Cứ đến mùa mưa lũ hàng năm, câu chuyện nguy cơ sạt trượt núi, sạt lở bờ sông của người dân xã Thượng Nhật (huyện Nam Đông, Thừa Thiên-Huế) trở thành nỗi lo của người dân. Theo UBND xã Thượng Nhật, trong 2 năm 2020 và 2021, do ảnh hưởng của mưa bão làm sạt lở nhiều vị trí ở bờ sông, gây ảnh hưởng đến đời sống và đất sản xuất của người dân ở thôn Lập.
Ông Hồ Văn Đang (ở thôn Lập, xã Thượng Nhật) trải lòng, hễ có mưa lớn, thủy điện điều tiết nước, người dân lại lo sợ, dù bà con đã sống ở đây hơn 40 năm trước khi thủy điện hình thành và đi vào hoạt động. Vừa qua, nghe có đoàn khảo sát xây dựng dự án TĐC, người dân rất phấn khởi, mong ước dự án sớm được triển khai, người dân được di dời TĐC để ổn định cuộc sống lâu dài. Thôn Lập có 86 hộ dân, với khoảng 300 nhân khẩu, đã định cư nhiều năm ở khu vực này.
Trong những năm gần đây xuất hiện một số vị trí sạt trượt trên triền đồi, bờ sông khiến người dân lo lắng. Chính quyền địa phương kiến nghị cấp trên sớm bố trí nguồn vốn xây dựng kè chống sạt lở dọc sông Tả Trạch với chiều dài khoảng 8km và bố trí đất quy hoạch khu TĐC mới khu vực thôn Lập với khoảng 75 hộ, tiến hành di dời nhằm đảm bảo an toàn cho người dân trong mùa mưa, bão.
Theo ông Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, địa bàn huyện Nam Đông hiện có khoảng 10 vị trí có nguy cơ sạt lở đất, đá, lũ quét khi mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng trăm hộ dân. Để đầu tư các dự án di dân TĐC cần nguồn kinh phí lớn, vượt ngoài khả năng tài chính của địa phương. Vì thế trước mắt, nhằm đảm bảo an toàn cho người dân, địa phương vận động và thực hiện sơ tán tạm thời các hộ có nguy cơ bị ảnh hưởng khi mưa lớn kéo dài; cắm biển báo tại các khu vực nguy hiểm, nguy cơ xảy ra sạt lở, lũ quét.
Về lâu dài, địa phương triển khai rà soát, xác định những vị trí có nguy cơ sạt lở để xây dựng phương án bố trí TĐC, di dời các hộ ở các vị trí nguy hiểm đến nơi an toàn. “Nguyện vọng của người dân là đề nghị huyện có dự án di dời các hộ dân này. Về trách nhiệm của huyện và của tỉnh cũng đã có rồi nhưng nguồn lực hiện vẫn còn khó khăn. Mong muốn là trong đầu tư trung hạn của tỉnh nên có phần đầu tư cho các khu TĐC để di dời người dân đến nơi an toàn”, ông Hồ nói.
Tương tự, khu vực dân cư thôn Bình An 2 (xã Lộc Bình, huyện Phú Lộc); thôn Ar Bả (xã Quảng Nhâm, huyện A Lưới) đều nằm trong địa hình có nguy cơ sạt lở cần có phương án TĐC khẩn cấp. Trong đó, thôn Ar Bả nằm trong vùng lòng chảo bao quanh bởi đồi núi, hàng năm đến mùa mưa bão, hiện tượng sạt lở núi thường xảy ra và thường xuyên ngập lụt gây hư hỏng nhà cửa, ruộng vườn của người dân. Theo chính quyền địa phương, khu vực này cần di dời 88 hộ với 360 nhân khẩu đến nơi TĐC an toàn. Tại thôn Bình An 2 (xã Lộc Vĩnh, huyện Phú Lộc) với hơn 320 hộ dân khoảng 1.300 khẩu đã hơn chục năm nay, cứ mỗi mùa mưa bão về, nhiều hộ dân luôn trong tư thế sẵn sàng để chạy bão… Một ngày cuối tháng 9/2022, có mặt tại thôn Bình An 2, chúng tôi chứng kiến nhiều người dân khẩn trương giằng chống nhà cửa để đối phó với bão số 4 (bão Noru). “Đã nhiều năm nay rồi, cứ mùa mưa bão về, người dân thôn Bình An luôn sống trong phập phồng, bất an. Bờ biển ngày càng xâm thực, tiến gần khu vực dân cư sinh sống. Cũng như gia đình tôi, nhiều gia đình ở thôn Bình An từng ngày mong ngóng được TĐC để an tâm làm ăn”, ông Phan Văn Thông (trú thôn Bình An 2, xã Lộc Vĩnh) nói trong lo lắng. Ông Lê Công Minh, Chủ tịch UBND xã Lộc Vĩnh cho biết, thôn Bình An 2 có vị trí giáp biển nên vào mùa mưa bão là địa bàn hứng chịu trực tiếp của các đợt gió mạnh và sóng biển dâng gây sạt lở, xâm thực và đe dọa trực tiếp đối với khoảng 20 hộ dân sinh sống.
Qua tìm hiểu được biết, cuối năm 2021, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã báo cáo Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ NN&PTNT) đề xuất 2 dự án di dời dân cư khẩn cấp khỏi khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét. Theo đó, đề xuất phê duyệt chủ trương đầu tư dự án di dân khẩn cấp tại thôn Bình An 2 (Lộc Vĩnh, Phú Lộc) và thôn Lập, Tà Rình, A Tin (Thượng Nhật, Nam Đông) với hàng trăm hộ dân có tổng mức đầu tư gần 52,5 tỷ đồng. Dự án sẽ thực hiện các hạng mục chính như san mặt bằng nền, xây dựng lắp đặt hệ thống cấp nước, điện sinh hoạt, đường vào điểm TĐC, đường nội bộ và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ di chuyển. Ông Đặng Văn Hòa, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh thông tin, tháng 10/2021, Bộ NN&PTNT đã ban hành quyết định về chủ trương đầu tư dự án xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ di dời dân cư khẩn cấp khỏi khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét, thực hiện trong giai đoạn 2022-2025.
UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế giao Ban Quản lý dự án đầu tư và xây dựng công trình NN&PTNT tỉnh làm chủ đầu tư và tiếp tục phối hợp với các đơn vị trực thuộc Bộ NN&PTNT tiến hành giai đoạn lập dự án để triển khai trong thời gian đến. Ngoài ra, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế cam kết việc thực hiện các chính sách hỗ trợ khác khi triển khai thực hiện dự án ngoài nguồn vốn đầu tư công (đầu tư kết cấu hạ tầng) để đảm bảo tính đồng bộ, khả thi. Cụ thể, sử dụng ngân sách tỉnh để thực hiện công tác hỗ trợ di chuyển các hộ dân đến nơi ở mới; tổ chức tập huấn cho người dân tái định cư về sản xuất, chăn nuôi và đưa chương trình xây dựng nông thôn mới vào để triển khai thực hiện trên địa bàn các xã nhằm hỗ trợ người dân các chính sách về sản xuất nông nghiệp.
“Thần đèn” di dời ngôi chánh điện 1.000 tấn tại cổ tự Diệu Đế 
