Hai vị Bộ trưởng bị sa thải gồm Bộ trưởng Quốc phòng Abdul Rahim Wardak và Bộ trưởng Nội vụ Bismullah Mohammadi. Thực ra thì trong 2 vị bộ trưởng này, Bộ trưởng Quốc phòng Wardak đã có dấu hiệu không muốn tiếp tục tại vị sau hàng loạt vụ tấn công bằng bom trong vài tháng qua do thành phần phiến quân Taliban tiến hành tại Afghanistan.
Điều đáng quan tâm là, đa phần nạn nhân của các vụ tấn công bây giờ không phải là dân thường mà là các binh sĩ, nhân viên an ninh của Mỹ và NATO đang làm nhiệm vụ tại Afghanistan. Tổng cộng trong tháng 7 vừa qua, đã có đến 30 lính NATO bị các tay súng Taliban giết chết ở Afghanistan, bình quân mỗi ngày 1 người. Tháng 8 đang có vẻ nghiêm trọng hơn, chỉ trong tuần lễ đầu đã có đến 11 binh sĩ thiệt mạng. Các tay súng Taliban đã mặc quân phục của Quân đội Quốc gia Afghanistan để trà trộn vào các căn cứ quân sự NATO ở miền Đông và Nam Afghanistan thực hiện các vụ tấn công.
Đó mới chỉ là một trong nhiều nguyên nhân 2 ông bộ trưởng mất chức. Nghiêm trọng hơn, Wardak và Mohammadi còn bị chê trách vì đã phản ứng yếu kém trong loạt vụ bắn tên lửa và trọng pháo từ bên kia biên giới Pakistan sang vùng rừng núi của Afghanistan. Khoảng hơn 400 quả pháo bắn sang một khu vực thuộc tỉnh Kunar đã làm cho ít nhất 4 dân thường thiệt mạng và hàng trăm người phải bỏ nhà cửa chạy nạn.
Nói cho đúng vấn đề thì 2 ông Wardak và Mohammadi chẳng thể làm được gì trong vụ này. Ngay cả lực lượng NATO tại Afghanistan, vì ngại gây mất lòng "đồng minh" chống khủng bố nên trong thông báo của mình đã né tránh việc nêu đích danh thủ phạm là quân đội Pakistan mà đổ vấy cho phiến quân Taliban. Thực chất Taliban không thể có được các loại vũ khí hạng nặng như trọng pháo và tên lửa để bắn sang biên giới Afghanistan. Vụ việc đã được "xử êm" cho qua chuyện là bởi Pakistan vừa mới mở lại tuyến đường huyết mạch vận chuyển nhiên liệu và quân nhu cho NATO.
Trước khi Quốc hội bỏ phiếu bất tín nhiệm, đã có nhiều cáo buộc tham nhũng nhắm vào 2 ông Wardak và Mohammadi. Đặc biệt là ông Wardak, quân đội do ông chỉ huy trong nhiều năm liền bị tai tiếng vì vấn đề tham nhũng. Đây cũng là vấn đề lớn Mỹ từng đặt ra và yêu cầu Tổng thống Hamid Karzai ưu tiên xử lý nhằm trong sạch hóa hàng ngũ chỉ huy quân đội Afghanistan. Trong 3 năm qua, vấn đề này đã được Tổng thống Karzai từng bước xử lý.
Mới nhất, ngày 7/8, đến lượt Bộ trưởng Tài chính Omar Zakhilwal trở thành mục tiêu của các cáo buộc tham nhũng. Đơn vị chống tham nhũng của Chính phủ đang săm soi vào các khoản tiền lớn trong các tài khoản ngân hàng của Zakhilwal. Đài Truyền hình Tolo Television đã cho chiếu các văn bản sao báo cáo tài chính của ngân hàng cho thấy khoảng 1 triệu USD từng được chuyển vào tài khoản của Zakhilwal ở Afghanistan rồi sau đó được chuyển ra nước ngoài. Zakhilwal chối bỏ tất cả các cáo buộc và yêu cầu viện công tố quốc gia "điều tra" các cáo buộc để "minh oan" cho mình, nhưng theo báo chí, việc này sẽ rất khó, bởi một khi đơn vị chống tham nhũng ra tay thì Zakhilwal sẽ phải giải trình, minh bạch tất cả.
Đối với Mỹ và phương Tây, việc Wardak và Mohammadi mất chức đã để lại một khoảng trống tai hại. Người ta cho rằng Wardak và Mohammadi đóng vai trò quan trọng trong chính sách an ninh của Mỹ và NATO trong giai đoạn rút quân từ nay đến hết năm 2014. Người Mỹ tin cậy Wardak và Mohammadi là vì 2 ông này là người được Mỹ đào tạo, nhất là Wardak là người đã có trên 40 năm phục vụ trong quân đội Afghanistan, nắm rõ từng vấn đề lớn nhỏ của quân đội và an ninh Afghanistan.
Dưới sự dìu dắt của Wardak, quân đội Afghanistan từ 50.000 quân đã phát triển gần gấp 4 lần, lên đến 195.000. Mất Wardak và Mohammadi - một người lo về quân đội, một người lo về an ninh, cảnh sát - người Mỹ lo tiến trình chuyển giao quản lý an ninh sẽ gặp trục trặc lớn.
Trong tình hình an ninh đang có dấu hiệu xấu đi như hiện nay, việc mất một lúc 2 cánh tay đắc lực về an ninh cũng đang đặt ra cho Tổng thống Karzai một bài toán hóc búa. Trước mắt, 2 ông Wardak và Mohammadi được yêu cầu tiếp tục công việc cho đến khi tìm được người thay thế, nhưng vấn đề là người lên thay ông Wardak có thật sự nắm được công việc hay không. Tổng tham mưu trưởng Quân đội, tướng Muhammad Karimi đang được nhắm đến.
Tướng Karimi có một lợi thế là ông đến từ tỉnh Paktia, địa bàn giáp biên giới với Pakistan, là người có quan điểm dân tộc cứng rắn đối với các vấn đề biên giới lãnh thổ của Afghanistan. Ông lại là thành viên đảng Dân chủ nhân dân Afghanistan, cho nên không được đánh giá cao trong hàng ngũ thân cận của ông Karzai.
Kinh nghiệm và thành tích trong quân đội của Karimi có thể tạm ổn về mặt chuyên môn, nhưng những vấn đề khác đằng sau bộ quân phục, cũng như cách xử lý các vấn đề tế nhị, gay cấn trong quân đội Afghanistan sẽ là trở ngại lớn, nhất là trong giai đoạn đầu mới làm quen với công việc của Karimi
