Tham gia đối đáp với các bị cáo và luật sư bào chữa cho các bị cáo, đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên toà khẳng định, các bị cáo mặc dù không phạm tội có tổ chức, nhưng đã đồng loạt tiếp nhận ý chí của cấp trên, thực hiện hành vi trái pháp luật, thực hiện không đúng chức trách, nhiệm vụ của mình. Do đó, Viện kiểm sát không truy tố các bị cáo về hành vi phạm tội có tổ chức, mà chỉ phân hóa vai trò của các bị cáo từ cao đến thấp, tiếp nhận ý chí từ cấp trên đến cấp dưới đều đồng loạt làm sai.
Đây chính là yếu tố xác định các bị cáo đã đồng phạm thực hiện hành vi phạm tội theo lĩnh vực mình được phân công phụ trách. “Đúng ra, khi phát hiện ra chỉ đạo của cấp trên có nội dung không phù hợp thì các bị cáo phải có trách nhiệm tham mưu, đề xuất lại cho đúng pháp luật. Nhưng trong vụ án này, các bị cáo lại không thực hiện như vậy mà tiếp nhận ý chí sai để đồng loạt thực hiện hành vi vi phạm pháp luật”, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh.
 |
| Bị cáo Vũ Huy Hoàng. |
Đối với nhóm bị cáo bị truy tố về tội “Vi phạm các quy định về quản lý đất đai”, đại diện Viện kiểm sát khẳng định, bị cáo Nguyễn Hữu Tín (SN 1957, cựu Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh) phải chịu trách nhiệm chính. Tuy nhiên, để thực hiện được hành vi vi phạm, bị cáo Tín phải có sự tham mưu của Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Hồ Chí Minh, Văn phòng UBND TP Hồ Chí Minh.
Theo đại diện Viện kiểm sát, trong vụ án này, bị cáo Vũ Huy Hoàng giữ vai trò chính, thực hiện hành vi xuyên suốt, chỉ đạo trực tiếp các bị cáo cấp dưới thực hiện việc cho đầu tư dự án tại khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng (phường Bến Nghé, quận I, TP Hồ Chí Minh), đồng thời chỉ đạo góp vốn với các doanh nghiệp tư nhân thành lập Sabeco Pearl để thực hiện dự án kinh doanh bất động sản, chỉ đạo thoái vốn, hoàn tất việc chuyển quyền quản lý sử dụng tài sản Nhà nước sang tài sản tư nhân trái pháp luật.
“Thiệt hại trong vụ án là kết quả của cả một quá trình các bị cáo thực hiện từ khi góp vốn đến khi thoái vốn. Thoái vốn được xác định là thủ đoạn cuối cùng chứ không phải là hành vi cuối cùng, bởi tất cả các văn bản của Bộ Công thương đều thực hiện theo chỉ đạo của bị cáo Hoàng và không ai có ý kiến gì khác”, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh.
Cũng theo đại diện Viện kiểm sát, bị cáo Vũ Huy Hoàng và bị cáo Phan Chí Dũng (cựu Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công thương) phải thực hiện nhiệm vụ chức năng và quyền hạn của cơ quan đại diện chủ sở hữu, phải quản lý bộ phận quản lý vốn Nhà nước trong việc điều động, phân công, quyết định, phê duyệt phương án kinh doanh đầu tư tại doanh nghiệp. Vì thế bị cáo Hoàng khi đó với tư cách là Bộ trưởng phải là người đầu tiên phải chịu trách nhiệm trong việc quản lý việc sử dụng vốn tại doanh nghiệp. Bị cáo Dũng cũng phải chịu trách nhiệm như bị cáo Hoàng.
Thời điểm đó, bị cáo Hoàng với tư cách Bộ trưởng Bộ Công thương, Thành viên Chính phủ nên biết rõ Nghị quyết số 94 (ngày 27/9/2011) và Nghị quyết số 26 (ngày 9/7/2012) của Chính phủ đều không cho phép các Tập đoàn, Tổng Công ty Nhà nước đầu tư ngoài ngành kinh doanh chính. Bị cáo Hoàng là người tham gia, xây dựng luật nhưng chính bị cáo Hoàng lại là người vi phạm pháp luật. Đáng lẽ bị cáo phải yêu cầu chấm dứt đầu tư ngoài ngành nhưng bị cáo lại tiếp tục chỉ đạo doanh nghiệp tìm kiếm nhà đầu tư tiếp tục triển khai dự án. “Trong việc chỉ đạo giá sàn để thoái vốn, tại cuộc họp ngày 29/3/2016, tức là chỉ còn khoảng 10 ngày nữa thì bị cáo Hoàng sẽ được Quốc hội miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng, nhưng bị cáo Hoàng vẫn tiếp tục chủ trì và quyết định giá sàn thấp hơn giá thực tế. Đây là điểm mấu chốt để phát sinh thiệt hại của vụ án”, đại diện Viện kiểm sát khẳng định.
 |
| Bị cáo Phan Chí Dũng. |
Đối với bị cáo Phan Chí Dũng, đại diện Viện kiểm sát cho biết, bị cáo Dũng cũng hiểu rõ về hai Nghị quyết trên nhưng vẫn cố tình làm trái. Điều này thể hiện ở Công văn số 6427, Công văn 4914 do cựu Thứ trưởng Bộ Công thương Hồ Thị Kim Thoa ký (do bị cáo Dũng tham mưu, đề xuất) vẫn yêu cầu
Sabeco phải tìm đối tác liên doanh, trong đó có một nội dung quan trọng mang tính áp đặt là yêu cầu các thành viên Hội đồng quản trị Sabeco phải rút kinh nghiệm về việc chậm trễ thực hiện dự án.
Theo đại diện Viện kiểm sát, thiệt hại của vụ án đã kéo dài từ thời điểm các bị cáo thực hiện hành vi phạm tội cho đến khi vụ án được ngăn chặn. Nếu vụ án không được phát hiện thì Nhà nước vẫn bị mất tài sản, cụ thể là mất quyền quản lý và sử dụng “khu đất vàng” số 2-4-6 Hai Bà Trưng. Và sau đó, các bị cáo lại tiếp tục chuyển khu đất trên cho các bên khác nhau thì có lẽ Nhà nước còn không đòi được quyền sử dụng khu đất. Từ việc các bị cáo biết rõ trái pháp luật nhưng vẫn cố tình thực hiện đã để lại hậu quả đặc biệt lớn.
Do đó Viện kiểm sát truy tố các bị cáo ra trước pháp luật là đúng người, đúng tội. Thực tế, vụ án này còn nhiều thiệt hại khác như tài sản trên đất, khai thác trên đất trong nhiều năm. Tuy nhiên, khi luận tội, đại diện Viện kiểm sát đã cân nhắc và không yêu cầu các bị cáo phải chịu trách nhiệm bồi thường số tiền hơn 2.700 tỷ đồng là đã áp dụng theo nguyên tắc có lợi cho các bị cáo...
Kết thúc phần đối đáp của đại diện Viện kiểm sát, HĐXX cho các bị cáo nói lời sau cùng trước khi nghị án. Bị cáo Vũ Huy Hoàng trình bày: “Qua 40 năm công tác, trải qua nhiều cương vị, tôi đã cố gắng hết sức hoàn thành công việc được giao, nhưng cũng không tránh khỏi những sai sót, sai phạm khi thực hiện nhiệm vụ. Vụ án xảy ra là bài học đắt giá cho bản thân tôi và tôi cũng đã nhận trách nhiệm về những việc tôi làm. Tôi mong được xem xét khách quan, toàn diện, đúng người đúng tội để HĐXX có những phán quyết giúp tôi vừa nhận ra sai phạm, lỗi lầm của mình, vừa tạo điều kiện để quãng thời gian còn lại để tôi cố gắng sống tốt hơn”.
Được nói lời sau cùng, các bị cáo khác cũng tự nhận thức được sai phạm của mình, đồng thời bày tỏ mong muốn được HĐXX cân nhắc, xem xét và áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, cho các bị cáo được hưởng sự khoan hồng của pháp luật. Sau khi các bị cáo nói lời sau cùng, HĐXX thông báo phiên toà nghỉ nghị án kéo dài và tuyên án vào 14h30’ ngày 29/4.
