Tác nghiệp tại “Điểm nóng Nam Sudan”

Bởi thế, khi là thành viên đoàn công tác của Bộ Công an sang Nam Sudan, phóng viên Báo CAND đã có những trải nghiệm không thể nào quên. Tác nghiệp ở vùng “đất nóng”, chúng tôi càng thấu hiểu và trân quý giá trị của hòa bình và đoàn kết của dân tộc Việt Nam, cùng những ý nghĩa quốc tế cao cả của hoạt động gìn giữ hoà bình.

Những tình huống tác nghiệp đặc biệt

Một ngày cuối tháng 3/2024, Đoàn công tác của Bộ Công an do Thứ trưởng Lương Tam Quang (nay là Bộ trưởng) làm Trưởng đoàn đã có mặt tại đất nước Nam Sudan. Thủ đô Juba đón đoàn bằng nền nhiệt gần 50oC, hơi nóng hầm hập đến ngạt thở, những con đường đất và những túp lều lúp xúp hai bên đường. Ngay khi đến nơi, đồng chí Lương Tam Quang và đoàn công tác đã đến thăm hỏi, động viên và làm việc với các sĩ quan CAND đang thực hiện nhiệm vụ tại đây.

“Chuyến công tác lần này là dịp để lãnh đạo Bộ Công an lắng nghe các đồng chí báo cáo tình hình công tác, chia sẻ thuận lợi, khó khăn và đưa ra kiến nghị, đề xuất để việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới”, đồng chí nhấn mạnh. 

Những ngày sau đó, nhóm phóng viên theo chân đoàn công tác di chuyển tới nhiều địa điểm ở Juba. Tất nhiên là đoàn có xe cùng cảnh sát của LHQ dẫn đường và bảo vệ. Trước khi đến Nam Sudan, nhóm phóng viên được cảnh báo rằng nước này hạn chế cho báo chí tác nghiệp. Nhưng đã bay hơn 8 nghìn cây số đến “điểm nóng” mà không có được hình ảnh, tư liệu ở vùng đất này thì coi như để vuột mất cơ hội tác nghiệp quý giá. Chúng tôi thảo luận nhanh và thống nhất ngồi ở vị trí dễ quan sát và quay chụp. Tôi kéo rèm cửa kính ôtô, nép điện thoại vào rèm cửa, để chừa ra phần mắt camera và kín đáo quay, chụp hình ảnh đường phố, người dân Nam Sudan. Quả là không đơn giản vì xe ôtô liên tục lắc lư và nhảy chồm chồm trên con đường đất nhiều ổ trâu, ổ voi.

Sau 13 năm tuyên bố độc lập, đất nước non trẻ nhất lục địa đen này vẫn nghèo nàn, xung đột sắc tộc, phe phái vẫn diễn ra. Những con phố đông đúc, đoạn đường rải nhựa ở thủ đô rất ngắn, phần nhiều là đường đất bụi mù, có đoạn lầy lội bùn nước. Bên những căn nhà đất lợp lá, người dân ngồi đập đá thành từng viên nhỏ làm vật liệu xây dựng, có người bán than củi hoặc chăn thả gia súc. Gương mặt họ hiền lành, nhẫn nhịn. Dù nghèo khó nhưng họ vẫn cố gắng cho con đến trường và không ngừng hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn. Chúng tôi bắt đầu nhìn thấy súng ống, những băng đạn dài, những gương mặt rất dữ tợn trên chiếc ôtô hầm hố lao ầm ầm trên đường. Bởi thế, một cảm giác nóng, ngột ngạt về mọi nghĩa bao trùm.

Đoàn công tác đã tranh thủ tối đa thời gian thăm và làm việc với nhiều đơn vị đối tác để tìm hiểu tình hình an ninh chính trị của Nam Sudan và việc triển khai lực lượng cảnh sát LHQ tại Phái bộ. Những món quà ý nghĩa như máy ảnh, vali khám nghiệm hiện trường được lãnh đạo Bộ Công an trao cho cảnh sát Phái bộ, cảnh sát Nam Sudan và Văn phòng cảnh sát địa bàn Torit xa xôi.

Chúng tôi luôn được nhắc nhở rằng, không chỉ Chính phủ Nam Sudan mà nhiều đơn vị đang hoạt động tại Phái bộ cũng ít cởi mở cho phóng viên báo chí tác nghiệp. Thận trọng nhất là khi Đoàn đến làm việc với Tổng Tư lệnh Cảnh sát Nam Sudan, chúng tôi được quán triệt chỉ mang điện thoại. Thật bất ngờ là cơ quan cảnh sát Nam Sudan không những đón tiếp Đoàn rất long trọng mà còn quay phim, chụp ảnh cho sự kiện này. Các sĩ quan cảnh sát nước chủ nhà vây quanh chúng tôi trò chuyện, hỏi han rất sôi nổi. Tổ phóng viên được tạo điều kiện chụp ảnh, ghi hình buổi làm việc của lãnh đạo Bộ Công an và Tổng Tư lệnh Cảnh sát Nam Sudan. Đó là tình huống tác nghiệp thuận lợi ngoài mong đợi. 

Mọi hoạt động trong chuyến thăm và làm việc của Đoàn công tác không những được nhóm phóng viên chúng tôi nắm bắt và truyền tải kịp thời về nước, mà còn được truyền thông phái bộ phản ánh trên trang thông tin của cảnh sát phái bộ và của cả Phái bộ UNMISS. Chuyến thăm và làm việc của lãnh đạo Bộ Công an tại đất nước châu Phi là nguồn động viên to lớn với các sĩ quan CAND Việt Nam đang thực hiện nhiệm vụ, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn bè quốc tế.

Làm “khách” của Liên hợp quốc

Đặc biệt quan tâm tới các sĩ quan đang làm nhiệm vụ tại Phái bộ, đồng chí Lương Tam Quang và đoàn công tác đã đến thăm phòng ở, phòng làm việc và vườn rau nhỏ xinh của các sĩ quan Công an Việt Nam tại căn cứ Tomping. Dù điều kiện sống còn nhiều khó khăn, khắc nghiệt; dù xa gia đình, đồng đội, nhưng các sĩ quan Công an mũ nồi xanh vẫn vững tâm vượt qua thử thách để hoàn thành nhiệm vụ.

Những ngày ở Juba, nhóm phóng viên được sắp xếp ở trong căn cứ Tomping. Chúng tôi vừa được trải nghiệm cuộc sống như một nhân viên phái bộ, vừa tranh thủ phỏng vấn, ghi hình các hoạt động, sinh hoạt của các sĩ quan Công an Việt Nam tại căn cứ. Tất cả được lưu lại làm tư liệu quý giá.

Nơi đây là thế giới của xe ôtô trắng mang dòng chữ UN và nhà container. Nếu chưa quen đường sẽ rất dễ bị lạc bởi đâu đâu cũng là những dãy phòng container san sát nhau. Phòng nào cũng có chữ UN nổi bật, được kê cao cách mặt đất khoảng 50cm để tránh ẩm mốc và ngập lụt vào mùa mưa. Mỗi phòng ở có giường cá nhân, tủ quần áo, khu vệ sinh và khu bếp để nấu ăn.

Một ngày làm việc bắt đầu. Các sĩ quan Công an Việt Nam lái chiếc xe ôtô UN vượt qua những con đường đất đỏ bụi mù để xuống địa bàn tuần tra và tiếp xúc với người dân. Họ đã và đang góp phần nhỏ bé vào việc ngăn ngừa, kiềm chế các hoạt động xung đột vũ trang, bảo vệ dân thường, giữ gìn và duy trì hòa bình ở Nam Sudan. Hết giờ làm việc, các sĩ quan trở về căn cứ, tự nấu ăn. Bữa ăn đơn giản chỉ có cơm, mỳ, đồ khô và món ăn chế biến từ cá sông Nile. Hiếm nhất là rau xanh, bởi người dân không có truyền thống trồng trọt.

Thời tiết ở Nam Sudan thật lạ! Ban đêm, tiếng mưa đập vào mái container, cảm giác mát lành cho cả vùng đất khô cằn. Nhưng chỉ ào ào một lúc, sáng ra trời lại trong vắt, đất lại khô ron như chưa từng có cơn mưa xuất hiện. Ở đây, những giọt nước sạch được nâng niu như nguồn sống. Trong phòng có đường ống dẫn nước sinh hoạt, nước sạch để ăn uống thì phải đi lấy từ bể nước chung.

Căn cứ nổi tiếng có nhiều “cây tổ chim” với rất nhiều chiếc tổ treo lủng lẳng trên cành. Ấn tượng nhất là lúc sáng sớm và tối muộn, nhân viên LHQ chạy bộ tập thể dục rất đông, vừa chạy vừa hô vang, bước chân rầm rập trên đường. Nhiệm vụ đã đưa họ từ nhiều quốc gia đến đây. Ai cũng hết mình vì nhiệm vụ, sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp, cùng nỗ lực vượt qua khó khăn. Họ sử dụng chung ngôn ngữ là tiếng Anh và thường gọi nhau một cách thân thiết là “brother” (người anh em).

Khoảng thời gian Đoàn công tác Bộ Công an có mặt tại Nam Sudan là những ngày thực sự ý nghĩa. Vượt lên trên nghèo đói và bất ổn, những gì đọng lại là tình cảm quốc tế nồng ấm, những cái bắt tay gửi gắm niềm tin tưởng, là trách nhiệm, tấm lòng Việt Nam muốn góp sức để gìn giữ hòa bình.