Phát hiện gần 680 hiện vật khi khai quật khảo cổ phế tích tháp Đại Hữu lần 2

Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Bình Định vừa phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam công bố kết quả đợt khai quật khảo cổ lần 2 tại phế tích tháp Đại Hữu, thôn Chánh Mẫn, xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát.

Đợt khai quật này diễn ra từ ngày 9/5 đến ngày 10/7 trên diện tích khoảng 300m2. Quá trình khai quật làm xuất lộ toàn bộ phần thân tháp, nền móng tiền sảnh phía Đông; nền móng chân đế phía Bắc và một phần nền móng chân đế phía Nam, Tây. Tháp có cửa ra vào phía Đông và hệ thống cửa giả.

Bình diện tháp Đại Hữu có quy mô lớn hơn với các tháp Champa khác, nằm trên vị trí cao nhất của đỉnh núi Đất, các chuyên gia cho rằng, kiến trúc xuất lộ trong hố khai quật là ngôi tháp chính (hay còn gọi là Kalan). Chính giữa lòng tháp là hố thiêng - kiến trúc trung tâm của ngôi tháp, nằm dưới nền gạch kiến trúc tháp. Kích thước hố thiêng tương đương với lòng tháp (3,8m x 3,8m), độ sâu 1,24m. Trung tâm hố thiêng là trụ thiêng có độ cao 1,4m và độ sâu 3,3m.

ketquakhaiquatkhaocolanthu2thapdaihuu001.jpg -0
Toàn cảnh hố khai quật phế tích tháp Đại Hữu.

Trong quá trình khai quật, các chuyên gia còn phát hiện 156 hiện vật đá (chất liệu gồm đá cát kết, đá hoa cương, đá ong) với nhiều loại hình, kích thước khác nhau. Cùng với đó là 522 hiện vật bằng đất nung, gồm các loại như bệ thờ, mảnh minh văn, lá nhĩ đá, đá trang trí điểm góc, phù điêu trang trí hình người, phù điêu trang trí hình động vật, phù điêu hình cánh sen, ngói mũi lá, gốm gia dụng...

Dựa vào quy mô và mặt bằng kiến trúc, vật liệu trang trí kiến trúc... được phát hiện từ trước cho đến nay, các chuyên gia nhận định, có khả năng phế tích tháp Đại Hữu có niên đại vào khoảng giữa thế kỷ XIII, tương đồng với các di tích khác như các tháp Dương Long, Hưng Thạnh, Cánh Tiên, phế tích Tháp Mắm…

Kỹ thuật xây dựng tháp Đại Hữu là kỹ thuật mài chập, tạo thành khối thống nhất, ổn định, đảm bảo sự bền vững của công trình. Ngoài ra, với dấu vết sử dụng chất kết dính làm từ nhựa thực vật; sự kết hợp chặt chẽ các loại vật liệu (gạch, đá cát kết, đá hoa cương, đá ong) với nhau còn cho thấy trình độ kỹ thuật xây dựng ở giai đoạn này đạt đến độ hoàn thiện.

Phế tích tháp Đại Hữu mang giá trị văn hóa cao khi được xây dựng theo truyền thống, kế thừa tinh hoa nghệ thuật kiến trúc tháp Champa kết hợp với sử dụng vật liệu mới từ văn hóa Khmer, trang trí kiến trúc mang nghệ thuật điêu khắc phong cách Tháp Mẫm (phường Nhơn Thành, thị An Nhơn, tỉnh Bình Định) tín ngưỡng bản địa thờ Uroja… đã phản ánh mối quan hệ mở rộng giữa vùng đất Vijaya với các nền văn hóa bên ngoài, tiếp thu có chọn lọc làm giàu bản sắc văn hóa Champa trong lịch sử.

Phế tích tháp Đại Hữu được đề cập lần đầu tiên trong công trình nghiên cứu “Thống kê, khảo tả các di tích Chàm tại An Nam” của tác giả Henri Parmentier, xuất bản năm 1909. Trong quá trình khảo sát, Henri Parmentier phát hiện nhiều hiện vật điêu khắc đá Champa; trong đó có tượng thần Shiva hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh. Gần khu vực phế tích tháp Đại Hữu, người Pháp đã phát hiện thêm một bia ký (gọi là bia Chánh Mẫn) hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng.

Năm 2018, phế tích tháp Đại Hữu được Bảo tàng tỉnh Bình Định khảo sát lại và cập nhật vào hệ thống tra cứu bản đồ khảo cổ học Bình Định. Từ ngày 25/4 đến ngày 15/6/2023, Bảo tàng tỉnh đã phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam khai quật lần 1, với diện tích 200m2, làm xuất lộ phần kiến trúc tháp nằm ở độ sâu so với lớp mặt đất từ 0,5 - 1,8m; phát hiện nhiều hiện vật chất liệu đá, đất nung; gạch, chóp tháp góc, gốm trang trí, đồ gốm gia dụng của Champa và Trung Quốc…

Lê Phước Ngọc

Các tin khác

Liên hoan nghệ thuật “Chuyện thanh xuân”: Khơi nguồn sáng tạo cho người trẻ

Liên hoan nghệ thuật “Chuyện thanh xuân”: Khơi nguồn sáng tạo cho người trẻ

Trải rộng trên nhiều lĩnh vực như sân khấu, điện ảnh, truyền hình, âm nhạc, múa, nhiếp ảnh, mỹ thuật và các hình thức nghệ thuật đương đại, Liên hoan nghệ thuật “Chuyện thanh xuân” hướng tới tạo dựng một không gian mới, nơi tuổi trẻ được thể hiện những ký ức, khát vọng, đam mê, hành trình trưởng thành bằng nhiều hình thức sáng tạo.

Đưa concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026” đến Thái Nguyên

Đưa concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026” đến Thái Nguyên

Hội tụ dàn sao Việt, concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026” dự kiến đón 30.000 khán giả đến sân vận động Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên vào tối 1/11. Sự kiện do Ban Tuyên giáo Trung ương chỉ đạo, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Thái Nguyên phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.

Tìm giải pháp bứt phá cho du lịch đô thị cổ Hội An trong kỷ nguyên mới

Tìm giải pháp bứt phá cho du lịch đô thị cổ Hội An trong kỷ nguyên mới

Gần 5 triệu lượt khách đến Hội An trong năm 2025, nhưng chỉ 1,71 triệu vé tham quan được bán ra. Khoảng cách giữa sức hút của điểm đến và nguồn thu trực tiếp từ tham quan đặt ra bài toán về bảo tồn di sản, gìn giữ bản sắc và bảo đảm sinh kế cư dân, đòi hỏi Hội An đổi mới mô hình phát triển du lịch theo chiều sâu.

Khảo cổ làm sáng tỏ diện mạo Đàn tế Nam Giao triều Hồ

Khảo cổ làm sáng tỏ diện mạo Đàn tế Nam Giao triều Hồ

Đợt khai quật khảo cổ mới nhất tại Đàn tế Nam Giao thuộc Di sản thế giới Thành nhà Hồ (Thanh Hoá) đã làm rõ thêm quy mô, kết cấu và ranh giới của hai cấp nền thấp nhất trong hệ thống năm cấp nền. Những phát hiện mới góp phần củng cố nhận định về quá trình quy hoạch, xây dựng đồng bộ công trình dưới triều vua Hồ Hán Thương năm 1402, đồng thời mở ra thêm hướng nghiên cứu về kiến trúc, kỹ thuật xây dựng và tổ chức nghi lễ của vương triều Hồ.

Lãnh đạo Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Lãnh đạo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Việt Nam tặng hoa chúc mừng Ban chấp hành Hội Mỹ thuật Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026–2031.

Hội Mỹ thuật Việt Nam trước yêu cầu đổi mới, thích ứng với thời đại số

Đại hội đại biểu Toàn quốc Hội Mỹ thuật Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra từ ngày 14/10 đến 16/10/2026 tại Hà Nội trong một bối cảnh đặc biệt. Những biến động về cơ chế tổ chức, về nguồn lực tài chính, về phương thức hoạt động và cả những yêu cầu mới của đời sống văn hóa, nghệ thuật đòi hỏi Hội phải có một cách nhìn, một tư duy mới và một bộ máy để thích ứng.

Ngày hội áo dài, dân vũ của phụ nữ Công an Thủ đô

Ngày hội áo dài, dân vũ của phụ nữ Công an Thủ đô

Ngày hội "Áo dài - Dân vũ" là sân chơi văn hóa tinh thần ý nghĩa, đây không chỉ là dịp để tôn vinh vẻ đẹp truyền thống của tà áo dài Việt Nam mà còn là nơi thể hiện sự năng động, trẻ trung, tinh thần gắn kết của nữ chiến sĩ Công an Thủ đô. Thông qua ngày hội giúp các hội viên có thêm năng lượng tích cực để tiếp tục cống hiến và hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Phát động thi sáng tác văn học nghệ thuật về đề tài thương binh, liệt sĩ

Phát động thi sáng tác văn học nghệ thuật về đề tài thương binh, liệt sĩ

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ phát động Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật (truyện ngắn, thơ, ca khúc) về đề tài thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Biến giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, kiến tạo sức mạnh quốc gia

Biến giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, kiến tạo sức mạnh quốc gia

Diễn đàn quốc gia "Văn hóa với doanh nghiệp Việt Nam" năm 2026 có chủ đề: “Văn hóa kinh doanh Việt Nam – Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”. Chương trình đánh dấu bước chuyển quan trọng từ xây dựng nền tảng giá trị sang tổ chức lực lượng, phát triển công cụ và thúc đẩy thực thi.

“Lời hứa” – Khi những chiến sĩ Công an kể chuyện nghề bằng điện ảnh

“Lời hứa” – Khi những chiến sĩ Công an kể chuyện nghề bằng điện ảnh

Không có những diễn viên chuyên nghiệp, câu chuyện trong phim “Lời hứa” được kể bằng chính những trải nghiệm nghề nghiệp, góc nhìn của các chiến sĩ CSGT Thủ đô. Bộ phim đặt ra vấn đề nhức nhối về tai nạn giao thông do rượu bia để từ đó gửi gắm thông điệp về trách nhiệm của xã hội, người dân và chính quyền cùng tạo dựng một xã hội văn minh, an toàn giao thông.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong phát triển văn hoá, thể thao và du lịch

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong phát triển văn hoá, thể thao và du lịch

Quảng Trị là vùng đất có bề dày lịch sử, hội tụ những giá trị đặc sắc về văn hóa, thiên nhiên và con người. Từ hệ thống di tích chiến tranh cách mạng, di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng, đến kho tàng di sản văn hóa phi vật thể và bản sắc của các cộng đồng dân tộc… Quảng Trị đang khai thác và chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Văn hóa doanh nghiệp – nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững

Văn hóa doanh nghiệp – nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, văn hóa doanh nghiệp không chỉ tạo dựng bản sắc, uy tín thương hiệu mà còn trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam.

 Trở về miền ký ức Hà Nội

Trở về miền ký ức Hà Nội

Đêm nhạc Phú Quang – “Còn mãi một tình yêu”  diễn ra vào tối 12/10 tại Nhà hát Hồ Gươm không chỉ đưa khán giả trở về với những giai điệu đã làm nên một Phú Quang của Hà Nội, mà còn mở ra những ký ức riêng tư về người nhạc sĩ qua lời kể của bạn bè, đồng nghiệp và ba người con. 5 năm sau ngày ông rời xa, âm nhạc vẫn là sợi dây kết nối những người yêu thương, trong một cuộc hội ngộ đầy hoài niệm.

Thúc đẩy hợp tác thực chất cho điện ảnh Việt Nam

Thúc đẩy hợp tác thực chất cho điện ảnh Việt Nam

Trong khuôn khổ Liên hoan phim Quốc tế Busan lần thứ 31, ngày 11/10, tại Hàn Quốc, Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) chủ trì tổ chức tọa đàm “Liên hoan phim - Cầu nối điện ảnh Việt Nam với thế giới”. Cùng với câu chuyện đưa phim Việt ra thế giới, phát triển thị trường, đào tạo tài năng và thu hút các đoàn phim quốc tế, những trao đổi tại sự kiện hướng tới các cơ hội hợp tác cụ thể, lâu dài.

Ướp hương cho phố: Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 và bức tranh cuộc sống đủ đầy ở Dương Nội

Ướp hương cho phố: Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 và bức tranh cuộc sống đủ đầy ở Dương Nội

Những ngày giữa tháng Mười thu dịu mát, thoang thoảng hương trà sen lan tỏa khắp Công viên Thiên văn học, nơi Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 đang đưa nét thưởng thức tinh tế của đất Tràng An trở thành sản phẩm du lịch mới đặc sắc, ngay trong lòng một khu đô thị cũng được vun đắp bằng tâm huyết trong gần hai thập kỷ.