiện tại là cuộc chiến giữa nhân dân và tư bản chủ nghĩa chứ không phải giữa các quốc gia châu Âu với nhau. Đó là cuộc chiến giữa một bên là công nhân và đại bộ phận dân chúng với bên còn lại gồm những tay tư bản giàu sụ, các chủ ngân hàng, những kẻ trục lợi trên thị trường chứng khoán,…
Cam chịu “thắt lưng buộc bụng” là đi đến địa ngục
Tsipras và đảng SYRIZA của ông đang rất sẵn sàng làm cái việc mà giới chính khách châu Âu đều đang hồi hộp chờ xem và cầu mong cho nó đừng xảy ra. Sắp bước vào cuộc bầu cử mới, Tsipras vừa công bố chương trình hành động mới của đảng SYRIZA.
Theo chương trình hành động đó, nếu đảng SYRIZA giành chiến thắng vào ngày 17/6 tới, thì việc đầu tiên đảng này làm là hủy bỏ ngay thỏa thuận cứu nợ mới nhất trị giá 130 tỉ euro. Bên cạnh đó, đảng SYRIZA tuyên bố sẽ phục hồi mức lương tối thiểu 751 euro như cũ, khôi phục mức hưởng trợ cấp thất nghiệp 461 euro, khôi phục mức hưởng trợ cấp hưu trí như cũ, giúp xóa bớt nợ cho các hộ gia đình và các công ty hiện đang nợ nần chồng chất, giảm thuế giá trị gia tăng,… để cứu các doanh nghiệp nhỏ.
Thái độ cương quyết và quan điểm cứng rắn của Tsipras đã khiến cho nhiều giới ở châu Âu lo sợ. Người ta lo sợ đồng euro sẽ "chết", sợ những động thái quyết liệt bảo vệ lợi ích của người Hy Lạp sẽ ảnh hưởng tiêu cực đối với chính sách thống nhất của Liên minh châu Âu. Thực ra thì hủy bỏ thỏa thuận cứu nợ không có nghĩa là quay lưng lại với đồng euro hay Hy Lạp rút khỏi khu vực đồng euro.
Bản thân Tsipras, trong lần trả lời phỏng vấn báo chí mới đây nhất, đã khẳng định mình không ủng hộ giải pháp cho Hy Lạp ra khỏi khu vực đồng tiền chung euro, vì việc này sẽ đưa đến khó khăn nhiều hơn cho người dân Hy Lạp. Luận điệu "lo sợ Hy Lạp sắp ra khỏi khu vực đồng euro" chỉ là cách nói cường điệu nhằm mục đích "khủng bố tinh thần" người dân Hy Lạp để ép họ tiếp tục tuân thủ các yêu cầu của một giải pháp kém hiệu quả.
Trong các cuộc trả lời phỏng vấn báo chí, Tsipras cho rằng các điều kiện quá khắt khe của gói thỏa thuận mới (130 tỉ euro) sẽ khiến cho đời sống người dân Hy Lạp vốn đã khó khăn càng khó khăn hơn. Tsipras thẳng thắn cho rằng, “thắt lưng buộc bụng” là chính sách tàn bạo "sẽ đưa chúng ta đi đến địa ngục". Ông lên án việc EU và IMF đưa ra các gói cứu nợ nhưng người dân Hy Lạp chẳng được hưởng một xu nào, ngược lại còn phải chịu đựng chính sách kinh tế khắc khổ. Tiền cứu nợ thực chất là để chi trả ngược lại vào túi các tổ chức tài chính cho Hy Lạp vay tiền. Trong khi đó, việc áp dụng chính sách “thắt lưng buộc bụng” đã khiến cho thuế má tăng vọt, các khoản cắt giảm không thương tiếc đã dẫn đến những tổn hại dây chuyền. Tsipras nói: "Sau hai năm rưỡi khủng hoảng, người Hy Lạp đã ngã quỵ.
Tình trạng xã hội suy sụp, một nửa số người trẻ Hy Lạp không có việc làm". Ông tố cáo việc Hy Lạp bị mang ra làm "mẫu" thử nghiệm cho cả châu Âu trong việc triển khai các chính sách ứng phó với khủng hoảng. Đây là một sự bất công, và Tsipras đang đòi hỏi giới lãnh đạo châu Âu phải có trách nhiệm thật sự trong việc giải quyết các vấn đề của châu lục. Tsipras đang đòi hỏi sự thay đổi trong cách châu Âu lắng nghe tiếng nói của người dân Hy Lạp, phải lắng nghe những gì người dân Hy Lạp muốn nói chứ không phải chỉ biết nghe những gì mình muốn. Theo Tsipras, chỉ có chính sách đầu tư cho tăng trưởng mới có thể giúp Hy Lạp vượt qua khủng hoảng.
Hy Lạp đang nằm ở "tuyến đầu" trong cuộc chiến chống khủng hoảng. Sự thành bại của Hy Lạp, mọi sự điều chỉnh các chính sách đối với Hy Lạp đều sẽ trở thành cơ sở nảy sinh các tình huống, các chính sách áp dụng cho Italia, Tây Ban Nha và vài nước khác. Trong bối cảnh như thế, từng bước đi, từng động thái của Tsipras và đảng SYRIZA đều được chú ý theo dõi kỹ.
Trải qua những giai đoạn khó khăn, vượt qua những giây phút tuyệt vọng khi đứng trước nguy cơ phá sản, đất nước Hy Lạp cũng đã ngày càng trở nên can đảm hơn, cứng rắn hơn. Trước nguy cơ bị EU cắt mọi khoản cứu trợ nếu không chấp nhận thực thi chính sách thắt lưng buộc bụng, người Hy Lạp vẫn không hề tỏ ra nao núng. Sự quả quyết đó đang tái hiện hình ảnh những chiến binh Hy Lạp cổ đại giàu lòng quả cảm. Người ta đang trông đợi Tsipras sẽ dẫn dắt họ trong cuộc chiến mới
